Zwarte Piet is een 'negatieve stereotypering' volgens een Amsterdamse rechtbank. Racistisch, roepen actiegroepen allerhande. Het Pietengilde gaat in beroep. Marcel Bas levert munitie om het racistische beeld te ontkrachten. In feite is Piet een oud-Europese traditie. Niet discriminerend, wél fascinerend.
In Nederland mag je niet meer zwartepieten. Een vonnis van een Amsterdamse rechtbank begin juli had het over 'negatieve stereotypering'. De rechtszaak was ingespannen door tegenstanders van de 'racistische' Zwarte Piet, die zich in diverse initiatieven verenigden. De discussie of Zwarte Piet een racistisch beeld ophangt of niet, begon in het najaar van 2013, toen zelfs een werkgroep van de Verenigde Naties zich boog over de racistische beeldvorming van Sinterklaas en zijn zwarte hulpjes. Nu woensdag gaan de voorstanders van de traditie, het Pieten Gilde, in hoger beroep tegen de uitspraak.
Net nu Zwarte Piet zo in opspraak kwam in Nederland, kroop Marcel Bas in zijn pen om te onderzoeken waar de traditie vandaan kwam. Is hij inderdaad een zwarte slaaf, geïmporteerd in de 19de eeuw, volop in koloniale hoogtijdagen ? Is hij een Creool uit de Caraïben, een Surinaamse slaaf met dikke lippen ? En hoe is hij dan de knecht - uiteraard een knecht, want hij is zwart - geworden van Sinterklaas, nota bene een blanke heilige man ?
Bas dook dieper in de geschiedenis en bracht in een bescheiden en ambitieloos boekje van amper 80 pagina's samen wat we allemaal zouden moeten weten maar al lang niet meer (willen) weten. Namelijk dat onze westerse beschaving gestoeld is op oeroude tradities en premoderne, zelfs voorchristelijke wortels heeft. De zwartenpietentraditie is er zo een.
Marcel Bas vindt zwarte pieter terug in heel Europa. In de traditie van de Germaanse God Wodan, waar Sinterklaas en Sint-Maarten op gebaseerd zijn, vind je her en der schrikwekkende zwarte onderwereldfiguren, in christelijke tijden ook geassocieerd met de Duivel. Onderwereldfiguren met maskers, zwartgeblakerde gezichten, hoorns op maskers, gewikkeld in wolven- of berenpelsen. Telkens 'donker en vaak ondergeschikt aan de Sint of diens verwant, elk op hun eigen manier.' Figuren die telkens rond winterzonnewende of voorafgaand (de advent !) hun tocht maken langs huizen en hutten. Om kinderen af te schrikken - pas op, doe goed, of we steken je in de zak ; nog zo'n oud-Germaans gebruik - en nadien te feesten. Want Sinterklaas/winterzonnewende is een feest. Kort, want nadien worden de dagen terug langer ...
Zwarte Piet is een eeuwenoud feit. Hij 'past dus binnen onze folklore en is in wezen niet iets racistisch.' 'Het gaat er niet om dat we Zwarte Piet moeten veranderen, maar dat we onze perceptie van Zwarte Piet aanpassen,' stelt Bas. Wat kan door respect te hebben voor traditie, folklore, hoe 'aangebrand' en lachwekkend dat laatste woord ook mag klinken in onze postmoderne we-weten-alles-beter-tijden.
Historische correctheid moet politieke correctheid kunnen overtreffen, vindt Marcel Bas. De huidige discussie of Zwarte Piet discriminerend, dan wel racistisch is, zou niet moeten gevoerd worden. De traditie leert ons anders. Maar je moet wel oog hebben voor die traditie. En dus historische correctheid laten voortgaan op politieke correctheid, ook al wordt die door een 'neutrale' rechter norm.
Het boek kan rechtstreeks besteld worden bij de auteur : zwartepietboek@gmail.com .
