door Michael Vandamme - www.doorbraak.be .
Bruno Cheyns bracht het boek ‘Rex ter zege’ uit. - foto © MV
Omdat het fenomeen Rex tijdens het interbellum nauw verweven is met de figuur van Degrelle, is de geschiedenis van Rex-Vlaanderen wat vergeten. Tot nu.
Rex is in de parate kennis een verhaal van Franstaligen in de periode tussen twee wereldoorlogen. Terwijl er ook een Rex-Vlaanderen bestond. Bruno Cheyns vult deze leemte in ons collectieve geheugen in met het boek Rex ter zege. Léon Degrelle en Rex in Vlaanderen.
Bruno Cheyns is van oorsprong geen historicus, maar met zijn tweede boek over Rex verdient hij de titel ‘geschiedschrijver’ dubbel en dik. Zonder subsidie publiceerde hij zeven jaar geleden een goed ontvangen biografie over Rex-leider Léon Degrelle. Vandaag ligt het vervolg in de boekhandel: een portret van Rex-Vlaanderen.
‘Eerlijk gezegd ontstond het idee al tijdens het schrijven van mijn Degrelle-biografie. In dat boek merkte ik dat er hiaten waren. Wie waren de leden van Rex-Vlaanderen ? Wat dreef hen, en waar lag hun focus ? Die kennis ontbrak en tijdens mijn onderzoek stuitte ik op steeds meer informatie hierover. Dit hiaat wilde ik opvullen met dit boek.’
U bent geen ‘vakhistoricus’ en schreef dit boek naast uw voltijdse baan. Hoeveel tijd heeft dit project gekost ?
‘In totaal zes jaar. Het klopt dat ik geen geschoolde historicus ben en bij mijn eerste boek had ik daardoor soms beperkte toegang tot archieven. Bij dit boek was dat makkelijker, mede dankzij steun van academici als Bruno De Wever en Koen Aerts. Zij hielpen me toegang te krijgen tot strafdossiers van de krijgsraad. Ook het succes van mijn Degrelle-boek hielp. Qua timing : na het verschijnen van mijn eerste boek nam ik een jaar pauze. Vervolgens heb ik een jaar bronnen verzameld en daarna ben ik gaan schrijven. Door de coronacrisis en de sluiting van de archieven heeft dit bronnenonderzoek in 2020 wel een half jaar stil gelegen.’
Uw bronnen zijn uitgebreid gedocumenteerd in het boek. Voerde u ook gesprekken met mensen die betrokken waren bij het onderwerp ?
‘Rechtstreekse betrokkenen zijn er natuurlijk niet meer. Maar ik sprak wel met familieleden, wat soms verrassende inzichten opleverde. Sommige mensen zijn niet bekend met hun eigen familiegeschiedenis, dus ik kon hen soms nieuwe informatie bieden. Zulke gesprekken zijn een waardevolle uitwisseling van informatie, maar het vraagt om zorgvuldige interpretatie : wat je hoort is vaak gekleurd. Een kritische, historische blik is onmisbaar.’
De figuur van Léon Degrelle speelt uiteraard een grote rol, maar Rex wordt vaak beschouwd als een puur Franstalig fenomeen. Uw boek nuanceert dat beeld…
‘Het klopt dat de verhoudingen tussen Vlaanderen, Brussel en Wallonië binnen Rex meer genuanceerd waren dan vaak wordt gedacht. De partijstructuren waren vrij decentraal en autonoom, wat verklaart hoe iemand als Paul de Mont binnen de partij een rol kon spelen. Rex-Vlaanderen stond ook positiever tegenover amnestie voor activisten, wat bij Franstalige partijgenoten tot veel ergernis en tegenstand leidde. Opmerkelijk is dat de achterban van Rex-Vlaanderen minder snel naar collaboratie neigde.
Het schrijven van dit boek heeft me geleerd dat de geschiedenis veel minder zwart-wit is dan vaak wordt aangenomen
Rex-Vlaanderen steunde vooral op de misnoegde middenstand, terwijl Rex in Wallonië een andere sociale basis had. Het succes van Rex bij de verkiezingen van 1936 lag in Vlaanderen vooral in de steden, terwijl dat in Wallonië minder het geval was. Het schrijven van dit boek heeft me geleerd dat de geschiedenis veel minder zwart-wit is dan vaak wordt aangenomen.’
U wijst erop dat binnen Rex-Vlaanderen een positie was ten aanzien van het antisemitisme die toch wel wat evolueerde. Hoe precies ?
‘Nuance is ook hier belangrijk. Er was een interne tegenstelling, waarbij eerst een prosemitische stroming de boventoon leek te voeren, vooral in de Antwerpse afdeling waar veel Joodse leden actief waren. Maar in 1937-1938 veranderde dat. Rex zocht naar manieren om op te vallen en koos voor een radicaler, antisemitisch discours, vooral gericht tegen Joodse vluchtelingen uit Duitsland. In Limburg had Rex met deze strategie in 1939 succes.’
Een ander fascinerend aspect in uw boek is de relatie tussen Rex en Duitsland. Het lijkt erop dat Berlijn de situatie in België niet goed inschatte ?
