Door Karl Drabbe – www.doorbraak.be .
‘Alle goede dingen beginnen met een aanloop,’ schrijft historicus Peter Van Windekens in zijn Kroniek van vijftig jaar Vlaamse Volksbeweging (1956-2006). Als op 17 mei 1956 de eerste algemene vergadering van de Vlaamse Volksbeweging samenkomt – vandaag zestig jaar geleden – dan is er al heel wat voorafgegaan.
De Vlaamse Beweging zat nog in volle catacombenfase, gehavend als ze uit de Tweede Wereldoorlog kwam, daarbij geholpen door een weinig vriendelijk Belgisch gerechtsapparaat. In het begin van de jaren 1950, zo luidt de consensus onder historici, ‘is een aantal bewuste Vlamingen van oordeel dat een niet-partijgebonden beweging, een drukkingsgroep, grote diensten zou kunnen bewijzen aan de Vlaamse zaak. De groep moest boven de partijen staan en zou ook op een Vlaams-nationale partij geen invloed uitoefenen.’ Los en boven de partijpolitiek, met de bedoeling Vlaamsgezinden van alle overtuigingen – katholieken en vrijzinnigen stonden in de nadagen van de Koningskwestie nog met getrokken messen tegenover elkaar – te groeperen.
Partijpolitiek werden initiatieven genomen als de Vlaamse Concentratie en de Christelijke Vlaamse Volksunie. In 1954 werd dan de Volksunie opgericht, de partij waar de meeste Vlaamse ministers momenteel een verleden in hebben.
In de niet-partijpolitieke beweging is er een rist van broederbanden en andere oud-collaboratieverenigingen actief, vaak met meelij naar het verleden, of minstens om de ‘getroffen volksgenoten’ te helpen, zoals dat toen heette. Jeugdbewegingen ook, niet zelden van kinderen van ‘zwarten’.
In diezelfde niet-partijpolitieke beweging waren ook tig realisten die wisten dat ze met een schone lei moesten beginnen, het ressentiment achter zich moesten laten, en vooral niet té radicaal Vlaams uit de hoek moesten komen.
Bij die laatsten rekenen we het Comité voor het Federalisme van de legendarische professor Walter Couvreur, die al snel gespreksgenoten aan de andere kant van de nog niet officieel vastgelegde taalgrens zocht. Er was de Vlaamse Strijdcentrale, een quasi eenmansinitiatief van Flor Grammens. En er waren meerdere pogingen nodig om uiteindelijk – in het voorjaar van 1956 – tot een heuse Vlaamse Volksbeweging te komen.
Het was de vierde keer, na eerder mislukte pogingen tussen 1952 en 1955, dat het wél lukte. En op 17 mei 1956 kwam een beperkte bijeenkomst plaats van ‘leidende persoonlijkheden die principieel tot de Raad van de VVB wensten toe te treden’. Die 17e mei geldt dus als de stichtingsdatum van de Vlaamse Volksbeweging, de vereniging waar in de vroege jaren 1960 door de latere premier Wilfried Martens en de eerste voorzitter van de Vlaamse Raad Maurits Coppieters het federalisme in Vlaanderen op de kaart zetten, uittekenden en verspreidden.
In datzelfde jaar 1956 – de jeugdbewegingen en de katholieke geledingen van de Vlaamse Beweging zoals het Davidsfonds vierden dat jaar volop het Rodenbachjaar – verzamelde die VVB schoorvoetend enkele Vlaamse persoonlijkheden zoals Varlo Reiners, Paul-Felix Beeckman, Flor Grammens en de piepjonge Maurits Coppieters. Die laatste neemt al snel het voortouw en pleit ervoor ‘een zo breed mogelijk georiënteerde raad van leiders, mensen met een groot moreel gezag, in het leven te roepen’. De Verklaring van de raad van de Vlaamse Volksbeweging werd ondertekend door onder andere Leo Lindemans, Daniël Merlevede en Edgar Van Cauwelaert.
In het bestuur komen Vlaamsgezinden van alle gezindten terecht en komt voor het eerst samen op 8 juli 1956, zo lezen we in de kroniek van Peter Van Windekens. ‘In dat bestuur zaten onder anderen Marcel Boey, Paul(-Felix) Beeckman (die in feite de eerste waarnemende voorzitter wordt), Clemens Daenen, Edmond Van Dieren, Maurits Coppieters, Jaak Van Waeg en de latere Leuvense hoogleraar Lode Wils.’ Weinig jongeren en vooral katholieken dus. Maar de Vlaamse studenten, vooral van het Leuvense Katholiek Vlaams Hoogstudentenverbond (KVHV), springen al snel bij.
Diezelfde 8 juli maakt de VVB een ‘Vlaams urgentieprogramma’ bekend. Dat bevat ‘in klare bewoordingen de Vlaamse eisen die in de jaren 1960 actueel zal worden’, door de grote massabetogingen, ‘marsen op Brussel’ en het duwtje in de rug van het linkse regionalisme in Wallonië.
Concreet :
- Gewaarborgd tweetalig statuut voor Brussel,
- Vernederlandsing van het bedrijfsleven,
- Vastlegging van de taalgrens,
- Culturele autonomie,
- Splitsing van het ministerie van Onderwijs en van alle diensten die een taak van opvoeding en voorlichting verzorgen, zoals radio en televisie,
- Verbetering van de taalwetgeving in bestuur, onderwijs, gerecht en leger,
- Aanpassing van de parlementaire zetelverdeling aan de bevolkingscijfers.
Op sociaaleconomisch vlak was er hoogstens aandacht voor de ‘economisch meest verwaarloosde gebieden’ en werd wel lippendienst beleden aan een ‘regionaal economisch beleid’, maar dat kwam nog niet uit de verf.
