Een oud zeer, dat steeds meer pijn lijkt te doen. De Vlaamse Volksbeweging beweerde onlangs dat de Vlamingen 8 zetels te weinig hebben t.o.v. het aantal Vlaamse stemmen. Twee verschillende formuleringen van hetzelfde probleem : Vlamingen en Walen worden bij de verkiezingen voor het federaal parlement niet gelijk behandeld. Is dit wel zo ? En indien neen, waarom wel ?
Dit artikel gaat enkel over de verkiezingen voor het federaal parlement.
Het aantal zetels voor iedere provincie, en voor Brussel Hoofdstad, wordt op voorhand bepaald op basis van de bevolking. Voor de verkiezingen van 25 mei 2014 werd de zetelverdeling gepubliceerd in het staatsblad van 27 november 2012. Omdat een zetel niet in stukken en brokken kan toegewezen worden is de zetelverdeling niet perfect evenredig met de bevolking.
Tabel 1 laat zien dat het aantal wettelijk vastgelegde zetels per kieskring toch zeer nauw aansluit bij het aantal dat overeenstemt met de procentuele verhouding in de totale bevolking. In Brussel-Hoofdstad, Antwerpen, Waals Brabant en Namen zijn er meer personen nodig per zetel dan het gemiddelde. In de andere provincies dan uiteraard minder. Men kan dus niet spreken van een communautair verschil.
| tabel 1 Wettelijke zetelverdeling en nuttige geldige stemmen per zetel | |||||||
| basis | totale bevolking 1 jan 2012 |
nuttige geldige stemmen 25 mei 2014 |
|||||
| aantal | 11 035 948 | 5 959 909 | |||||
| bevolking per kieskring | % per kieskring | zetels volgens % per kieskring | wettelijk vast- gelegde zetels |
inwoners per zetel | aantal nuttige geldige stemmen | nuttige geldige stemmen per zetel | |
| KIESKRING | |||||||
| Brussel-Hoofdstad | 1 138 854 | 10,32 | 15,48 | 15 | 75 924 | 392 903 | 26 194 |
| Antwerpen | 1 781 904 | 16,15 | 24,22 | 24 | 74 246 | 1 074 484 | 44 770 |
| Limburg | 849 404 | 7,70 | 11,55 | 12 | 70 784 | 466 899 | 38 908 |
| Oost-Vlaanderen | 1 454 716 | 13,18 | 19,77 | 20 | 72 736 | 947 162 | 47 358 |
| Vlaams-Brabant | 1 094 751 | 9,92 | 14,88 | 15 | 72 983 | 615 427 | 41 028 |
| West-Vlaanderen | 1 169 990 | 10,60 | 15,90 | 16 | 73 124 | 723 385 | 45 212 |
| Waals-Brabant | 385 990 | 3,50 | 5,25 | 5 | 77 198 | 176 456 | 35 291 |
| Henegouwen | 1 323 196 | 11,99 | 17,98 | 18 | 73 511 | 614 880 | 34 160 |
| Luik | 1 083 400 | 9,82 | 14,73 | 15 | 72 227 | 567 424 | 37 828 |
| Luxemburg | 273 638 | 2,48 | 3,72 | 4 | 68 410 | 135 419 | 33 855 |
| Namen | 480 105 | 4,35 | 6,53 | 6 | 80 018 | 245 470 | 40 912 |
| Rijk | 11 035 948 | 100,00 | 150,00 | 150 | 73 573 | 5 959 909 | 39 733 |
De taalgroepen in het parlement worden bepaald op basis van de taal waarin de eed wordt afgelegd. De Vlamingen hebben geen enkele zetel behaald in Brussel-Hoofdstad. We mogen nu aannemen dat de Nederlandse taalgroep zal bestaan uit 87 leden (58 % van het totaal, net ietsje meer dan het bevolkingsaandeel van het Vlaams Gewest).
