We hebben geen racismepolitie nodig, maar taalpolitie, betoogde Carlo Strijk. De Nederlandse krant NRC publiceerde een opiniestuk van Carlo Strijk over het woord ‘zwart’ in onze taal. Met tranen in de ogen volgt hij wat eens begon als een onbevangen debat en nu een bittere, hatelijke strijd is geworden. De eerste gekleurde tv-presentator vertrekt bij Zwarte Piet, maar landt bij de stelling dat “racisme wortelt in onze taal”.
Wat zegt Strijk ? Dat we voor een beter begrip van het uit de hand gelopen Pietendebat terugmoeten naar de kern van de Nederlandse taal. Daar zit het probleem. Alles wat zwart is, heeft een negatieve connotatie in de taal : iemand zwartmaken, zwartkijker, zwart werk, een zwarte dag, de zwarte lijst, iemand de zwartepiet toespelen, een zwarte bladzijde omdraaien. Dat is natuurlijk zo. Het is maar de vraag wat je daarmee moet…
Gaat het hier om een referentiekader, dat we zomaar of makkelijk kunnen (en moeten) manipuleren ? En als we dat al zouden kunnen, móéten we dat dan ook doen ? Moeten we nu werkelijk ons taalgebruik aanpassen ?
Over Zwarte Piet zijn de discussies zowat gevoerd. Hij is weer de baan op, naar Spanje of zoiets.
Strijk wil dat het debat over ‘kleur’ wel wordt gevoerd. Maar ‘zwart’ zou er niet meer mogen bijhoren. Te negatief. Geen zinnig mens die zal ontkennen dat de Afrikanen ongezellige tijden hebben beleefd. Aan de suprematie van de Europeanen en alle narigheid die daarmee gepaard ging, hoeft niet te worden getwijfeld. Maar pakweg slavernij en racisme waren en zijn geen exclusief westerse ziekte. Ook dat is historisch correct.
Krijgen donkergekleurde mensen een negatief gevoel als ze ‘zwarten’ worden genoemd ? Sommigen zeker, en fanatici willen de discussie op de spits drijven.
Strijk roept daarom deskundigen, neerlandici, politici, journalisten en leraars op het woord zwart te “herijken” in taallessen en taalboekjes. “We hebben geen racismepolitie nodig, maar een taalpolitie.” Er moet worden gesleuteld aan het gevoel dat een woord kan oproepen”…
In het taaltijdschrift Onze Taal werd meteen gepeild naar de reactie van de lezers. Is het zinvol woorden als ‘zwart’ en ‘wit’ te bediscussiëren ? Is het zinvol om beladen termen ter discussie te stellen ?
Van de respondenten vindt twee derde dat geen goed idee, omdat “woorden de werkelijkheid niet veranderen”. Een derde vindt het wel oké om soms “stil te staan bij het effect van beladen woorden”.
Is het woord ‘blanke’, gezien vanuit het perspectief van een ‘zwarte’, niet even discriminerend als het omgekeerde ? En vooral, heeft het kwetsen van anderen te maken met het woord of met het misbruik dat er wordt van gemaakt ? Met de omstandigheden waarin het wordt gebruikt, en vooral de toon waarop ? Er zal altijd wel een percentage mensen zijn die “anderen” uit domheid meent te moeten jennen of kleineren. Junglegeluiden in voetbalstadions zijn wansmakelijk.
Maar geraken we eruit met een van bovenaf gedirigeerde taalpolitiek ?
We horen wel meer woorden niet graag. Oude mensen werden oude-van-dagen, bejaarden, senioren. Maar hoe dan ook blijven het oude mensen. De vreemdeling werd allochtoon, en bij ons ‘nieuwe Vlaming’, maar ze blijven van elders afkomstig en daar speelt op zijn minst een kwantitatief probleem. Soms ook een kwalitatief (taal, godsdienst,…).
Afrikaanse zwarten (sorry) werden African Americans, maar het blijven zwarten. Gehandicapten werden mensen met een beperking, en een bejaardentehuis werd een woonvorm voor mensen met beperkte mogelijkheden. Maar verdwijnt daarmee de vervelende handicap ?
Deze fors uit te breiden opsomming toont wel aan dat sommige woorden inderdaad beladen geraken. Alleen weten we niet goed waarom dat zo is. Het lijkt erop dat een kleine minderheid ontevreden is met een bepaalde terminologie en dat de rest dan maar moet volgen. Wel stellen we vast dat ook nieuwe woorden na verloop van tijd als stigmatiserend worden ervaren. Het idee schuift mee. Als we het stigma aanpakken, zou ook het woord kunnen verdwijnen, maar dat is niet evident.
