Door Johan Canctorum – www.doorbraak.be .
Zopas verscheen de Nederlandse vertaling van Soumission, de jongste roman van Michel Houellebecq, waarin het ondertussen oud geworden wonderkind van de Franse literatuur een beeld schetst van Frankrijk anno 2022. Het land heeft dan een moslimpresident en de sharia is van kracht. Maar de intellectuelen passen zich (zoals altijd) aan, bekeren zich, en al bij al wordt Frankrijk terug een natie om fier op te zijn, zij het zonder vrijemeningsuiting en zonder minirokjes.
De eerlijkheid gebiedt ons om te zeggen dat dit boek, elf jaar na de moord op Theo Van Gogh (van wiens film 'Submission' de titel toch wel een beetje gepikt is), rijkelijk laat komt als waarschuwing tegen de Arabisering van Europa. Het Front National, Wilders, en jawel, ook het Vlaams Blok/Belang, verkondigen die these al sinds de jaren '90. Zonder verbale hoogstandjes, maar dus ook zonder dubbelzinnigheid, romaneske verdichting, of iets dat tussen de regels moet gelezen worden. In die zin lijkt me ook het opstel 'Le Suicide français' (2014) van Eric Zemmour over hetzelfde onderwerp veel krachtiger en minder omzwachteld. Dat is, of men het er nu mee eens is of niet, in deze tijd een verdienste. Een roman daarover in 2015 lijkt dan toch wel wat op een flauw doorslagje van die extreem-rechtse doctrine die al meer dan twintig jaar, onder veel politiek-correcte censuur en zelfs regelrechte uitsluiting, haar weg zoekt.
Soumission is een literaire flirt met het bestaande (extreem-)rechtse gedachtegoed en speelt op vage angstgevoelens, maar ook niets meer. Het is dus vooral herkauwen, met veel neukscènes tussenin. De cultuurvedette Michel Houellebecq, van wie we nu al weten dat hij tijdens een van zijn veelvuldige bordeelbezoeken door een Arabische prostituee zal vermoord worden, ontkent trouwens bewust alle associaties met politiek rechts in Frankrijk, speciaal dan het FN, kwestie van zijn publiek niet te bruskeren.
Of vader en dochter Le Pen toch al die tijd gelijk hadden ? Geen antwoord, Michel kijkt verveeld weg van de camera en steekt broebelend de zoveelste sigaret op tijdens het interview in VRT-Terzake van 18 mei. Waarom kan ik me niet van de indruk ontdoen dat de zwijgzame non-conformist en cynicus Houellebecq ook wel een opportunist is en een spelletje met ons speelt, één oog op de rinkelende kassa gericht ?
Soumission wordt dus wel degelijk verkocht als fictie, het is en blijft een story, een constructie, waarbij de schrijver alle ruimte wil bieden tot vrije interpretatie. Ook de politieke roman blijft een narratief en is geen vertoog, laat staan een manifest.
Dat is zelfs commercieel verantwoord en creëert een brede markt, zonder teveel afstotingsverschijnselen. Extreem-rechts kan er een bevestiging in zien van wat het al decennia verkondigt, links kan al dan niet meegaan in de zelfkritiek, en de rest moet het boek maar gewoon lezen en zich verkneukelen. Misschien vinden zelfs de slimmere moslims het een goed boek, want al-bij-al wordt Frankrijk in de optiek van Michel Houellebecq onder de sharia een veilig land zonder criminaliteit en zonder werkloosheid.
Anders gezegd : lees wat u wil lezen. De tekst is in onze Westerse cultuur geëvolueerd tot een pluralistisch passe-partout, een sleutel die op vele deuren past. Dat is in wezen een decadente evolutie. Er heeft zich een vrijheid van de schrijver ontwikkeld, maar ook die van de lezer om tussen de regels te lezen. Zo zijn zelfs Christenen de bijbel gaan bestuderen : als 'beeldspraak' waar men zijn eigen interpretatie kan aan geven. Natuurlijk is de wereld niet in zeven dagen geschapen, je moet dat eerder zien als een parabel, een allegorie, waar schrift-geleerden en alle gelovigen zich hun hele leven lang mee kunnen bezig houden. De exegese dus : wat werd er nu eigenlijk bedoeld ? Zelfs de bijbel is een roman geworden, met alle voor- en nadelen van dien.
Dat is de reden waarom Michel Houellebecq geen essays, laat staan manifesten schrijft : een essay zegt gewoon waar het op staat, en tracht zo min mogelijk misverstanden te creëren. Met alle respect, als er een boodschap in Soumission verpakt zit, zou je die op één A4-tje kunnen neerschrijven. Maar zo werkt de literaire industrie natuurlijk niet. Boeken moeten dik zijn, van een mooi kaft voorzien, en meerduidig, zodat recensenten er lange bijdragen over kunnen pennen, wat de publicitaire amplitude nog vergroot, maar ook de postmoderne verwarring en het intellectuele imbroglio.
Afin, terwijl wij ons het hoofd pijnigen over de vraag wat meester Houellebecq nu precies heeft willen zeggen, interpreteert uitgerekend die religie, waar zijn boek over gaat, haar eigen boek zeer letterlijk. Hier geen interpretatie of veelzinnigheid : het is wat het is, ongelovigen zijn varkens en mogen gedood worden. Punt.
