16 maart 1929 ondertekenden socialisten uit noord en zuid het 'Compromis des Belges': tegen separatisme en voor meer autonomie. Maar ook de geboorteakte van de eentalige regio's in België.
14 Waalse en 11 Vlaamse volksvertegenwoordigers van de Belgische Werkliedenpartij (BWP), zoals de toen nog unitaire socialistische partij heette, plaatsten die dag hun handtekening onder een intern partijdocument dat een van de 'stichtende' documenten is van België. Camille Huysmans en Jules Destrée staan bekend als de auteurs van de tekst. Twee maanden voor de parlementsverkiezingen - er was toen algemeen enkelvoudig stemrecht voor mannen - wou het een visietekst zijn voor een Belgische staatshervorming. Separatisme werd aangeklaagd, maar provincies en gemeenten moesten meer autonomie krijgen, en in Brussel en rond de taalgrens mocht de tweetaligheid niet onder druk komen te staan. Vooral dat laatste zorgde ervoor dat meer Vlaamsgezinde socialisten, zoals Frans Gelders uit randstad Vilvoorde, weigerden het zogenaamde Compromis des Belges te onderschrijven. Het taalregime zou immers bepaald moeten worden door de autonomer wordende provincies. Wat de facto zou betekend hebben dat Waalse provincies eentalig Frans zouden blijven en heel wat gemeenten op de taalgrens en rond Brussel tweetalig zouden worden. Via gemeentelijke en provinciale referenda zouden in feite hele Vlaamse provincies voor de tweetaligheid kunnen kieze - de Waalse socialisten hadden goed onderhandeld. Door het gebrek aan consensus binnen de parlementaire groep van de BWP, kwamen de standpunten niet terecht in het officiële verkiezingsprogramma van 1929. De socialisten verloren trouwens die verkiezingen, ze zagen acht zetels in rook opgaan; vijf gingen naar het Vlaamsch-Nationaal Verbond. Die partij profiteerde van de Bormsverkiezing het jaar vooraf, en een algemeen klimaat dat de 'taalkwestie' in haar geheel wou oplossen. Tijdens een partijcongres in november werd het Compromis weggestemd. De partij kantte zich vanaf dan officieel tegen de tweetaligheid van Vlaanderen, die de Waalse socialisten wilden behouden - de uitroepIls nous ont pris la Flandre van voorman Jules Destrée was nog niet vergeten. Bleef wel overeind: de zin 'Het Frans is de taal van Wallonië, het Nederlands de taal van Vlaanderen.' Daarmee was de BWP de eerste 'nationale' partij die het principe van de taalhomogeniteit van de regio's aannam, het territorialiteitsprincipe. Binnen de Katholieke Partij had het ACW eerder dat jaar al eenzelfde standpunt ingenomen, maar de partij zou pas veel later volgen. In 1932 volgt dan een nieuwe taalwet, die de uitzonderingen op het territorialiteitsprincipe wegvlakt maar wel een tienjaarlijkse talentelling vooropstelt. Vanaf dan zijn de middelpuntvliedende krachten niet meer te stuiten.
Karl Drabbe – www.doorbraak.be
16 MAART VERJAARDAG TERRITORIALITEITSPRINCIPE 16 maart 1929 ondertekenden socialisten uit noord en zuid het ‘Compromis des Belges’: tegen separatisme en voor meer autonomie. Maar ook de geboorteakte van de eentalige regio’s in België. 14 Waalse en 11 Vlaamse volksvertegenwoordigers van de Belgische Werkliedenpartij (BWP), zoals de toen nog unitaire socialistischeLees verder
Op vrijdag 28 maart jl. organiseerde ’t Groen Schooltje – “net even anders” en met ingangen aan de Boechoutsesteenweg en Mortselsesteenweg – een happening voor de (groot)ouders en alle geïnteresseerden van de school. Op de speelplaats brachten de verschillende klassen onder een stralende lentezon en met muzikale begeleiding enkele toneelstukjesLees verder
Of je nu voor de garagepoort stil staat of je valt in panne op een verlaten landweggetje, met VAB-Motorbijstand ben je dag en nacht zeker van bijstand. dag en nacht complete bijstand voor je motor in België, Nederland en Luxemburg; wat de oorzaak van je pech of ongeval ook is,Lees verder
Het gevecht om de macht De traditionele partijen verloren zwaar. Zelfs Wilders’ PVV boerde achteruit. D66 en SP groeiden flink. Grootste winnaars : de lokalen. Maar wie krijgt nu de macht ? Henk Jurgens maakt een eerste balans op van de Nederlandse gemeenteraadsverkiezingen. Het zal wel aan het weer gelegenLees verder
Naar aanleiding van de honderdjarige herdenking van het begin van de Eerste Wereldoorlog (1914-1918) presenteert de Hovese school Regina Pacis (ingang Boechoutsesteenweg 87) op zondag 27 april in samenwerking met de Provincie Antwerpen de tentoonstelling ‘De Groote Oorlog in grote lijnen’, een reizende overzichtsexpo over de periode 1914-1918. Deze tentoonstellingLees verder
Duits veldrijder Philipp Walsleben heeft in onze gemeente een heuse supportersclub. Ze is gevestigd in taverne ‘Bahnhove’, het vroegere spoorwegstation aan de Kapelstraat. Op vrijdagavond 28 maart jl. zag het er ’zwart van het volk’, want de jaarlijkse fandag van de supportersclub van Philipp Walsleben ging er door. De voorziterLees verder
De Stad Mortsel herdenkt op zaterdag 5 april e.k. het grotendeels mislukte Amerikaans luchtbombardement op de Erla gebouwen van 5 april 1943. De manifestatie begint om 10.30u. met een misviering in de Heilig Kruiskerk – die toen ook zwaar beschadigd werd. Om 12.00u. is er een plechtigheid op de begraafplaatsLees verder
Voor Ronse geen symptoombestrijding De faciliteitenregeling is meer dan enkel wat oppervlakkige taalafspraken. Tijl Rommelaere neemt Ronse als voorbeeld, een stad die door de faciliteiten bij de keel wordt gegrepen. Wij zijn minder dan 3 maanden verwijderd van de ‘moeder der verkiezingen’. De sperperiode gaat steeds gepaard met een opmerkelijkeLees verder
Bij de komende verkiezingen van 25 mei e.k. staat er op de lijst voor de federale Kamer van Volksvertegenwoordigers op de 20ste plaats Hovenaar Johan Verwerft uit de Albrecht Rodenbachstraat. De heer Verwerft is lokaal voorzitter van het VB in Hove. Hij verantwoordt zijn kandidaatstelling voor de verkiezingen met volgendeLees verder
Niemand twijfelt aan de bezieling, het geniale, het broederlijke van Paul-Henri Spaak, Robert Schuman, Jean Monnet, Altiero Spinelli, Walter Kunnen, Hendrik Brugmans, Ludo Dierickx om losweg Europese politici en militanten van vroeger te noemen. Maar de Europese Unie is minstens evenzeer het kind van homogene landen. Alleen Zwitserland is doorLees verder