door Frank Boll - www.doorbraak.be .
Sedert lang vinden de meeste commentatoren de lage lange rente een mysterie. En sedert enkele jaren voorspellen praktisch alle vooraanstaande bronnen het einde van de neerwaartse trend van de langetermijnrente. Maar ook tijdens de laatste jaren bleef de rente trendmatig dalen. Deze sedert 1981 negatieve trend bleef tot vandaag onaangetast. Zelfs na de grote opwaartse rit die de rente op 10-jaars Amerikaans en Duits overheidspapier maakte sedert juli 2016, respectievelijk van 1.35 tot 2.63% en van -0.20 tot 0.50%. Vandaag bedragen die rentes 2.16 en 0.25%. De alomvattende reden voor die historisch zeer lage rentes zijn de beleggers in overheidspapier die geloven dat de groei laag zal blijven. In tegenstelling tot wat velen denken is dat geen mysterieuze of foute zienswijze.
Zij die de langdurig lage rentes een mysterie noemen verwaarlozen de feiten. Sedert het ingaan van het nieuwe millennium vielen periodes met grote dalingen van de lange rente samen met periodes van intense activa- en schulddeflatie. Als activa als bijvoorbeeld aandelen en immobiliën zakken, terwijl de aangegane schulden constant blijven, dan weegt dit op de groei. De waarden van de activa dalen, maar de schulden blijven. Zulke deflatie doet de consumptie dalen en krikt het sparen op, onder meer om schulden terug te betalen. Dat is ook normaal. Het verteren van de excessieve schuldcreatie van voorheen vereist een periode van deflatie. Of een uitzwetingsproces. Dat drukt de groei. Maar dat is, helaas, nodig om het pad te effenen naar een groei die duurzaam is en zelfvoedend. Dit in tegenstelling tot een snelle groeirecuperatie die enkel het product is van nog meer kredietcreatie. Die gemakkelijke groei verzwakt het economisch weefsel. Dit in tegenstelling tot organische groei gedreven door marktkrachten. Die maken dat geldstromen aanleunen tegen prestaties in goederen en dienstenmarkten in tegenstelling tot geldstromen die voortspruiten uit subsidies door krediet gefinancierd, waartegenover geen bijdragen tot het BBP staan.
Maar, de “recente vooruitgang in het economisch denken” – zoals Ben Bernanke het noemde – zou hebben geleid tot meer verlichte inzichten. Deze inzichten worden daarenboven gedeeld door een overgrote meerderheid in centrale banken, commerciële banken, academia, overheid en media, waardoor ze genieten van een groot aanzien. Die mening houdt in dat groei moet worden aangezwengeld tegen elke prijs.
De gemakkelijkste manier om dat te doen is meer schuldcreatie. Door de overheid via grotere budgettaire deficits en door de centrale bank via een zeer lage korte-termijn beleidsrente en quantitative easing. Excessieve schuldcreatie veroorzaakte de crisissen in 2000 en 2007. Toch werd de creatie van nog veel meer schuld het gekozen instrument om groei te bevorderen. Maar de groei stimuleren door schuldcreatie is onderhevig aan sterk dalende meeropbrengsten. En groei die zo wordt geoogst is niet enkel groei die zich beperkt tot de korte termijn, maar het is groei met een ingebouwde boomerang. Die kortetermijngroei zal het startmoment van duurzame groei niet enkel verder voor zich uitschuiven, maar daarenboven ook het bereiken van dat moment bemoeilijken. Omdat de uitzwetingsperiode weerom wordt verlengd. Die duurtijd houdt immers verband met de lengte van tijd waarover schuld almaar bleef groeien. Want consumptie die door schuld wordt gefinancierd verschuift enkel consumptie van morgen naar vandaag. En ongelukkig genoeg was de bestemming van het overgrote deel van de sedert de crisissen gecreëerde schuld bestemd voor consumptie, private en publieke, en niet voor investeringen. De private investeringsactiviteit stond de laatste decenniatrouwens op een historisch zeer laag pitje. Het ondernemersvertrouwen in de toekomst was er niet. En tegen dat kruid was zelfs een historisch zeer lage rente niet opgewassen. Sedert 2009 is de wereldgroei op een dalend groeipad. Welke ook de ups en down in de groei zullen zijn, dat dalend groeipad zal waarschijnlijk aanhouden over de volgende jaren. Dat is wat de overheidsobligatiemarkten voorzien. Vandaar de laag blijvende en recent opnieuw dalende lange rente. Eventuele verdere stijgingen van de officiële rente zullen dat niet in de weg staan.