Wie fanatiek wordt in zijn geloof in de maakbaarheid van een “pure” samenleving, bereikt niet zelden het tegendeel : een nieuwe polarisatie, die de problemen uitvergroot en alleen maar erger maakt. Die mentaliteit is kenmerkend voor de absolute believers van het politiek correcte denken.
Hebben ze altijd en overal ongelijk ? Neen. Maar zolang we donkergekleurde mensen niet neerbuigend “zwart” noemen, is er in de communicatie weinig of niets aan de hand. Dat had zo kunnen zijn in de sinterklaasperiode. Geen kind maakt zich zorgen over die ‘Zwarte Piet’.
De polarisatie komt van links. Wie hierover terughoudend of gematigd denkt, moet het recht hebben en behouden dat te doen. Een democratie hoeft niet alles te pikken wat een opgewonden minderheid meent te moeten opdringen. Het is de context (toon) waarin woorden gebruikt worden die bepaalt of deze een lading krijgen. Links zorgt hier vaak zelf voor een verscherping van context en toon.
Anja Pieters
in
Foto's (c) Gazet van Hove.
We hebben geen racismepolitie nodig, maar taalpolitie, betoogde Carlo Strijk. De Nederlandse krant NRC publiceerde een opiniestuk van Carlo Strijk over het woord ‘zwart’ in onze taal. Met tranen in de ogen volgt hij wat eens begon als een onbevangen debat en nu een bittere, hatelijke strijd is geworden. DeLees verder
HOVE Gemeenteraad – opnieuw vaststellen rangorde gemeenteraadsleden Door de opvolging en de eedaflegging tijdens de gemeenteraad van oktober 2016 en de wijziging in de samenstelling van de gemeenteraad wordt de rangorde van de gemeenteraadsleden opnieuw bepaald. Deze rangorde heeft niet enkel een erekarakter : verschillende bepalingen van het gemeentedecreet kennenLees verder
Eind 2015 gaf de Raad van Bestuur de opdracht aan de onderwijsdirecteur om te onderzoeken in hoeverre het academiejaar meer optimaal benut kan worden door een herindeling van de academische kalender. De geformuleerde voorstellen tot hervorming en zelfs tot een volledige afstap van het semestersysteem liggen nog maar net op tafelLees verder
Beste We willen graag uw aandacht voor het volgende. 1) Laat je zien We zitten al een tijdje in de donkere periode van het jaar. Nog eventjes volhouden en de dagen beginnen langzaamaan weer wat langer te worden. Voor fietsers is dit niet de meest leuke periode van het jaar. Koude,Lees verder
HOVE Fan van Hove hing vanmorgen (zaterdag 17/12/16) op strategische plaatsen in het Zuiden van Hove kerstverlichte borden op. Dit om de ondoordachte nakende ontwikkeling van de Veldkant Zuid onder de aandacht van de buurtbewoners te brengen. “We herhalen graag ons standpunt in dit ontransparante dossier : Sinds 3 jaarLees verder
Ecolo was Groen eventjes vergeten. door Chris Ceustermans – www.doorbraak.be . Het ’multiculturele’ Molenbeek, de ‘superdiverse’ stad van de toekomst volgens sommigen, toonde de afgelopen dagen aan wat dit in de praktijk betekent: verschraling en inperking van de vrije meningsuiting. Molenbeek heeft een paar woelige politieke dagen achter de rug.Lees verder
De gemeente Hove streeft ernaar om elke inwoner aan het sporten te krijgen, ook mensen met een beperking. Hun welzijn en maatschappelijke integratie willen we benadrukken tijdens de G-sportdag. Net zoals vorig jaar worden er op maandag 6 februari 2017 in het Sportpark verschillende sporten (dans, boccia, yoga/Chi Neng Qigong, omnisport, tafeltennis,…) aangeboden, aangepastLees verder
Regio De politie van Kontich in de HEKLA-zone meldt dat er valse eurobiljetten van 50 euro in omloop zijn. Ze vraagt om de biljetten bij ontvangst goed te controleren en bij twijfel meteen naar de politie te bellen met een beschrijving van de uitgever van het biljet. Vorige week isLees verder
Het begin van een nieuw jaar is vaak een moment om even stil te staan bij hoe je jouw gezinsleven dit jaar wil vormgeven. Voor veel ouders is het zoeken naar een evenwicht tussen investeren in werk, ouderschap, partner, hobby’s,… Realistisch kijken naar wat haalbaar is en waar jij en je gezin jullie goed bij voelen, is het belangrijkste.Lees verder
Stad Mortsel is een echte winkelstad – met een fantastisch aanbod lokale winkels – en wil dat ook meteen duidelijk maken aan alle nieuwe inwoners. Daarom sloegen de stad en lokale handelaars de handen in elkaar om een welkomstpakket samen te stellen voor wie in Mortsel komt wonen. Stad MortselLees verder