De bebouwing in het agrarisch gebied neemt jaar na jaar toe. Nochtans neemt het aantal landbouwers al decennialang af. Hoe verklaar je deze evolutie ? Het Instituut voor Landbouw- en Visserijonderzoek (ILVO) nam – in opdracht van de provincie Antwerpen – het Antwerpse platteland onder de loep. Het resultaat is een unieke kijk op de trends die een impact hebben op landbouw en platteland.
Op tien jaar tijd is het aantal landbouwers met 40% gedaald. Continu komen er zo landbouwgebouwen en –gronden vrij. In praktijk zien we dat landbouwgebouwen door niet-landbouwers gezocht worden.
De open ruimte wordt meer en meer ingenomen door niet-landbouwers. Ook vrijgekomen landbouwgebouwen krijgen steeds vaker een niet-agrarische functie, zoals wonen of een niet-agrarische bedrijvigheid, B&B, schrijnwerkerij, …. De vrijgekomen landbouwgronden worden dan weer gebruikt als tuin of weiland voor hobbydieren. Gedeputeerde voor landbouw Ludwig Caluwé : “Het ILVO becijferde het niet-agrarisch gebruik van het agrarisch gebied in de provincie Antwerpen. Ook de verstedelijking van het agrarisch gebied blijkt uit deze cijfers : 6,8% van de agrarische ruimte wordt ingenomen door tuinen, 3,6% door hobbyweides, 1,3% door bebouwing en 0,9% door niet-agrarische ondernemingen.”
Leegstand van vrijkomende landbouwgebouwen is voor de eigenaar verre van interessant. De wettelijke mogelijkheden voor tal van niet-agrarische activiteiten in deze vrijkomende gebouwen werken bijgevolg sturend richting zonevreemd hergebruik. Afbraak zou voor de eigenaar enkel een kapitaalsvernietiging betekenen. “Slechts in enkele gevallen zijn de bestaande gebouwen ook interessant voor landbouwers. Bijvoorbeeld voor een CSA-bedrijf, een para-agrarisch bedrijf dat ruimte nodig heeft zoals een loonwerker of voor een bedrijf dat opteert voor verspreide schaalvergroting. Toch is het ook voor hen niet evident om vrijgekomen landbouwgebouwen en – gronden aan te kopen. De vastgoedprijs blijft immers stijgen door de grote vraag” aldus de gedeputeerde voor landbouw Ludwig Caluwé.
Heel wat innovaties in de landbouw hebben betrekking op automatisatie, mechanisatie en ontwikkeling van nieuwe milieutechnieken. Schaalvergroting is hier een gevolg van. Tegelijkertijd is schaalvergroting ook een strategie van landbouwers om hun kosten te drukken.
In praktijk blijkt dat het voor landbouwers financieel interessanter is om – wanneer grote aanpassingen aan de infrastructuur noodzakelijk zijn – een nieuwe stal te bouwen in plaats van de huidige stal te renoveren of uit te breiden. “Schaalvergroting is een strategie die eigen is aan elke economische sector. Voor landbouw ligt de gemiddelde schaalvergroting op 4% per jaar. Dit in combinatie met het dalend aantal landbouwers heeft ertoe geleid dat de afgelopen 20 jaar het aantal bedrijven gehalveerd is, terwijl er steeds nieuwe bedrijven ontwikkeld zijn en de grootte van een bedrijf verdubbeld is” aldus de gedeputeerde voor landbouw Ludwig Caluwé. Een trend die niet alleen de structuur van landbouwsector verandert, maar ook die van de open ruimte.
Tegelijkertijd zijn heel wat claims en beperkingen aanwezig op het agrarisch gebied die een impact hebben op de landbouwbedrijfsvoering. Voorbeelden hiervan zijn bouwvrij agrarisch gebied, beschermde landschappen en het geurkader maar ook de programmatische aanpak stikstof (PAS). Landbouwers zoeken naar locaties waar het nog mogelijk is om een landbouwbedrijf met perspectief op lange termijn op te richten en uit te baten.
De combinatie van nieuwbouw, hergebruik en niet afbreken maakt dat ons platteland alsmaar meer verstedelijkt. Een trend die moeilijk te stoppen is omwille van de drijvende krachten die aan de basis ervan liggen. Bovendien spelen er op het platteland nog andere spanningen die een oplossing niet in de hand werken. Zo is er het verhaal van de pensioenboer versus de startende boer waarbij jonge landbouwers uit de markt geconcurreerd worden omdat het voor pensioenboeren interessanter is om hun gronden voor meer geld te verkopen aan niet-landbouwers. Daarnaast heb je ook het verhaal van de actieve boer en de nieuwe plattelandsbewoners waarbij nieuwe bewoners steeds meer weerstand vertonen tegen hedendaagse landbouwpraktijken en nieuwe landbouwgebouwen. Hierdoor wordt het voor de actieve landbouwer steeds moeilijker de nodige vergunningen te bekomen.
Ons platteland kent een veel breder gebruik dan landbouw alleen. Ondanks het afnemend aantal landbouwers zien we meer bebouwing en meer bewoning en zonevreemde activiteiten in het agrarisch gebied. Om deze problematiek aan te pakken is samenwerking tussen beleidsdomeinen en beleidsniveaus nodig zodat landbouw in agrarisch gebied de nodige ontwikkelingskansen krijgt in harmonie met de omgeving en de andere gebruikers.