‘Absoluut. Het is niet overdreven te zeggen dat de Duitsers een slecht zicht hadden op electorale sterkte van Rex en welke rol de partij in België speelde. Na de verkiezingen van 1936 was er enthousiasme in Berlijn, maar de Duitsers begrepen niet dat Rex een fragiele structuur had, rond de figuur van Degrelle. Hun mening veranderde snel en tegen 1939 waren ze resoluut tegen Rex gekant. Ze maakten vaker dergelijke fouten, ook buiten België : de Duitsers hadden vaak een gebrekkig inzicht in de situatie in ons land en financierden soms bewegingen, om zich daarna terug te trekken.’
Het belangrijkste is dat het beeld van de bezetting en collaboratie meer nuance verdient
Wat hoopt u dat blijft hangen na het lezen?
‘Het belangrijkste is dat het beeld van de bezetting en collaboratie meer nuance verdient. Te vaak worden gebeurtenissen in zwart-wit voorgesteld. Ook de ideologische achtergrond van het verzet is intrigerend. Verzetslieden waren niet altijd gedreven door democratische idealen; het verzet was diverser dan vaak wordt gedacht.’
https://boeken.cafe/boeken/9789464984071/Rex-ter-zege?embed=true
foto's (c) Wikimedia Commons.
door Michael Vandamme – www.doorbraak.be . Bruno Cheyns bracht het boek ‘Rex ter zege’ uit. – foto © MV Omdat het fenomeen Rex tijdens het interbellum nauw verweven is met de figuur van Degrelle, is de geschiedenis van Rex-Vlaanderen wat vergeten. Tot nu. Rex is in de parate kennis eenLees verder
donderdag 28 november om 14.00 uur , Dienstencentrum “Ten Hove”, René Verbeecklaan 3 in Hove, gratis – graag een seintje als je komt op 03 / 454.08.37.Wanneer we ouder worden komt er voor ieder van ons een moment waarop onze zorgnoden opspelen. Als thuis wonen niet meer lukt, is verhuizenLees verder
Gemeente Hove Het college van burgemeester en schepenen keurt de notulen van de vorige zitting goed. Het college van burgemeester en schepenen legt het hemelwater- en droogteplan voor aan de gemeenteraad ter goedkeuring. Het college van burgemeester en schepenen geeft toelating voor uitvoeren van werken aan de nutsleidingen in DeLees verder
NIEUWS – door Ardy Beld – www.doorbraak.be . Boris Pistorius, de Duitse minister van Defensie. – foto (c) Wikimedia Commons Vlak voor het uiteenvallen van de Duitse regeringscoalitie dient de sociaaldemocratische minister van Defensie een opmerkelijk wetsvoorstel in. De Duitse minister van Defensie Boris Pistorius (SPD) wil een vrijwillige dienstplichtLees verder
Voorlezen verrijkt je wereld ! Voorlezen, dat is leesplezier doorgeven aan jong en oud. Tijdens de Voorleesweek zet Iedereen Leest jaarlijks het belang en het plezier van voorlezen in de kijker. Voorleesweek 2024 loopt van 16 tot 24 november, met als slogan ‘Voorlezen verrijkt je wereld’. Ook de bib leestLees verder
Maak er dit jaar een groene kerst van met Opnieuw & Co wintert op zaterdag 16 november.Dompel je onder in de kerstsfeer met ons assortiment aan kerstdecoratie, gekke kersttruien, kerstbomen, brocante kerstballen, decoratie voor je feesttafel en zoveel meer. Geef dit jaar een duurzaam, budgetvriendelijk en origineel kerstcadeau.Iedereen is vanLees verder
fotokring parallax organiseert vrijdag 22 november – 20.00u. zaterdag 23 november – 14.00 – 18.00u. zondag 24 november – 10.00 – 17.00u. “De Markgraaf”, Kapelstraat 8 in Hove vrije toegang gratis fotoshoot doorlopende projectie www.parallaxfotokring.com foto’s (c) Gazet van Hove .Lees verder
Fietsers die zich niet tonen in het verkeer brengen zichzelf en de andere weggebruikers in levensgevaar. Een overzicht van de wettelijk verplichte fietsuitrusting. Herfst en winter betekenen in België donkere dagen, met vaak grillig regenachtig weer. Fietsers moeten beseffen dat een degelijke fietsverlichting dan absoluut geen overbodige luxe is. En toch vertrekken veel fietsersLees verder
NIEUWS – door Luckas Vander Taelen – www.doorbraak.be . David Leisterh, gedoodverfde toekomstige minister-president. foto (c) Wikimedia Commons De toekomstige minister-president geeft de Nederlandstalige partijen nog twee weken om een meerderheid te vinden. Een ongezien ultimatum… Het is helaas tekenend voor het gebrek aan belangstelling van Vlaanderen voor zijn hoofdstad,Lees verder
door Piet Van Nieuwvliet in ’t Pallieterke . Hebben de EU-lidstaten nog iets over van wat men ‘soevereiniteit’ noemt ? Beslissingsmacht over migratie bijvoorbeeld ? Men zou er zwaar aan twijfelen, op basis van een recent vonnis van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens. Duitsland zette, conformLees verder