door Jan Huijbrechts in 't Pallieterke .
Op 28 september is het precies 45 jaar geleden dat de Est August Sabbe, op de vlucht voor Russische KGB-agenten die hem wilden arresteren, verdronk in de Võhandu-rivier. De tragische dood van die Balt was het sluitstuk van het verhaal van de Woudbroeders, de gewapende weerstandsbeweging tegen de Sovjetbezetting van de Baltische staten na de Tweede Wereldoorlog.
De wortels van dat Baltische verzet liggen in het begin van de 20ste eeuw. Estland, Letland en Litouwen maakten sinds de 18de eeuw deel uit van het tsaristische Rusland. Maar toen Rusland in 1905 en 1917 overspoeld werd door revoluties, grepen de Balten hun kans. Na de ineenstorting van het Russische tsarenrijk en het einde van de Eerste Wereldoorlog, riepen de Baltische landen een voor een hun zelfstandigheid uit. De nieuwe bolsjewistische regering van Rusland was het hier uiteraard niet mee eens en viel binnen. Toen begonnen de verzetseenheden, die gewoonlijk partizanen werden genoemd, achter de Russische linies te opereren. Zij werden gesteund door vrijwilligers uit Finland en Denemarken, en met hulp van onder meer Groot-Brittannië lukte het de Balten in 1919 om alle bolsjewieken definitief uit hun landen te verdrijven.
Die onafhankelijkheid bleek echter van korte duur. Tijdens het interbellum wilden zowel de Sovjet-Unie als het nationaalsocialistische Duitsland een bondgenootschap sluiten met de Baltische staten, maar de drie kleine landen verkozen neutraal te blijven. Als gevolg van het Molotov-Ribbentroppact – een niet-aanvalsverdrag dat de Sovjet-Unie in augustus 1939 had gesloten met Duitsland – werden de Baltische staten in 1940 bezet door het Rode Leger. Een bezetting die door de westerse mogendheden als een onwettige annexatie werd beschouwd. De Sovjets trokken zich niets aan van die bezwaren en elimineerden vakkundig elke vorm van oppositie door een waar terreurbewind met executies, gevangennemingen en deportaties te voeren.
Kort nadat Duitsland op 22 juni 1941 het Molotov-Ribbentroppact verbrak door de Sovjet-Unie aan te vallen, trok de Wehrmacht het Balticum binnen en werden de Duitsers als bevrijders onthaald. Dat enthousiasme bekoelde echter al gauw toen bleek dat Berlijn absoluut niet van plan was om de autonomie of zelfs de onafhankelijkheid van de Baltische republieken te herstellen. Ondertussen hadden de westerse geallieerden in officiële verklaringen zoals het Atlantisch Handvest zich geëngageerd voor het herstel van de Baltische onafhankelijkheid na de oorlog. Nadat in het voorjaar van 1943 de oorlogskansen voor hen aan het oostfront keerden, ronselden de Duitsers in Estland en Letland vrijwilligers voor drie Baltische Waffen SS-divisies. Het animo om dienst te nemen was niet erg groot, maar dat veranderde drastisch toen het Rode Leger in het begin van 1944 oprukte naar de grenzen van de Baltische staten. In Litouwen, waar geen Waffen SS-divisie was opgericht, werden door de Duitsers de paramilitaire ‘Litauische Sonderverbände’ opgericht en bewapend, die initieel werden ingezet tegen het Rode Leger en partizanen, maar wegens hun sterke nationalistische ingesteldheid al vrij snel door de Duitsers werden gewantrouwd en kort daarna zelfs ontbonden.
Terwijl West-Europa in 1945 het einde van de Tweede Wereldoorlog vierde, ging in de Baltische staten de strijd ongenadig verder. Niet tegen Hitler, maar tegen Stalin. De naïeve hoop van die verzetskernen, die vaak diep verscholen in de wouden leefden, was dat de westerse mogendheden hun beloftes zouden houden en hen te hulp zouden schieten, net zoals ze dat na de Eerste Wereldoorlog hadden gedaan. De kern van het verzet werd gevormd door de oudgedienden van de Litauische Sonderverbände en de Baltische Waffen SS-Divisies. Toen de Wehrmacht zich in de herfst van 1944 geleidelijk begon terug te trekken uit het Balticum, hadden de goed bewapende Baltische Waffen SS-vrijwilligers vanuit het Duitse opperbevel toestemming gekregen om achter te blijven en in hun thuislanden operaties op te zetten in de rug van het Rode Leger.
Al in de herfst van 1944 kreeg de NKVD – de geheime politie van de Sovjets – de eerste berichten over aanvallen van Baltische partizanen op het Rode Leger. En toen Litouwse partizanen in december 1944 een kleine 90 Russische soldaten doodden die probeerden een van hun goed verdedigde kampen in te nemen, begonnen de Russen zich serieus zorgen te maken over hun verborgen vijand in de bossen. En met recht en reden, want de meeste historici schatten dat de Woudbroeders op hun hoogtepunt, in de eerste jaren na de Tweede Wereldoorlog, over om en bij de 50.000 goed bewapende partizanen beschikten. Er werden dan ook tienduizenden militairen, hele divisies van het Rode Leger, ondersteund door tanks en artillerie en gespecialiseerde contraterreur-eenheden van de NKVD ingezet om de weerstand te breken. Bovendien zette de NKVD de Woudbroeders zwaar onder druk met keiharde represaillemaatregelen in de regio’s waar ze opereerden, onder meer door familieleden en sympathisanten van de verzetsstrijders te folteren en te deporteren.