Op basis van het aantal nuttige geldige stemmen per zetel tekent er zich nochtans wel een communautaire breuklijn af. Met uitzondering van Limburg liggen alle Vlaamse provincies beduidend boven het gemiddelde. Met uitzondering van Namen liggen alle Waalse provincies aanzienlijk onder het gemiddelde. Brussel-Hoofdstad ligt zelfs 34 % onder het gemiddelde en is duidelijk een geval apart.
We behandelen beide tabellen samen aan de hand van de lettercodes aan de linkerkant.
C. + D. Personen die niet opdagen (afgezien van deze met een geldige reden) + personen die blanco of ongeldig stemmen, willen eigenlijk niet kiezen. Hun motieven zijn zeer uiteenlopend. Ofwel willen ze bewust geen politieke invloed hebben of vinden ze geen partij die aan hun verwachtingen beantwoordt of leggen ze zich blindelings neer bij de keuze van de anderen. Men kan hun politiek gewicht dus niet uitsluiten; niet op voorhand bij de bepaling van het aantal zetels maar ook niet bij de verkiezingsresultaten. Het gaat wel om een groep van 1.264.000 stemgerechtigde kiezers. T.o.v. het totaal aantal ingeschreven kiezers gaat het om 13,7 % in Vlaanderen, 19 % in Wallonië en 18 % in Brussel. Het is merkwaardig dat dit % het hoogst is in Henegouwen en Luik (20,3 % en 19,6 %), de kieskringen met het grootste aantal partijen (22 en 20).
| Tabel 2A Van bevolking naar nuttige stemmen per zetel (aantal personen per Gewest) |
|||||
| VG | WG | BH | Rijk | ||
| Totale bevolking 1 januari 2012 | 6 350 765 | 3 546 329 | 1 138 854 | 11 035 948 | |
| A | waarvan buitenlanders | 453 399 | 344 624 | 371 041 | 1 169 064 |
| Belgen 1 januari 2012 | 5 897 366 | 3 201 705 | 767 813 | 9 866 884 | |
| B | waarvan < 18 jarigen | 1 148 152 | 708 795 | 188 845 | 2 045 792 |
| Belgen 18+ jarigen 1 januari 2012 | 4 749 214 | 2 492 910 | 578 968 | 7 821 092 | |
| demografische aansluiting (1) | 87 381 | 70 694 | 29 609 | 187 684 | |
| Ingeschreven kiezers mei 2014 | 4 836 595 | 2 563 604 | 608 577 | 8 008 776 | |
| C | niet opgedaagd | 453 732 | 316 751 | 80 795 | 851 278 |
| Neergelegde stembiljetten | 4 382 863 | 2 246 853 | 527 782 | 7 157 498 | |
| D | blanco en ongeldig | 211 149 | 172 745 | 29 057 | 412 951 |
| Geldige stemmen | 4 171 714 | 2 074 108 | 498 725 | 6 744 547 | |
| E | geldige stemmen voor partijen zonder zetel in de betreffende kieskring (verloren geldige stemmen) |
344 357 | 334 459 | 105 822 | 784 638 |
| F | geldige stemmen voor partijen met ten minste één zetel in de betreffende kieskring (nuttige geldige stemmen) |
3 827 357 | 1 739 649 | 392 903 | 5 959 909 |
| Nuttige geldige stemmen per behaalde zetel | 43 993 | 36 243 | 26 194 | 39 733 | |
| (1) overgang van 1 januari 2012 naar verkiezingen 2014; plus Belgen die in het buitenland verblijven | |||||
| Tabel 2B Van bevolking naar nuttige stemmen per zetel (% verdeling tussen de Gewesten) |
|||||
| s1 | Totale bevolking 1 januari 2012 | 57,55 | 32,1 | 10,3 | 100 |
| A | waarvan buitenlanders | 38,8 | 29,5 | 31,7 | 100 |