Bestaande landbouwinfrastructuur voldoet niet meer. Onder meer innovaties en milieunormen vereisen zware investeringen in de gebouwen. Ook nieuwe landbouwbedrijven worden gebouwd in open agrarisch gebied, net doordat hergebruik van bestaande agrarische infrastructuur niet langer betaalbaar is. De landbouwgebouwen die vrijkomen krijgen een zonevreemde invulling. Zonder ingrepen in deze trends dreigt de verstedelijking van ons platteland. Er is nood aan instrumenten die agrarisch hergebruik stimuleren, en het zo voor landbouwers interessanter maken om te investeren in een bestaande site dan om nieuwe open ruimte aan te snijden.
“Zo zouden bijvoorbeeld lasten kunnen opgelegd worden aan zonevreemde activiteiten die zich ontwikkelen in agrarisch gebied. Met dit geld kunnen landbouwers dan financieel aangemoedigd worden om bestaande oude gebouwen te slopen waarna op dezelfde plek nieuwe gebouwen kunnen opgericht worden. Zo krijgt landbouw de nodige ontwikkelingsmogelijkheden én wordt de open ruimte gevrijwaard” aldus gedeputeerde voor landbouw Ludwig Caluwé.”
Foto’s © Provincie Antwerpen & Gazet van Hove.
Minder landbouwers maar meer bebouwing en meer bewoning in het agrarisch gebied De bebouwing in het agrarisch gebied neemt jaar na jaar toe. Nochtans neemt het aantal landbouwers al decennialang af. Hoe verklaar je deze evolutie ? Het Instituut voor Landbouw- en Visserijonderzoek (ILVO) nam – in opdracht van deLees verder
Hove De middelbare ASO-school Regina Pacis organiseert op zondag 12 maart en zaterdag 18 maart 2017 een aantal infomomenten. STEM Science Technology Engineering Maths Er zijn nieuwe studierichtingen aanwezig met boordevol technologische, technische, exact-wetenschappelijke en wiskundige uitdagingen. Zin om je technische vaardigheden verder te ontwikkelen ? Dan is de nieuweLees verder
LINT Afgelopen zondag organiseerde het gemeentebestuur van Lint informatiewandelingen in te toekomstige duurzame woonbuurt Zevenhuizen. Het RUP (Ruimtelijk uitvoeringsplan) Zevenhuizen werd in 2011 vastgesteld door de gemeenteraad en de toekomstige ontwikkeling begint stilaan vorm te krijgen. Voordat de ontwerpen definitief worden wou het gemeentebestuur graag de suggesties, opmerkingen en vragenLees verder
Het Open Vld-voorstel omtrent intercommunales is de meest structurele oplossing, vindt Boudewijn Bouckaert. www.doorbraak.be Vorige week waren we getuige van de Icarusval van opvolger-leider Balthazar in de rode modelstad Gent. De man werd het slachtoffer van de schandaalgolf Publifin die vanuit de eveneens rode modelregio Wallonië over de taalgrens sloegLees verder
Donderdag 23 februari 2017 Het verhaal van De Nieuwe Snaar’ (Kris De Smet) In 2014 zette De Nieuwe Snaar een punt achter een verhaal dat een periode van 44 jaar omvat. Kris De Smet maakte alles van op de eerste rij mee als medeoprichter van de groep en schreef erLees verder
Op vrijdagavond 3 en zaterdagavond 4 maart 2017 zetten alle kleine en grote Vlaamse sterrenwachten hun deuren open in het kader van de Sterrenkijkdagen. Er is die avond veel te zien aan de hemel (bij helder weer uiteraard). Kom naar de gemeente Hove en sterrenwacht Urania en werp een blikLees verder
Auxilia vzw is op zoek naar mensen met een groot hart om deze kinderen te helpen. Onze generatie staat voor de enorme uitdaging om kansarmoede aan te pakken. Naast financiële problemen is vooral het gebrek aan een degelijke scholingsraad de oorzaak van deze armoede. De vrijwilligersorganisatie Auxilia vzw heeft van deze uitdagingLees verder
ANTWERPEN Iedereen die een gezonde interesse heeft in natuur en landschap trok zaterdag naar de twintigste editie van de ANKONA (Antwerpse Koepel voor Natuurstudie)-ontmoetingsdag. Meer dan 350 mensen schreven zich in. Het thema ‘watergebonden natuur’ was niet toevallig gekozen. Heel wat waardevolle natuur heeft een link met water. Rivieren, waterlopen,Lees verder
KONTICH Valentijn, een almaar meer gecommercialiseerd feest, heeft ook aardige, zeg maar ontroerende, neveneffecten. Zo traden de vierjarige Emma en de zes maanden jongere Roan er in het huwelijk. De plechtigheid zelf nam tien minuten in beslag. Misschien een tip voor échte bruidsparen ? ‘Ik neem wel wat tijd omLees verder
Bij de Trump commentaren is de reductio ad hitlerum populair, is een nuchtere analyse niet meer wat we nodig hebben ? door Ivan Van de Cloot – www.doorbraak.be . Plotsklaps duiken overal vergelijkingen van de 45e president van de Verenigde Staten met Adolf Hitler op. Vaak worden de stukken waarinLees verder