Toch gaven de Woudbroeders de strijd niet op. Tegen het einde van de jaren 40, begin jaren 50 werden de verzetsgroepen op regelmatige basis voorzien van voorraden, verbindingsofficieren en logistieke coördinatie, door onder meer de Britse geheime dienst MI6, de Amerikaanse SOE (voorloper van de CIA) en de Zweedse geheime dienst. Die steun was belangrijk bij het continueren van de strijd, maar nam aanzienlijk af nadat de operaties van MI6 ernstig waren gecompromitteerd door de activiteiten van Britse spionnen die informatie doorstuurden naar de Sovjets en die de NKVB in staat stelden veel Baltische guerrilla-eenheden te identificeren, te infiltreren en te elimineren. Op die wijze werden de verzetsgroepen gaandeweg afgesneden van elk verder contact met westerse inlichtingendiensten.
De Russische overmacht en de geleden verliezen werden uiteindelijk zo groot dat veel Woudbroeders – die zich nu in de steek gelaten voelden door het Westen – het opgaven nadat de Sovjets amnestie en korte straffen beloofden na de dood van Stalin in 1953. Kleine kernen gingen evenwel verder met guerrilla-aanvallen en gerichte aanslagen, maar toen de Sovjet-Unie in 1956 Hongarije binnenviel, was het duidelijk dat Moskou onaantastbaar was geworden en alle hoop op vrijheid verdwenen was. Sommige Woudbroeders, zoals August Sabbe, doken onder en tot ver in de jaren 70 maakte de KGB, als opvolger van de NKVD, ongenadig jacht op hen.
Naar schatting zouden er ongeveer 20.000 Woudbroeders zijn gesneuveld in de strijd. Nog eens 18.000 van hen werden gearresteerd, gevangengezet of geëxecuteerd. Een drama dat we in het Westen nooit mogen vergeten….
door Jan Huijbrechts in ’t Pallieterke . Op 28 september is het precies 45 jaar geleden dat de Est August Sabbe, op de vlucht voor Russische KGB-agenten die hem wilden arresteren, verdronk in de Võhandu-rivier. De tragische dood van die Balt was het sluitstuk van het verhaal van de Woudbroeders, deLees verder
Zorg ook jij voor meer biodiversiteit en een klimaatvriendelijke tuin ? Of wil je een tegeltuin aanleggen ? Dat kan met ‘Behaag natuurlijk’, een actie van de Milieuraad en Natuurpunt. Hove heeft ambitieuze doelstellingen om de strijd met het klimaat en de verdroging aan te gaan. Meer bomen, struiken enLees verder
HOVE Op het vragenhalfuurtje van de laatste Hovese gemeenteraad van september jl. kwam er een delegatie van inwoners van de Leon Dumortierstraat pleiten voor meer verkeersveiligheid. Mevrouw Isabelle Pintelon nam het woord : “De intensiteit van de verkeersdrukte is wat aan het afnemen, maar alles dendert nog door onze straat,Lees verder
Als het vandaag verkiezingen zouden zijn, dan zou een kwart van de Vlamingen stemmen voor Vlaams Belang. Dat blijkt uit de Grote Peiling van Het Laatste Nieuws, VTM Nieuws, RTL en Le Soir. De communisten van PVDA zijn groter dan Open Vld, de partij van premier Alexander De Croo. GroenLees verder
Het fietsteam van onze lokale politie HEKLA betrapte gisteren drie jongeren die verdacht worden van drugshandel. Tijdens hun patrouille nam onze fietsploeg een kijkje op een pleintje in Edegem. Toen enkele aanwezige jongeren de politie opmerkten gooide één van hen een plastic zak weg. Daarin zat een grote hoeveelheid cannabis,Lees verder
Zaterdag is het Dag Van De Klant, hoog tijd dus om jullie ook een keertje in de bloemetjes te zetten. Bedankt aan al onze fijne klanten, dankzij jullie kunnen wij ons elke dag inzetten om lokaal hergebruik te stimuleren en sociale tewerkstelling te faciliteren. Met jullie hulp sparen we elkLees verder
ma 02 : huisvuilma 02 : kga van 17.00 tot 19.00 uur op de parking van het Sportparkdo 05 : snoeihout op afroep en grofvuil op afroep (03 / 460 33 41)za 07 : kga van 10.00 tot 12.30 uur op de parking van het Sportparkvr 13 : gft, pmdmaLees verder
Mobiliteit in HoveNaast de blauwe deelfietsen van Blue-bike en de oranje van Donkey Republic kan je in Hove nu ook terecht voor deelwagens van GreenMobility en Cambio. “In Hove moesten we een inhaalbeweging maken wat deelwagens betreft. Daarom zijn we trots dat GreenMobility en Cambio hun aanbod aan wagens hebbenLees verder
door Wannes Neukermans in ’t Pallieterke . Aan de zijde van voorzitter Bart De Wever en Kamerlid Sander Loones kwam Jean-Marie Dedecker uitleggen waarom hij uiteindelijk voor het lijsttrekkerschap bij de N-VA kiest. Een aantal redenen maakten een heropstart van Lijst Dedecker moeilijk en De Wever had hem het lijsttrekkerschapLees verder
Hove Onze Sociale Dienst zoekt fietsen voor kinderen en jongeren die opgevangen en begeleid worden omdat ze thuis in problematische opvoedingssituaties verkeerden. Fietsen mogen binnengebracht worden bij het OCMW aan de Esdoorn 4A (open van maandag tot donderdag van 9.00 tot 12.00 en van 13.00 tot 16.00 uur en opLees verder