COLUMN - door Jan Denys - www.doorbraak.be .
Bij het ontstaan in 1986 leek het systeem van wettelijk pensioensparen de hemel op aarde. Maar bij nader toezien is dit helemaal niet zo.
Vorige maand hebben we de kaap van de 65 jaar gelicht. Eén van de voordelen die daarmee samenhangen is dat je dan het deposito van je pensioenspaarrekening kan opnemen zonder fiscaal afgestraft te worden. Sowieso heb je op je 60ste al fiscaal bijgedragen met een heffing van 8 procent, een anticipatieve heffing zoals dat heet. De creativiteit van de fiscus om heffingen te bedenken is eindeloos.
Goed gezind stap ik mijn bankkantoor binnen en vraag aan de bankbediende om mijn opgebouwd pensioenkapitaal over te zetten op mijn zichtrekening. Dat kan niet. De bankbediende is niet gemachtigd dit te doen. Veel simpeler kan het nochtans niet zijn. Het bedrag van mijn pensioenspaarrekening moet geboekt worden op mijn zichtrekening bij dezelfde bank. Maar neen, de regels zijn duidelijk. Indien ik iets met mijn eigen zuurverdiende centen wil doen, dan dien ik eerst een nieuwe afspraak te maken met de beleggingsadviseur. Maar ik wil geen beleggingsadvies, ik wil gewoon mijn centen. Niets aan te doen, ik word verplicht opnieuw een afspraak te maken enkele dagen later.
We geven ons verzet op. Gelukkig is de beleggingsadviseur ingeseind door de bankbediende, want hij doet geen enkele poging meer om me van niet gevraagd beleggingsadvies te voorzien. Op enkele minuten is de klus geklaard.
Met dit hilarisch voorval eindigt mijn relatie met het wettelijk pensioensparen en daar ben ik niet rouwig om. Het systeem werd ooit door de regering Martens in 1986 in de markt gezet als opvolger van de toen al legendarische wet Cooreman-Declerq uit 1982. Via die wet werd investeren in Belgische bedrijven door aankoop van aandelen fiscaal gestimuleerd. Een studie van professor Vuchelen gaf aan dat de wet zo’n 80 000 jobs zou hebben gecreëerd. Dat was toen meer dan welkom na bijna 10 jaar onafgebroken jobdestructie. Etienne Cooreman is een van de stilaan vergeten helden van de Belgische economie en arbeidsmarkt.
Als jonge spaarder ben je nu veel beter af door jaarlijks zelf te beleggen in financiële instrumenten met een veel lagere kostenstructuur
Maar vanaf 1986 was er dus het pensioensparen. De bedoeling was om jaarlijks een gelimiteerd bedrag te sparen bij een bank of verzekeringsinstelling. Dat bedrag kon fiscaal in rekening worden gebracht op voorwaarde dat het onaangeroerd bleef tot de leeftijd van 65. Het fungeerde als een soort extra pensioen.
Ik herinner me als jonge werknemer nog de teneur van de krantenartikelen in die tijd. Je moest wel zot zijn om daar niet aan mee te doen en op die manier een groot fiscaal voordeel te missen. Zelfs nu is er nog op Wikipedia te lezen dat je best onmiddellijk aan pensioensparen begint vanwege het fiscale voordeel en de lange termijn waarop wordt belegd. De lange termijn ‘waarborgt’ als het ware een hoog rendement.
We hebben dan ook, zoals zovelen, elk jaar braaf ons maximum bedrag gestort. Dat de regering gaandeweg het fiscaal voordeel terugschroefde bracht ons niet op andere gedachten. Tot een jonge zelfstandige professionele financiële specialist me enkele jaren geleden op nauwelijks 5 minuten tijd uitlegde dat ik financieel helemaal geen verstandige beslissing had genomen door meer dan 35 jaar aan pensioensparen te doen.
