www.doorbraak.be - door Pieter Jan Verstraete
Titel : De overlevenden
Subtitel De Belgische oud-strijders tijdens het interbellum
Auteur : Martin Schoups en Antoon Vrints
Uitgever : Polis
ISBN 978 94 6310 378 7
Aantal bladzijden : 336
prijs : € 22.5
Toen op 11 november 1918 de kanonnen en andere ‘schiettuigen’ zwegen, telde het Belgisch leger te velde 40.000 gesneuvelden van de 360.000 soldaten. Vergeleken met het Franse of Duitse leger was het aantal gesneuvelden procentueel geringer, maar bleef toch nog steeds zeer aanzienlijk.
In de troonrede van koning Albert I voor het parlement waren de soldaten alomtegenwoordig.
De overlevenden, aldus ook de titel van het hier te bespreken boek, rekenden erop dat ze voor hun jarenlange oorlogsinspanning erkenning zouden krijgen, en dat ze een belangrijke rol zouden spelen in de nieuw op te bouwen Belgische samenleving. In de troonrede van koning Albert I voor het parlement waren de soldaten alomtegenwoordig. Voortdurend verwees hij naar het offer van de Belgische soldaten om de democratiseringsoperatie te legitimeren. Niemand kon evenwel bevroeden hoe moeizaam die zoektocht naar een nieuwe maatschappelijke rol voor de soldatengeneratie zou verlopen. De hoofdrolspelers in de troonrede verdwenen in de Belgische geschiedschrijving algauw nagenoeg volledig van het toneel.
de oud-strijders als een aparte sociale beweging
Alvast in België vormden de ‘overlevenden’ geen ‘bron van macht’ (dixit Elias Canetti). In tegenstelling tot bijvoorbeeld Italië en Duitsland, waar bonden van oud-strijders ter rechter- en linkerzijde een niet te onderschatten ‘bron van macht’ vormden, was dat bij ons geenszins het geval. In hun grondige en diepgaande studie tonen de historici Martin Schoups en Antoon Vrints aan, dat bij ons de politieke zeden niet ‘gebrutaliseerd’ werden. Zij bestudeerden de oud-strijders als een aparte sociale beweging. De Belgische oorlogsveteranen waren helemaal niet oververtegenwoordigd in allerhande extreme bonden en genootschappen.
Het hoogtepunt in hun streven naar meer sociale (met onder meer een vaste vergoeding voor hun inzet) en politieke rechten voor de gewezen ABL-soldaten was de bestorming, op donderdag 29 juli 1920, van de neutrale zone en het parlementsgebouw. Dan nog vielen er geen doden en zwaargewonden. Hier en daar viel wel een klap, maar van systematisch geweld was zeker geen sprake. Hun benarde materiële toestand lag aan de basis van hun achtereenvolgende protestbetogingen. Uiteraard kreeg deze bestorming nadien een grote symbolische waarde; dat was ook de reden dat er na 1920 een hekken rond het parlementsgebouw geplaatst werd.
een ‘zeer kleine groep’ oud-strijders zware sancties eisten tegen activisten
Wat de veteranen vooral de ogen uitstak waren de relatief vlugge vergoedingen voor de geleden schade van de grootindustriëlen of de zogenaamde zeepbaronnen en andere oorlogsprofiteurs. Economische collaborateurs en oorlogs-woekeraars werden vooral in het vizier genomen. Schoups en Vrints stellen dat maar een ‘zeer kleine groep’ oud-strijders zware sancties eisten tegen activisten. Deze waren vooral te situeren in het franskiljonse en Franstalige milieu in Vlaanderen en Brussel.
In totaal vonden er tijdens het interbellum ruim 1.400 straatacties plaats die door oud-strijders georganiseerd en gehouden werden : 445 herdenkingen waarin de gesneuvelden centraal stonden, 458 inwijdingen en vieringen, 253 vergaderingen en meetings, 193 betogingen en 39 vechtpartijen en schermutselingen, waarin de oud-strijders fysiek geweld tegen ordehandhavers, burgers of andere oud-strijders gebruikten. Vergeleken met de andere cijfers kan van een ‘brutalisering’ nauwelijks sprake zijn.
de eerste ernstige studie die aan de Belgische oud-strijders van de Eerste Wereldoorlog gewijd werd
Globaal genomen komen deze cijfers overeen met gemiddeld meer dan één straatprotest per week, en dat gedurende twintig jaar. Een uitgebreid krantenonderzoek ligt aan de basis van dit cijfermateriaal. Een bewijs te meer voor het grondige werk van beide academici. Hun boek vormt dan ook de eerste ernstige studie die aan de Belgische oud-strijders van de Eerste Wereldoorlog gewijd werd. Jammer dat beide auteurs gebruik maken van een enigszins academisch taaljargon; dat komt de leesbaarheid van hun werk niet ten goede. Vreemd ook dat in het boek de oud-verpleegsters nergens ter sprake komen.