De meerderheidsopinie luidt dat omdat de lange rentes voor zolang zo extreem laag bleven, de volgende beweging alleen maar stijgend kan zijn. Die mening is begrijpelijk. Maar die zienswijze verliest zijn overtuigingskrachteens als men zich realiseert dat schulden nooit eerder in de geschiedenis zo hoog waren. Een nieuwe sterke toename van de schuld kan nooit een oplossing zijn voor een terugval van de groei die veroorzaakt werd door excessieve schuld. Integendeel, de uitzwetingsperiode wordt erdoor verzwaard en verlengd, wat de groei verder dreigt te ondermijnen. Het is zorgwekkend dat zo velen zo lang een verkeerde inschatting maakten over de belangrijkste prijs in onze economie.
Foto's : (c) Gazet van Hove.
Een sterke toename van de schuld kan nooit een oplossing zijn voor een terugval van de groei die veroorzaakt werd door excessieve schuld. door Frank Boll – www.doorbraak.be . Sedert lang vinden de meeste commentatoren de lage lange rente een mysterie. En sedert enkele jaren voorspellen praktisch alle vooraanstaande bronnenLees verder
De brandweer Zone Rand, Post Kontich, heeft zondag jl. tijdens een gezellige opendeurdag hun allernieuwste materiaal voorgesteld, waaronder de ladderwagen met een ladder van 32 meter hoog. De ladder is trouwens ook voorzien van een knik-arm waarmee makkelijk over daken kan gewerkt worden. “Deze knik-arm vergemakkelijkt onder meer het evacuerenLees verder
Het bestuur van PRO Boechout&Vremde verkoos op zijn bestuursvergadering met een overtuigende meerderheid Bruno Doms tot nieuwe voorzitter. Bruno volgt daarmee Johan Van Hoof op, die op de gemeenteraad van mei jl. de eed aflegde als nieuwe schepen van Verkeer en Sport in opvolging van Rudi Goyvaerts. Bruno Doms werdLees verder
Winkeloppervlakte provincie Antwerpen blijft stabiel Vandaag lanceren de vijf provincies via www.detailhandelvlaanderen.be voor het vierde jaar op rij de vernieuwde gemeentelijke feitenfiches voor detailhandel. Elk van de 308 Vlaamse steden en gemeenten krijgt een fiche met interessante data, zoals cijfers over het detailhandelsaanbod, demografische en tewerkstellingscijfers. Winkelaanbod en -oppervlakteLees verder
De gemeenten Hove en Lint gaan een intergemeentelijk samenwerkingsverband onderzoeken voor de Technische diensten, zowel op administratief als uitvoeringsvlak en voor de diensten Wonen, Stedenbouw, Milieu en Mobiliteit. Er wordt een ‘Overlegorgaan IGS’ samengesteld dat alle verdere stappen tot realisatie van de samenwerking onderzoekt en voorbereidt. Of alles effectief uitmondtLees verder
Burgemeesters, schepenen en OCMW-voorzitters die werkloos zijn kunnen een extra werkloosheidsuitkering ontvangen. door Peter Reekmans – www.doorbraak.be. Voor de research van mijn nieuwe boek De Vlaamse ziekte, dat na de zomer schijnt bij uitgeverij Doorbraak, onderzocht ik niet alleen het web van de intercommunales. Ik ontdekte ook heel wat onaanvaardbare politieke achterpoortjesLees verder
Gisteren nodigde koning Filip en zijn gevolg alle 589 burgemeesters van dit federale land (NL/F/D) uit op zijn exclusief optrekje van het kasteel van La(e)ken/ Brussel. Het is een traditie dat de koning “zijn vertegenwoordigers” op het nationale grondgebied uitnodigt. Normaal vond zulke manifestatie jaarlijks plaats om de vele burgemeestersLees verder
Zaterdag 1 juli : Olen, Teunenberg, Boerenkrijglaan, standhouders 6 uur, 2 euro/lopende meter, 1 euro lopende meter buiten wagen bij stand, bezoek : 8.00u. – 17.00u. Inschrijven verplicht op 0492 / 94.15.25. – gratis parking en inkom, geen dieren, wapens en sierwapens, +/- 300 stands. Ook open op zondag 2Lees verder
Het aantal woninginbraken in Aartselaar zit sinds deze legislatuur in een duidelijk dalende lijn. Dat blijkt uit de officiële politiecijfers van onze politiezone HEKLA, die de afgelopen week op de politieraad in primeur werden voorgesteld. Voor burgemeester Sophie De Wit is dat een teken dat de inzet van hetLees verder
Op de laatste gemeenteraad voor de zomervakantie hield groen-links raadslid Jo Ampe (HB) een interpellatie over de inspanningen om de verkeersveiligheid voor de fietsers in de Kasteelstraat (fiets-o-strade) te verhogen. “De fiets-o-strade Antwerpen-Mechelen is niet enkel voor de lokale fietser maar ook en misschien meer voor de bovenlokale fietser eenLees verder