Marcel Bas, Zwarte Piet. Discriminerend of fascinerend ?, uitgeverij Aspekt, Soesterberg, 82 blz. , 2014, 10.95 €, ISBN nummer : 9789461534095.
Redactie
Zwarte Piet is een ‘negatieve stereotypering’ volgens een Amsterdamse rechtbank. Racistisch, roepen actiegroepen allerhande. Het Pietengilde gaat in beroep. Marcel Bas levert munitie om het racistische beeld te ontkrachten. In feite is Piet een oud-Europese traditie. Niet discriminerend, wél fascinerend. In Nederland mag je niet meer zwartepieten. Een vonnis vanLees verder
Dit jaar staan Eclipsen in de schijnwerpers tijdens de opendeurdagen van volkssterrenwacht Urania in Hove van vrijdag 12 tot en met zondag 14 september. Via een thematentoonstelling en voordrachten verneem je allerlei wetenswaardigheden over zons- en maansverduisteringen. Dit naar aanleiding van de zonsverduistering op 20 maart 2015 en de maansverduisteringLees verder
Op maandag 1 september begon het nieuwe schooljaar. Niet enkel de kinderen maar ook de ochtendspits schoot opnieuw in gang na een lange vakantieperiode. In het begin van het schooljaar is het drukker dan ooit en is het vaak wat zoeken in het verkeer. Een belangrijk moment om uw aandachtLees verder
Sedert midden vorige week is onze gemeente een fruitzaak rijker. Aan de Mechelsesteenweg 97, ter hoogte van het kruispunt met de J-Fr. Gellyncklaan, opende Daisy Ackaert een fruithandel, genaamd “Fruit in Hove”. Daisy is een geboren West-Vlaamse uit Brugge die na haar studies in het Antwerpse “is blijven hangen”. ZeLees verder
Donald Tusk, de nieuwe voorzitter van de Europese Raad, zou een ‘gebrekkige talenkennis’ bezitten. Hij kent immers geen Engels, stel je voor ! Afgelopen zaterdag 30 augustus werd de Poolse premier Donald Tusk tot voorzitter van de Europese Raad verkozen. Zijn Schotse voornaam heeft hij te danken aan zijn grootmoederLees verder
Hove Sport wint zijn 2e wedstrijd in het nieuwe seizoen maar alweer in blesuretijd. Naar Hove Sport gaan kijken is de laatste 2 weken niet geschikt voor hartlijders. Of voor anderen net enorm spannend. Ook zondag was het weer zover. Na vorige week bij Tubantia Borgerhout won ook Hove zondagLees verder
Op woensdag 24 september komt de Duitse spurtkoning Marcel Kittel naar Hove. In taverne “Bahnhove” (= voormalige NMBS-station aan de Kapelstraat) is er vanaf 20.30u. een fandag met signeersessies, interviews, fototijd samen met Marcel, gezellig samenzijn, enz … Marcel Kittel werd geboren in Arnstadt in 1988. In zijn jeugdperiode wasLees verder
Op zondag 14 september tovert de “Sociëteit van de Schaepshoofden” de Lierse Grote Markt om tot een wedstrijdparkoers waarbij “Waregem koerse” slechts een schaduw zal zijn. Geen wollige bedoening maar een spannende en vooral ludieke schapenwedstrijd die geen enkele inwoner van de ruime regio aan zich voorbij wil zien gaan.Lees verder
Om een goede verstandhouding tussen de bewoners te bevorderen – “beter een goede buur dan een verre vriend” – organiseren de inwoners van de Dahliastraat ieder jaar begin september een heus straatfeest. Dit al jarenlang. Er waren een goede vijftig aanwezigen rond 20.00u. Op nog geen dertig woningen is ditLees verder
CD&V speelt hoog spel. Ze willen als het even kan én de premier én de Europese commissaris, alsof de partij de vorige verkiezingen niet verloren heeft. En de N-VA zwijgt. De Zweedse coalitie heeft dus een probleem. Of liever, het lijkt er op dat de CD&V een probleem heeftLees verder