De datum van 5 april 1943 is zonder twijfel de donkerste bladzijde uit de Mortselse geschiedenis. Die dag vielen er bij een mislukt Amerikaans bombardement op de Erla-fabrieken 936 doden, 1.342 gekwetsten en 89 vermisten. Bijna 900 woningen werden beschadigd.
De Minerva-autofabrieken vestigden zich in 1920 aan de Vredebaan in Mortsel. De fabriek draaide op volle kracht tot 1930. Daarna ging het bergaf met dit automerk, dat uiteindelijk in 1935 verdween. De bouw van vrachtwagens werd nog een tijdje voortgezet.
Begin 1940 werden de fabrieken verkocht. Ze werden na de inval van 10 mei 1940 door de Duitsers in gebruik genomen voor het “Frontreparatur-betrieb Erla”, dat instond voor het nazicht en de herstelling van Luftwaffe-vliegtuigen.
De Minerva-gebouwen in Mortsel waren ideaal gelegen voor deze taak : goede toegangswegen, een spoorlijn tot aan de fabriek, vlakbij de luchthaven van Deurne en de kazernes van de Forten IV en V. In de fabriek en zijn toeleveringsbedrijven werkten ongeveer 3.000 mensen uit de onmiddellijke omgeving. Zij hadden werk in eigen streek en moesten niet vrezen voor gedwongen deportatie naar de Duitse industriebekkens.
Begin 1943 waren er bijna 2.000 oorlogsvliegtuigen in het bedrijf hersteld.
In januari 1943 vond de Conferentie van Casablanca plaats. Hier besloten de geallieerden dat men Duitsland tot onvoorwaardelijke overgave zou dwingen. Van belang was de totale vernietiging van het Duitse militair-industriële complex. Duitse duikbootinstallaties, vliegtuigfabrieken en transportsystemen kregen prioritaire aandacht. De achtste Amerikaanse luchtmacht, gestationeerd in Engeland, kreeg als taak de Erla-fabrieken van de kaart te vegen.
In de vroege morgen van 5 april 43 werd op verschillende Engelse vliegvelden de operatie “Mission N°.50” in gereedheid gebracht. Het werd een jubileumopdracht voor deze B-17 toestellen want de raid op Erla was de 50-ste opdracht.
Maandag 5 april 43 was een mooie lentedag. Iets na de middag stegen in totaal 104 zware bommenwerpers op richting Mortsel, dat sedert 1942 deel uitmaakte van Groot-Antwerpen. Elke bommenwerper was met 2.724 kg. Bommen geladen, dit kwam neer op een totaal van 283 ton bommen. Na boven de Noordzee enkele schijnmaneuvers te hebben uitgevoerd om de Duitse radar in verwarring te brengen, zetten de Amerikanen koers naar Mortsel.
In de buurt van Gent maakten de escorterende Engelse Spitfires rechtsomkeer vanwege hun beperkte actieradius. Op dit ogenblik hadden de Duitsers gewacht om zich als gieren op hun Amerikaanse prooi te werpen.
Meer dan 100 Duitse Focke Wulf-190 en Messerschmitt 109-G jachtvliegtuigen namen aan deze aanvallen op de Amerikaanse Vliegende Forten deel. Van deze laatsten werden er in de omgeving van Antwerpen vier naar beneden geschoten.
Het aanvoerende Amerikaanse vliegtuig werd ernstig beschadigd door verschillende voltreffers. De “bombrun”, dit is de laatste fase die aan het afwerpen van de bommen vooraf gaat, verliep niet volgens plan. Wegens allerlei uitwijkmaneuvers kregen de bommenrichters geen gelegenheid hun precisie-apparatuur optimaal te gebruiken. Uit later onderzoek bleek dat de bommenrichtapparatuur van verschillende bommenwerpers niet behoorlijk functioneerde, waardoor hun bommen 4 tot 6 seconden te laat vielen met alle gevolgen van dien in de zeer druk bevolkte omgeving rond de Erla-fabriek. Vanop 8.000 m hoogte werd er gebombardeerd. Wegens technische moeilijkheden en psychologische stress van de bemanning bereikten 22 Amerikaanse toestellen Mortsel niet en maakten voortijdig rechtsomkeer. Dit had tot gevolg dat er 60 ton bommen minder dan voorzien werden uitgeworpen. Vele Mortselaars zijn toen aan de dodendans ontsnapt zonder dat ze het zelf ooit hebben geweten.
Het beoogde militaire doel werd praktisch helemaal gemist. Slechts vier projectielen troffen het Erla-komplex, toch nog goed voor 229 doden. De meeste bommen vielen in het centrum van het dicht bewoonde Mortsel/Oude God. De gevolgen voor de burgerbevolking waren verschrikkelijk.
In enkele seconden tijd vlogen brokstukken van muren door de lucht, gebouwen storten in, vuurhaarden ontstonden…Na enkele minuten stierf het geluid van de vliegtuigen in de verte. Dood en verschrikking bleven op de grond achter. Niemand werd gespaard. De Sint-Lutgardisschool, het Sint-Vincentiuslyceum en de Guido Gezelleschool telden de meeste slachtoffers, het leven van 200 jonge schoolkinderen werd plots afgebroken. De Heilig Kruiskerk werd grotendeels verwoest.
Op het Gemeenteplein kregen een bus met 30 passagiers en een tram een voltreffer. In de nabijgelegen Gevaertfabriek vielen tientallen slachtoffers. Bijna geen enkel gezin uit Mortsel ontsnapte aan de verschrikkelijke gevolgen van het bombardement.