| s2 | Belgen | 59,8 | 32,4 | 7,8 | 100 |
| B | waarvan < 18 jarigen | 56,1 | 34,6 | 9,2 | 100 |
| s3 | Belgen 18+ jarigen 1 jan 2012 | 60,7 | 31,9 | 7,4 | 100 |
| demografische aansluiting (1) | 46,6 | 37,7 | 15,8 | 100 | |
| s4 | Ingeschreven kiezers mei 2014 | 60,4 | 32,0 | 7,6 | 100 |
| C | niet opgedaagd | 53,3 | 37,2 | 9,5 | 100 |
| s5 | Neergelegde stembiljetten | 61,2 | 31,4 | 7,4 | 100 |
| D | blanco en ongeldig | 51,1 | 41,8 | 7,0 | 100 |
| s6 | Geldige stemmen | 61,9 | 30,8 | 7,4 | 100 |
| E | verloren geldige stemmen | 43,9 | 42,6 | 13,5 | 100 |
| F | Nuttige geldige stemmen | 64,2 | 29,2 | 6,6 | 100 |
Ieder van de genoemde factoren verklaart een deel van de kloof tussen het aantal personen (inwoners) per zetel en het aantal nuttige stemmen per zetel. In Vlaanderen hebben alle factoren als gevolg dat het aantal stemmen per vertegenwoordiger toeneemt t.o.v. de andere Gewesten. Vooral de factor “buitenlanders” heeft in Vlaanderen en Brussel een zeer groot en tegengesteld effect.
In tabel 3 hebben we een recht evenredige zetelverdeling berekend op basis van een aantal mogelijke verdeelsleutels die in dit artikel aan bod gekomen zijn. De codes s1 t.e.m. s6 verwijzen naar de verdeelsleutels uit tabel 2B.
N.B. Het gaat enkel om de berekening van het aantal zetels per kieskring of per Gewest. In het systeem s5 en s6 zou dit enkel kunnen gebeuren na het afsluiten van de kiesverrichtingen. Omdat de berekeningen evenredig gemaakt zijn (en dus geen exacte weergave zijn van het aantal zetels) geven we één cijfer na de komma.
| Tabel 3 Zetelbepaling volgens wettelijke en andere basissen(aantal zetels per Gewest) | |||||
| VG | WG | BH | Fed. Parlement | ||
| basis | Basis : bevolking 1 januari 2012 | ||||
| Totale bevolking : huidig wettelijk stelsel januari 2012 | 87 | 48 | 15 | 150 | |
| s1 | Totale bevolking : recht evenredig januari 2012 | 86,3 | 48,2 | 15,5 | 150 |
| s2 | Totale bevolking met Belg. nationaliteit | 89,6 | 48,7 | 11,7 | 150 |
| s3 | 18+ jarigen met Belg. nationaliteit | 91,1 | 47,8 | 11,1 | 150 |
| Basis : verkiezingen mei 2014 | |||||
| s4 | Ingeschreven kiezers | 90,6 | 48,0 | 11,4 | 150 |
| s5 | Neergelegde stembiljetten | 91,8 | 47,1 | 11,1 | 150 |
| s6 | Geldige stemmen | 92,8 | 46,1 | 11,1 | 150 |
Onze voorkeur gaat uit naar het systeem s2 : alle Belgen hebben hetzelfde recht op democratische vertegenwoordiging (wat niet uitsluit dat andere aanpassingen aan het kiesstelsel wenselijk zijn).
Het huidige wettelijk stelsel wijkt hier vooral in Brussel sterk van af. Door het meetellen van een relatief groot aantal buitenlanders krijgt Brussel 3 zetels meer ten nadele van 2 of 3 zetels in Vlaanderen en 1 of 0 zetel in Wallonië. Dit effect zal zeker nog groter worden met de groei van Brussel als Europese hoofdstad. Bijvoorbeeld naar 2 of 3 miljoen inwoners, of meer. Ik zie geen reden waarom de Vlamingen nog één dag zouden wachten om deze vervalsing van de zetelverdeling uit de wereld te helpen. U wel?