Dat zit zo. Consumenten verkijken zich volledig op de zeer hoge kostenstructuur van dergelijke beleggingen. Instapkosten gaan van 0 tot 3 procent. Die zijn eenmalig en gelden enkel het bijkomende bedrag. Maar het zijn vooral de jaarlijkse kosten (van minimum 1.04 procent tot 1.69 procent) die aantikken. Die kosten betaal je elk jaar aan de bank en slaan op het volledige bedrag. Wie dus nu start met pensioensparen zal van zijn eerste ingelegde bedrag 40 jaar elk jaar opnieuw minimaal 1.04 procent kosten betalen. Je moet al wat rendement halen om dat te compenseren. Omdat de bank het meteen aftrekt van het rendement merk je zelfs niet dat je kosten betaalt.
Uiteraard doen de banken iets terug voor de kosten maar ze vreten wel een flink deel van het rendement weg. Je kunt zelfs stellen dat het fiscaal voordeel uiteindelijk volledig naar de banken terugvloeit en uiteraard voor een flink deel ook naar de overheid zelf met de al vermelde eindbelasting van 8 procent. Als jonge spaarder ben je nu veel beter af door jaarlijks zelf te beleggen in financiële instrumenten met een veel lagere kostenstructuur. Je mist het fiscale voordeel maar dat wordt door de lagere kosten meer dan goedgemaakt.
Het instrument dat in deze aan belang wint is de ETF : de exchange-traded fund, een index-tracker. Het gaat om een beleggingsfonds dat passief beheerd wordt en de beursindex volledig computergestuurd volgt. De kosten bedragen maar een fractie van wat je bij een klassiek beleggingsfonds betaalt, rond de 0.2 procent. Intussen weten we al een tijdje dat actief beheerde (en dus duurdere) fondsen in een grote meerderheid van gevallen niet beter presteren dan de index.
Het huidig systeem van pensioensparen was en is een goedkope cashkoe voor de banken, een vorm van staatssteun
Om het even concreet te maken. Een tracker die proportioneel belegt in beurzen wereldwijd (bijvoorbeeld iShares Core MSCI World UCITS ETF) heeft de voorbije 10 jaar louter door de index te volgen een rendement gehaald van 210 procent, de koers bedroeg 34 dollar eind 2014 en klokte vrijdag jongstleden af op net geen 105 dollar. Op deze tracker betaal je jaarlijks 0.20 procent kosten. Ter vergelijking : zelfs het best presterende Belgische pensioenspaarfonds haalde de voorbije 10 jaar geen 100 procent rendement, nog niet de helft dus van de vermelde tracker en met een veel zwaardere kostenstructuur. Het is hopelijk duidelijk dat een fiscaal voordeel dit niet kan compenseren.
Daarmee is het verhaal nog niet volledig. Het klassieke systeem heeft enkele voordelen. Omdat je centen vastzitten tot aan je pensioen kun je het geld bijvoorbeeld niet eerder uitgeven. Voor mensen met weinig consumentendiscipline kan dit een voordeel zijn. Maar je kunt het ook als een voordeel voor het nieuwe systeem zien. Op elk moment ben je nu vrij om met je gespaard geld iets anders te gaan doen, bijvoorbeeld investeren in een betere opportuniteit. Je zit niet voor 40 jaar vast.
De financiële onwetendheid is op dit ogenblik nog redelijk groot maar neemt toch af. Ik denk dat de banken in deze toch uit een ander vaatje zullen moeten tappen en hun businessmodellen zullen moeten aanpassen. Laat het ons zeggen zoals het is : het huidig systeem van pensioensparen was en is een goedkope cash-koe voor de banken, een vorm van staatssteun. Het zou me zeer verwonderen indien de jongere generatie zich nog even makkelijk in de luren laat leggen als mijn generatie. Ze is in elk geval verwittigd.
Jan Denys
Volgt sinds 1983 de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt. Eerst op de KULeuven als wetenschappelijk medewerker later bij Randstad. Hij schrijft voor Doorbraak in eigen naam.
foto's (c) Gazet van Hove .
