door Raf Praet - www.doorbraak.be .
Enkele dagen geleden opende de Universiteit Gent plechtig het academisch jaar 2016-2017, dat een feestelijk jaar belooft te worden. In 2017 mag de universiteit immers haar 200-jarig bestaan vieren (1817-2017). Dat zal er een zijn van herdenkingen en interesse in het gevarieerde verleden van de Oost-Vlaamse universiteit. Over één periode wordt er echter niet gesproken ... De Eerste Wereldoorlog en de Duitse bezetting, die nochtans zorgde voor een mijlpaal in de geschiedenis van het Nederlands in België; de eerste Nederlandstalige universiteit in ons land.
De evidente reden voor dit stilzwijgen is het feit dat de Duitse bezetter de Nederlandstalige gemeenschap haar taalrechten verleende die het tot dan toe niet had weten te verwerven in het eigen land. De sluimerende taalproblematiek had voor het uitbreken van de oorlog gezorgd voor een wetsvoorstel dat de Gentse universiteit tegen 1915 zou vernederlandsen. Het uitbreken van de oorlog, en de golf van patriottisme die deze veroorzaakte, zorgde ervoor dat alle taalproblematieken van de onderhandelingstafel werden geveegd tot na het beëindigen van de oorlog – deze houding werd initieel tevens gedeeld door de Vlaamse beweging in de loopgraven.
De Duitse bezetter speelde handig in op het sudderend Vlaams ongenoegen met de Belgische taalpolitiek. Op 15 maart 1916 kondigde Gouverneur-Generaal van bezet België Moritz Ferdinand Freiherr von Bissing (1844 – 1917) de nakende vernederlandsing van de universiteit aan. De hoogleraren Paul Fredericq (1850 – 1920) en Henri Pirenne (1862 – 1935) werden, omwille van hun protest bij deze aankondiging, preventief naar Duitsland gedeporteerd.
De aankondiging doet in de Belgische politiek én in de Vlaamse beweging de gemoederen hoog oplaaien. Hoewel op 12 juni en 2 september 1916 twee manifesten ten voordele van de vernederlandsing circuleren – het eerste werd gepubliceerd door het KVO-HV, de voorloper van het KVHV – zijn de reacties van flaminganten in de loopgraven over het algemeen negatief. Dat hun landgenoten van de Duitsers, die ze op leven en dood bestrijden in de loopgraven, hun rechten verkrijgen, brengt een wrange smaak in de mond. Cyriel Verschaeve vat het pregnant samen in zijn essay van 17 september, ‘Indrukken over de vervlaamsching der Gentsche Hoogeschool’, waarin hij zich de vraag stelt hoe men gedwongen wordt tot zo’n landverraad: ‘Wat is het dom dat we ons zo schoon recht op zo een manier moeten verkrijgen !’
De Belgische regering in ballingschap, met zetel te Le Havre, is minder fijnzinnig in haar perceptie van het zogenaamde landverraad. Op 20 augustus 1916 verliezen drie professoren hun graden in de Leopoldsorde om ‘onwaardigheidsredenen’ – lees hun medewerking aan het nieuwe Nederlandstalige project. Op 10 oktober volgt een KB tegen iedereen die deelneemt aan de vernederlandste universiteit.
Noch de dreigementen van Le Havre, noch de dilemma’s aan het front kunnen de vernederlandsing tegenhouden. Op 24 oktober 1916 opent de eerste Nederlandstalige universiteit van België in Gent. Deze poging tot vernederlandsing onder Duitse bezetting werd na de oorlog niet in dank afgenomen; deelnemers werden slachtoffer van repressie, de universiteit opende opnieuw in het Frans, en het zou tot 1930 (!) duren vooraleer weer Nederlands klonk in de Gentse collegezalen.
Het mag duidelijk zijn dat er in het verhaal van de Nederlandstalige universiteit Gent onder Duitse bezetting geen winnaars zijn. Zij die geweigerd hebben werden gedeporteerd. Zij die meegewerkt hebben zijn zwartgemaakt en vervolgd. De staat België stond te kijk als een van de enige landen ter wereld die de eigen bevolking taalrechten wist te onthouden of deze zelfs terug te schroeven. Maar ook negatieve verhalen moeten verteld worden aan de toekomstige generaties, en bij alle herdenkingen dreigt dit verhaal verzwegen te blijven. In officiële brochures van de UGent staat te lezen dat de universiteit in 1930 de primeur (!) had een Nederlandstalige universiteit te worden. Hoewel het genie Henri Pirenne terecht een zaal naar zijn naam vernoemd heeft gekregen in het Universitair Forum, wordt zijn Duitse ballingschap fijntjes onvermeld gelaten.