Herman Deweerdt – www.doorbraak.be .
Het aantal stemmen per verkozen vertegenwoordiger is in Wallonië en Brussel veel lager dan in Vlaanderen. Een oud zeer, dat steeds meer pijn lijkt te doen. De Vlaamse Volksbeweging beweerde onlangs dat de Vlamingen 8 zetels te weinig hebben t.o.v. het aantal Vlaamse stemmen. Twee verschillende formuleringen van hetzelfde probleemLees verder
* Planning heraanleg Geelhandlaan In de tweede helft van het jaar 2015 wordt begonnen aan de heraanleg van de Geelhandlaan. In afwachting van de heraanleg worden geen grote (onderhouds)werken meer aan voet- en fietspaden uitgevoerd. Fietsers mogen op de rijbaan rijden. Daarom geldt er een maximumsnelheid van 30 km/u. InLees verder
Voor het eerst gaat de ‘Orde van de Vlaamse Leeuw’ naar een vrouw. En wat voor een ! Nelly Maes knoopt er direct een beklijvende belijdenis aan vast. Op zaterdag 28 juni mocht Nelly Maes, gewezen mandataris van de Volksunie (VU) en huidig voorzitter van het Vlaams Vredesinstituut, de ‘OrdeLees verder
Op zondag 6 juli jl. ging het jaarlijkse Feest van de Vlaamse Gemeenschap door in onze gemeente. Om 9.30u. was er een Te Deum-misviering in de Sint-Laurentiuskerk. Vanaf 11 uur was er op het terras van het Sportpark aan de Paul van Ostaijenlaan een optreden van “Céline en haar Katers”.Lees verder
‘Engels moet meerwaarde kunnen bieden, maar het mag geen verengelsing worden.’ www.ugent.be De rector van de universiteit van Gent, Anne De Paepe, hield recent een warm pleidooi voor meer Engels in het hoger onderwijs. Alleen zo zou het Vlaamse hoger onderwijs internationaal kunnen meetellen. Doorbraak sprak met professor Philip Roosen,Lees verder
Onlangs hield de N-VA-afdeling Hove een activiteit in en rond het Hovese gemeentepark. Alle inwoners van Hove waren hierbij uitgenodigd. Er daagden een 70-tal geïnteresseerden op. De organisatoren hadden geluk met het stralende weer. Eerst kregen ze om 14.00u. een rondleiding van de vereniging “De Noordvink” doorheen het gemeentepark. DitLees verder
Het gevaar van beelden en symbolen Zo nu en dan zie je op het Internet foto’s verschijnen van vrouwen zo’n halve eeuw geleden in islamitische landen. Vrouwen in hoge hakken en minirok in Caïro of zomerse kleedjes in Kaboel, ooit maakten ze deel uit van het dagelijkse straatbeeld. Onlangs zagLees verder
De vakantie komt er weer aan! Vele onder jullie zijn al aan het aftellen om op reis te vertrekken! Vergeet je niet op voorhand je vakantietoezicht aan te vragen want voor inbrekers is het nu een drukke periode mits je huis onbeheerd is. Indien je vakantietoezicht aanvraagt , houden wijLees verder
Hoofdredacteur Pieter Bauwens vraagt zich af of de N-VA niet te laag biedt. Wat blijft er nog N-VA aan de N-VA als er geen structurele veranderingen komen ? Discussie op Doorbraak. Gisteren kon u hier ‘En wat als cdH gelijk had’ lezen. Daarin bepleit Karin Dedecker dat de informatienota vanLees verder
Ontbreekt duidelijk bij “Fan van Hove” … Wat als een Bourgondisch festijn werd aangekondigd door “Fan van Hove” (= CD&V + O.VLD) was eerder een matte en droge bedoening. Vorige week busten militanten van Fan van Hove over heel de gemeente uitnodigingen voor een aperitief. “Terwijl u geniet van eenLees verder