Opvallend vooral was dat de VVB de klassieke amnestie-eis naar de achtergrond verplaatste. Even opvallend : het woord federalisme valt nog niet in het urgentieprogramma, dat gebeurt eerst maar in 1961 en 1962.
De Vlaamse Volksbeweging naam haar naam erg serieus, want het programma werd niet alleen getoetst aan het studiewerk van de Stichting Lodewijk De Raet, het werd ook afgeleind door de Vlaamse cultuurverenigingen als Davidsfonds, Willemsfonds en Vermeylenfonds. Katholieke, liberalen en socialistische vrijzinnigen moesten zich erin herkennen. De VVB wou duidelijk van meet af aan pluralistisch zijn.
Diezelfde VVB kan een motor genoemd worden van de ontwikkeling van federalistische ideeën in Vlaanderen, verspreid via het kieshokje en het parlement door de Volksunie. Nog maar net 25 jaar geleden, op 21 april 1991 – als de derde fase van de staatshervorming maar uitblijft – verandert de Vlaamse Volksbeweging het geweer van schouder. Onder invloed van de nieuwe voorzitter Peter De Roover en politiek secretaris Jan Jambon, kiest de VVB resoluut voor een onafhankelijk Vlaanderen. Ook toen maakte de drukkingsgroep haar gezag waar, want in de jaren '90 volgde het grootste deel van de Vlaamse Beweging de VVB in die keuze, zoals dat in de jaren 60 het geval was met federalisme.
Foto's (c) Reporters
TOEN FEDERALISME NOG STAATSGEVAARLIJK WAS 60 jaar geleden werd een heuse Vlaamse Volksbeweging opgericht. De Vlaamse Beweging kroop eindelijk uit de naoorlogse catacomben. Door Karl Drabbe – www.doorbraak.be . ‘Alle goede dingen beginnen met een aanloop,’ schrijft historicus Peter Van Windekens in zijn Kroniek van vijftig jaar Vlaamse Volksbeweging (1956-2006). AlsLees verder
Hove/ Kontich/ Spanje De Hovese Gezinsbond wil dit jaar samen met Sinterklaas, maar ook met heel de gemeente Hove centen inzamelen voor een opvallende vzw. Organisator Stefan Beeldens werd in 2015 nog uitgeroepen tot ‘verdienstelijke Hovenaar’ én kreeg de gemeente de titel “Sinterklaasgemeente”. “Dat zijn twee goede redenen om metLees verder
Het is vakantie en dat betekent speeltijd ! De animators staan elke dag klaar met een gevarieerd programma : spelletjes, knutselen, quizzen, behendigheid, sport, … Kom alvast gratis een kijkje nemen op vrijdag 1 juli van 9.00 tot 16.00 uur om het twintigjarig bestaan van speelplein Sjiraf te vieren. AlleLees verder
Kontich – Hove Na een driejarig intermezzo start de Hovese Gezinsbond de zwemclub graag terug op. Zwembad ‘De Nachtegaal’ in Kontich opende opnieuw de deuren. Dit betekent dat de zwemlessen vanaf september terug kunnen worden opgestart. De organisatie blijft dezelfde als drie jaar geleden, wat betekent dat er nog steeds aan gezinnen de ultieme gelegenheid wordt geboden om met het heleLees verder
Minister Hilde Crevits wil de leerkrachten op de lijst van de ‘zware beroepen’. Nonsens, vindt deze leraar. door Harry De Paepe – www.doorbraak.be In Het Nieuwsblad van het voorbije weekend hield onze Onderwijsminister een opmerkelijk pleidooi om het leraarschap bij de ‘zware beroepen’ te rekenen. Ikzelf moest wat gniffelen bij het nieuws,Lees verder
Gemeentehuis, Geelhandlaan 1, 20.00u. Alle Hovenaars mogen vooraf vragen stellen over zaken die de gemeente aangaan. Openbare zitting P.1. Verslag secretaris gemeenteraad 25 april 2016 Aan de raad wordt gevraagd kennis te nemen van het verslag secretaris van de gemeenteraad van 25 april 2016. P.2. Notulen 25 april 2016 AanLees verder
Je hebt slechts drie minuten om te ontsnappen bij brand. Voor senioren of minder mobiele personen volstaat die tijd niet. Bijna de helft van alle dodelijke slachtoffers worden in hun slaap verrast. Bijna een kwart van de slachtoffers kan niet tijdig ontsnappen. De twee belangrijkste doodsoorzaken zijn eigenlijk met elkaarLees verder
Hove Fietstocht met bezoek Scheepvaartmuseum Baasrode Op zaterdag 4 juni gaat de KWB op bezoek in het Scheepvaartmuseum in Baasrode. Voor de sportievelingen maken ze er een flinke fietsdag van, minder-sportief geïnteresseerden kunnen ook met de auto komen. Planning : 9 uur : de fietsers vertrekken aan de sporthal vanLees verder
Turtelboom is weg. Die is gaan dansen. De liberalen wilden na Annemie ook nog hun Turteltaks kwijt door hem in de schoot van CD&V en N-VA te dumpen. Annuleer die geplande biomassacentrale in Gent en gebruik de daarvoor voorziene 2,4 miljard subsidies om de energietaks te verlagen, probeerde voorzitter GwendolynLees verder
Donderdag 12 mei 2016, gemeentehuis, 20.00u. Er waren 17 aanwezigen, o.a. milieuschepen Bart Van Cauwenberghe, OCMW-voorzitter Goedele Breyne, de gemeenteraadsleden Jo Ampe en Katia Devriendt. Enkele mensen waren verontschuldigd of afwezig. Hebben deze laatste nog wel interesse ? Landschapspark Frijthout Er werd lang stilgestaan bij dit dossier. De bouwaanvraag isLees verder