COLUMN – door Jan Denys – www.doorbraak.be . Bij het ontstaan in 1986 leek het systeem van wettelijk pensioensparen de hemel op aarde. Maar bij nader toezien is dit helemaal niet zo. Vorige maand hebben we de kaap van de 65 jaar gelicht. Eén van de voordelen die daarmee samenhangenLees verder
Raadslid Diederik Vandendriessche (HB) merkte tijdens de laatste gemeenteraad van het oude bestuur op “dat er een nijpend personeelstekort is in de BKO en een stijgende vraag naar kinderopvang. De combinatie van beide zorgt voor een onhoudbare situatie en het Mikado-team staat onder zware druk. Er moeten meer budgetten wordenLees verder
woensdag 4, 11 en 18 december SPROOKJESVERTELLINGEN van 14.00 tot 15.30 uur in het Sprookjeshuisje, Kapelstraat 6. 2 euro. Info : 03 454 39 01 of jeugd@hove.be. donderdag 5 december LIEVE BLANCQUAERT : lezing ‘Wij zijn Europa’ om 20.15 uur in Da Capo, Lintsesteenweg 1A. Tickets via https://hove.recreatex.be aan 12/6Lees verder
NIEUWS – door Winfried Matheeussen – www.doorbraak.be . Willebroek en Blankenberge stevenen af op een geheime stemming na het mislukken van de coalitiegesprekken. In twee Vlaamse gemeenten slaagden de verkozenen er niet in om een coalitie te vormen. Door het nieuwe Vlaamse gemeentedecreet betekent dit dat burgemeester en schepenen viaLees verder
Al decennialang is BOB degene die de verantwoordelijkheid opneemt om én plezier te hebben én veilig thuis te raken, voor zichzelf en anderen. Tijdens de eindejaarscampagne 2023-2024 werden dagelijks gemiddeld 7.700 bestuurders gecontroleerd. En 1,6% van hen blies positief. Zo’n 10 jaar geleden, tijdens de campagne 2013-2014, was nog 3,2% positief. DieLees verder
door Thierry Debels in ’t Pallieterke . GESCHIEDENIS Bij het Kasteel van Loppem kunnen we dwars door het parkdomein fietsen. Dit kasteel geldt als een parel van de neogotiek en dat is vooral te danken aan de toenmalige kasteeldame Savina de Gourcy Serainchamps. Krant van West-Vlaanderen : “Ze dreef haarLees verder
De afvalkalender van 2025 wordt huis-aan-huis verdeeld in de week van 16 december. Uiteraard vind je die vanaf dan ook op de gemeentelijke website (https://www.hove.be/afvalkalender) en in de Recycle-app (https://www.recycleapp.be/intro). Kreeg je vóór 28 december geen kalender in de brievenbus en wil je een papieren versie ontvangen ? Mail dan naar informatie@hove.be. Lees verder
Brussels moeras moet droog worden gelegd NIEUWS – door Pieter Bauwens – www.doorbraal.be . Wat is dat, de PS-staat ? Tijdens een debat legde professor Rudy Aernoudt me dat ooit uit aan de hand van een anekdote. Met een collega ging hij naar een plaatselijke schoenenzaak, en bij het tonenLees verder
Nutswerken in Drabstraat en boring ter hoogte van N171 Tussen maandag 9 december en vrijdag 20 december 2024 voert een aannemer in opdracht van de nutsbedrijven werken uit ter hoogte van het fiets- en voetpad in de Drabstraat en voorbij het kruispunt met de N171. Tijdens de werken geldt tijdelijk eenrichtingsverkeer in de Drabstraat vanafLees verder
Hoe ruw is de steen ? door Rudolf Hecke – www.ertsberg.be . Bijna elke dag van de week komen er op verschillende plaatsen, in zowat elke stad in België, mensen samen die ingewijd zijn in de geheimen van de vrijmetselarij en die min of meer dezelfde gebruiken hanteren. oktober 2024,Lees verder