Daar waar men geen doden betreurde, waren er gekwetsten of werd de woning beschadigd of plat gelegd. Enkele weken na het bombardement draaide de Erla-fabriek terug op volle toeren.
Onmiddellijk na het bombardement werden alle beschikbare reddingsploegen uitgestuurd. Er werden bovenmenselijke inspanningen geleverd om nog enkele overlevenden te redden. De talrijke onherkenbare lichamen werden overgebracht naar het gebouw van de Harmonie in Antwerpen. Daar konden de verwanten hun doden komen identificeren. Er werd een bijzonder Hulpkomitee opgericht. Zowel de Duitse militaire bevelhebber, als de gouverneur en de burgemeester stelden geld ter beschikking. Ook de gewone burger droeg zijn steentje bij. Er werd in totaal voor 32 miljoen frank binnengehaald, een enorm bedrag voor die tijd en die omstandigheden. Duizenden Antwerpenaren steunden de getroffenen daadwerkelijk met kleren en huisraad.
Op vrijdag 9 april werd in de Antwerpse kathedraal een rouwplechtigheid gehouden voor de honderden slachtoffers. Na de uitvaartmis werden de stoffelijke overschotten naar Mortsel gevoerd, waar de plechtigheid voortgezet werd op het Gemeenteplein. De lijkstoet ging nadien verder richting Mortsel-Dorp waar op de begraafplaats een Erepark werd aangelegd. De overledenen van andere gemeenten werden in hun eigen gemeente begraven. Enkele dagen later werden de omgekomen kloosterzusters en de niet-geïdentificeerde doden apart begraven. Deze slachtoffers kregen ook hun laatste rustplaats op het Erepark in Mortsel-Dorp.
tekst © Luc Van den Weygaert in De Nieuwe Gazet, 2 april 1993.
Foto's (c) Gazet van Hove.
Op 5 april 1943 misten de geallieerden de Erla-fabriek : 220 ton bommen op Mortsel De datum van 5 april 1943 is zonder twijfel de donkerste bladzijde uit de Mortselse geschiedenis. Die dag vielen er bij een mislukt Amerikaans bombardement op de Erla-fabrieken 936 doden, 1.342 gekwetsten en 89 vermisten.Lees verder
Hove Op de laatste gemeenteraad van maart jl. gaf schepen van jeugd en sport Guy Wollants (Ph7) een overzicht van de voortgangstoets van zijn bevoegdheden. “In 2017 werden er 27 grabbelpassen verkocht voor 28 activiteiten waarop 102 deelnemers waren. Voor de SWAP XL voor kinderen van 10 tot 15 jaarLees verder
www.doorbraak.be – door Dominique Laridon . Bij Groen zijn ze zot van glorie. Dat viel toch te horen bij N-VA, nadat de Nederlandse partijleider Jesse Klaver (GroenLinks) op een samenscholing van ecologisten uithaalde naar ‘de grootste schreeuwlelijk van de Belgische politiek’ : Bart De Wever. De Vlaams-Nationalisten vinden dat deLees verder
Lint / Mortsel 5 april 1943 is een datum die ook bij menig Lintenaren in het geheugen gegrift staat. Het was die dag dat Mortsel slachtoffer werd van een bombardement waarbij veel doden vielen waaronder ook 3 Lintse kinderen. Op het toenmalig kerkhof op het Oud-strijdersplein stond er een herdenkingssteenLees verder
MORTSEL – De datum van 5 april 1943 is zonder twijfel de donkerste bladzijde uit de geschiedenis van Mortsel en één van de donkerste uit de geschiedenis van ons land. Die dag vielen er bij een mislukt Amerikaans bombardement op de ERLA-fabrieken 936 doden, 1.342 gekwetsten en 89 vermisten. BijnaLees verder
Op zondag 8 april e.k. wordt in de Oranjerie van het Gemeentepark Lint (Koning Albertstraat, 41) de jaarlijkse opendeurdag van de Heemkundige Kring Eugeen Goeyvaerts vzw gehouden. Deze opendeurdag gaat gepaard met een geleid bezoek aan de musea Den Aker, De Roskam, De Ploeg en aan De Heemtuin. Er werdLees verder
Hove Raadslid Jos Peeters (CD&V) is bezorgd over de gang van zaken in de gemeenteraad. Hij vond dat er onvoldoende informatie aan de gemeenteraadsleden wordt gegeven. “Er werden ons drie punten bezorgd zonder enige toelichting. Gelukkig kregen we woensdag nog een extra toelichting voor twee van die drie punten. ErLees verder
www.doorbraak.be – door Eddy Daniels . Paul Goossens heeft vijftig jaar geleden een belangrijke historische rol gespeeld. Niet omdat Leuven Vlaams is geworden. Eerder omdat hij, en de kleine kliek van de toenmalige Studenten Vak Beweging (SVB) waar hij een prominent woordvoerder van was, de racistische slogan ‘Walen Buiten’ wistenLees verder
REGIO – Toegegeven het is vandaag 1 april. Maar wij doen met deze berichtgeving niet aan misplaatste 1 aprilgrappen. Gisteren, zaterdag 31 maart, heeft Vlaams Minister van Media Sven Gatz in een 2e erkenningsronde 7 lokale Radio’s erkend waaronder 2 in de provincie Antwerpen. En 1 van die radio’s in hetLees verder
Door Francis Van den Eynde in Knooppunt DELTA. Laat ons elk misverstand vermijden. De ploeg van Knooppunt Delta en mutatis mutandis die van de redactie van Tekos zijn in elk opzicht voorstanders van gelijke rechten voor en een gelijke behandeling van de vrouw in onze maatschappij. Wij zijn dit standpuntLees verder