Ondanks alle – oppervlakkige – aandacht in 2014, blijft de Eerste Wereldoorlog een onderbelichte periode. Het is wachten op diepgaande onderzoeken én bewustwordingsprocessen om ook hier het ‘don’t mention the war’ te doorbreken …
Raf Praet is klassiek filoloog en doet momenteel onderzoek naar de late oudheid in het kader van zijn doctoraat aan de universiteiten van Groningen en Gent.
Foto's : (c) Reporters.
Het mag duidelijk zijn dat er in het verhaal van de Nederlandstalige universiteit Gent onder Duitse bezetting geen winnaars zijn. door Raf Praet – www.doorbraak.be . Enkele dagen geleden opende de Universiteit Gent plechtig het academisch jaar 2016-2017, dat een feestelijk jaar belooft te worden. In 2017 mag de universiteitLees verder
Muziek verbindt … en de culinaire geneugten des levens brengen mensen samen … Hen die houden van al het goede in het leven, wil Klassiek Culinair verenigen met klassieke muziek en culinaire verwennerij … Onze volgende activiteit gaat door op : vrijdagavond 7 oktober 2016, 20.00u. ontvangst vanaf 19.30u., Jezuïetenkerk,Lees verder
“Zet de stenen in beweging” Iedereen ‘jong en oud’ is welkom in de kerk. Men zou het fijn vinden u in de kerkgemeenschap te mogen ontmoeten. De parochiegemeenschap wil een open deur zijn voor allen die op zoek zijn naar zingeving en geloof. Permanentie en onthaal : Maandag en donderdagLees verder
Leuke Franse les ! (interessant om weten) Feit is dat wij iets uit het hoofd leren terwijl de Walen l’apprennent par coeur. Hoe oud bent u ? Vlamingen zijn 25 jaar, Walen ont 25 ans. Walen maken van oud brood pain perdu, maar Vlamingen spreken van gewonnen brood. Wie een beetje in hetLees verder
Het was alweer sportief genieten gisteren aan het mooie sportpark in Hove. Door het slechte weer met vooral veel regen kwamen er niet zoveel supporters afgezakt naar het sportpark achter sporthal Weyninkhoven aan de Paul van Ostaijenlaan in Hove. Maar de deelnemers waren er wel. Het begon allemaal om 12.30u.Lees verder
HOVE De eerste Hovese gemeenteraad na de zomervakantie moest zich uitspreken over een aantal verkeersingrepen aan de Lintsesteenweg en de Jos Coveliersstraat. Dit project stond reeds lang in de stijgers (2009). In 2015 heeft de hogere overheid eindelijk de financiële middelen vrijgegeven voor het rioleringsluik door de Vlaamse Milieu Maatschappij.Lees verder
Mediazondag in mineur Nu het systeem met de ‘uitzending door derden’ op de VRT is afgeschaft, is religie uit de media verdwenen. door Pieter Bauwens – www.doorbraak.be . In de kerk is het zondag ‘Mediazondag’. Ik zie u glimlachen. Ja, er is die dag een speciale omhaling voor de ‘media-initiatievenLees verder
38% van de mannen uit provincie Antwerpen neemt initiatief tussen de lakens 28 september 2016 – De man uit de provincie Antwerpen neemt, in vergelijking met heren uit de rest van Vlaanderen, vaker het initiatief in bed (38%). 6% van de Antwerpenaren ziet ook een derde persoon in bed welLees verder
Beste Hovenaar , Op donderdag 27 oktober 2016 om 20.00u. stipt wordt in de zaal “Da Capo”, Lintsesteenweg 1A in 2540 Hove, een feestelijk benefietconcert georganiseerd ten voordele van het Anaikatty-onderwijsproject in India (ARCC). Dit 4de Pijlerprojedt werd enkele jaren geleden door de Hovenaars Geert & Leentje Jacob-De Bruyne opLees verder
In de gemeente Boechout wordt volgende week dinsdag, 4 oktober 2016, de 86-ste jaarmarkt georganiseerd. Maar op 2 oktober pakken ze al uit met de jaarmarktkoersen. De Vzw Boechout koerst organiseert dit jaar weer wielerwedstrijden op de zondag voor de jaarmarkt. Er is ook een loopwedstrijd in samenwerking met Sgola. Lees verder