De Koran is dan ook geen roman maar een reeks nauwlettend te volgen voorschriften. Dat is nog de grootste clash, die niemand bemerkt : de polemische, polyvalente lectuur van de Westerse roman versus de letterlijkheid van het religieuze handboek. Waarin eigenlijk dingen staan die ons moeten verbijsteren, veel meer dan enige symbolistisch omwikkelde belletrie.
Naar mijn gevoel is de plot van Soumission dan ook nog braaf en flou. Zo'n propere, spatloze machtsoverdracht, vergeet het. Er zullen koppen rollen, en veel. Een reeks Bartholomeusnachten (naam voor de massale moordpartij op protestanten te Parijs in 1572), om in de Franse geschiedschrijving te blijven. Dat is mijn mening, waarvan de urgentie niet toelaat om daar 350 bladzijden schoonschrift aan te besteden, gesteld dat ik daar het talent voor zou hebben.
Michel Houellebecq zet de traditie verder van de grote Franse intellectuele orakels van Emile Zola tot Jean-Paul Sartre. Maar de maatschappelijke bewogenheid heeft plaats gemaakt voor postmoderne vaagheid, die in een kwestie als deze,- het al dan niet overleven van onze Europese cultuur,- misschien net iets te licht weegt.
Johan Sanctorum is filosoof, publicist, blogger en Doorbraak-columnist
Foto’s : © Reporters.
Het jongste boek van Michel Houellebecq is briljant geschreven, maar hult zich ook bewust in een flou artistique Door Johan Canctorum – www.doorbraak.be . Zopas verscheen de Nederlandse vertaling van Soumission, de jongste roman van Michel Houellebecq, waarin het ondertussen oud geworden wonderkind van de Franse literatuur een beeld schetstLees verder
Enkele vuistregels om tijdens de zomer brandwonden bij kinderen te voorkomen. Zonnebrand Baby’s en kinderen hebben een zeer kwetsbare en gevoelige huid. Die vraagt een specifieke en efficiënte bescherming. Hoe hoger de beschermingsfactor, hoe beter de bescherming. Kies steeds een factor die het best bij het huidtype past. Smeer kinderenLees verder
Soms blijkt een open deur intrappen nodig, Peter De Roover staat stil bij de toespraak over de collaboratie in WO II door Bart De Wever. Door Peter De Roover – www.doorbraak.be . ‘Dat wil ik daar zeggen’ wees Bart (De Wever) naar een bijlage bij de agenda van de vergaderingLees verder
De zesde staatshervorming werd op 11 oktober 2011 (eindelijk) bereikt. Na een formatiecrisis van wereldrecordformaat werd dan uiteindelijk gerealiseerd : het Vlinderakkoord, hetgeen de Vlaming zo lang had gevraagd. Er kwam een drastische ingreep in de samenstelling van Belgische politieke meerderheden en een eigen zeg over eigen geld. Of is hetLees verder
BOECHOUT Afgelopen weekeinde vond bij onze oosterburen een groots korfbaltornooi plaats aan het sportcomplex De Bunderkes, gelegen tussen Boechout-centrum en de mooie kasteeldreef. Ruim 100 korfbalploegen uit binnen- en buitenland, bekende en minder bekende, zakten naar Boechout af om er deel te nemen aan het 30ste tornooi van korfbalclub Boechout-Vremde. Het ging zowelLees verder
De jaarmarkt van Borsbeek en de Stan Ockers Classic hebben ondanks de mindere weersvoorspellingen opnieuw records gebroken in de gemeente Borsbeek. Pinkstermaandag is traditioneel de dag voor de jaarlijkse jaarmarkt en sinds een aantal jaar ook de Stan Ockers Classic. De weersomstandigheden vielen ook mee na de mindere voorspellingen vanLees verder
HOVE De leerlingen van de Gemeentelijke Kunstacademie presenteren hun creaties aan het grote publiek. Lagere en middelbare graad De periode van de eindejaars-tentoonstellingen wordt ingezet met de tentoonstelling van de leerlingen van de lagere en de middelbare graad in Hove en Boechout. Zij verwachten je in de bovenzaal vanLees verder
MORTSEL De derde editie van Mortsel loopt! – de loopwedstrijd van stad Mortsel op en rond het Stadsplein – wordt dit jaar georganiseerd op vrijdagavond 29 mei. Daarmee verlaat de loopwedstrijd zijn oude datum in september en hoopt stad Mortsel een breder publiek te bereiken. Met deze nieuwe datum schaartLees verder
(Herneming van een opinietekst op de webblog “http://noordzeerepubliek.wordpress.com” van 2 februari 2014, maar nog steeds een actuele kwestie) De overstap van Peter De Roover naar de N-VA heeft voor heel wat beroering gezorgd binnen en buiten de Vlaamse Beweging. Heel wat mensen (voornamelijk N-VA-gezinden) juichten de stap toe, heel watLees verder
Snoei overhangende takken en hagen om voet- en fietspaden vrij te houden. Vrije voet- en fietspaden verbeteren de verkeersveiligheid. Snoei daarom overhangende takken en hagen en maak voet- en fietspaden bladvrij. Dit is ook noodzakelijk om de voet- en fietspaden en/of de verkeerstekens en de openbare verlichting te vrijwaren vanLees verder