Bijzondere aandacht besteedt het auteurs-duo aan de opeenvolgende IJzerbedevaarten met de Nooit meer oorlog-slogan, en de Albertcultus die, na 1918, in 1934 bij zijn dood een hoogtepunt kende.
Met de Duitse invasie van mei 1940 eindigde het gouden tijdperk van de Belgische oud-strijders.
Nog maar eens moeten we benadrukken dat het boek, met daarin honderden namen, geen register bevat. Jammer, want het boek verdiende het.
PIETER JAN VERSTRAETE
Pieter Jan Verstraete is bibliothecaris en biograaf van tientallen kopstukken en militanten uit de geschiedenis van de Vlaamse beweging.
Foto's (c) Gazet van Hove.
www.doorbraak.be – door Pieter Jan Verstraete Titel : De overlevenden Subtitel De Belgische oud-strijders tijdens het interbellum Auteur : Martin Schoups en Antoon Vrints Uitgever : Polis ISBN 978 94 6310 378 7 Aantal bladzijden : 336 prijs : € 22.5 Koop dit boek online Toen op 11 november 1918 de kanonnen en andereLees verder
Veel volk en positief nieuws op de jaarlijkse nieuwjaarsreceptie van voetbalclub Hove Sport. Heel het Hovese schepencollege was aanwezig op de receptie. Vroeger was dit al eens anders … “Het feit dat het schepencollege voltallig aanwezig is, toont dat wij een ploeg zijn, allen Fans van Hove Sport” aldus schepenLees verder
HOVE In de Onderwijsstraat werd bij wijze van test tijdelijk een schoolstraat geïnstalleerd. Na evaluatie (alle positieve en negatieve reacties van ouders en buurtbewoners werden verzameld en op 17 oktober 2018 werd een evaluatievergadering met hen gehouden) besliste de gemeenteraad op 17 december 2018 deze schoolstraat structureel in te voeren.Lees verder
zondag 13 januari 2019, Nieuwjaarsreceptie N-VA-afdeling Hove “Beste vrienden partij-genoten, Mijn beste wensen voor 2019. 2018 was voor N-VA-Hove en mijzelf een belangrijk jaar. We hebben spijtig genoeg één van onze oprichters en bezielers verloren. Arnold Herrebout. Hij was een vriend, steun en toeverlaat voor mij. Ik mis hem. NaLees verder
DAGORDE VAN DE GEMEENTERAAD Zitting van maandag 28 januari 2019 Openbare zitting P.1. Notulen Installatieraad 3 januari 2019 Aan de raad wordt gevraagd om de notulen van de installatieraad van donderdag 3 januari 2019 goed te keuren. P.2. Invoeren audioverslag als zittingsverslag Aan de gemeenteraad wordt voorgesteld om het zittingsverslagLees verder
www.doorbraak.be – door Michel Berger . De mooie idealen waar de jeugd voor op straat komt, zoals het klimaat, zijn hen al te vaak ingepompt door ideologisch doorbakken, en bijwijlen zelfs cynische ouderen – ze noemen zich vaak ook idealisten – die hen voor hun kar willen spannen. Men isLees verder
MORTSEL-BOECHOUT Vlaams minister van Mobiliteit Ben Weyts en minister van Economie Philippe Muyters (beiden N-VA) maken geld vrij voor de bouw van een fietsbrug over de spoorweg tussen Mortsel en Boechout. De brug wordt een nieuwe schakel in de fiets-o-strade Antwerpen-Lier. In totaal wordt 2,8 miljoen euro geïnvesteerd zodat dezeLees verder
Het Vlaams Muziek Theater programmeert in 2019 deze succes-operette van Johann Strauss jr. “Een nacht in Venetië”, de stad met zwoele nachten en carnaval. Twee jaloerse minnaars die hun liefje willen beschermen en zo voor de nodige intriges zorgen, dat zijn de ingrediënten van deze operette. Dinsdag 16 april 2019,Lees verder
De lokale problemen van de vestigingsplaats van het Kontichse gemeentebestuur lopen op hun laatste benen. Het nieuwe gemeentehuis is in aantocht. De plechtige opening van het bedrijvencentrum “Het gemeentehuis” vindt plaats op vrijdag 8 februari om 19.00u., Gemeenteplein 1 in Kontich. Programma : Ontvangst door Bart Seldeslachts, burgemeester Toespraak doorLees verder
Het “Bijzonder Comité Sociale Dienst” behandelt de individuele dossiers van mensen die een beroep doen op het OCMW. Het vergadert maandelijks. Deze zittingen zijn niet openbaar. OCMW-administratie Esdoorn, 4a 2540 Hove Tel. 03 / 460.10.85. administratie@ocmwhove.be open alle werkdagen van 9.00 tot 12.00u. Raadsleden (in alfabetische volgorde) – StefanLees verder