ACTA SANCTORUM - door Johan Sanctorum - www.doorbraak.be .
– Op de rechtse opiniewebsite Doorbraak.be verscheen een bijdrage met in de inleiding al enkele denigrerend opmerkingen over u. Onder uw foto, de kop : ‘Satire is een door en door mannelijke uitvinding’. Glijdt dat ook van u af ?
– ‘Dat is best gek. Ja, DIW is een satirisch programma, maar de satire zat altijd vooral in de filmpjes. Dat is niet veranderd omdat ik het presenteer. Ook vrouwen op onze redactie schrijven de scenario’s. Ik wil die kerel enkele filmpjes tonen en hem laten kiezen welke door een vrouw geschreven zijn. Ik wed dat het hem niet lukt.’
– Dus het cliché dat humor ‘mannelijk’ is, mag de vuilnisbak in ?
– ‘Ik weet niet of humor mannelijk is, maar mijn vriendinnen zijn de grappigste mensen die ik ken.’
Dit is een passage uit een interview met Ella Leyers, ankervrouw van het Canvas-programma ‘De Ideale Wereld’, verschenen in De Standaard van 24/12. Vilein als deze wokegazet is, wordt de term ‘rechtse opiniewebsite’ gebruikt om Doorbraak al meteen te diskwalificeren. ‘Die kerel’, dat is ondergetekende, die bij DS op een lijst staat van lieden die niet bij hun naam mogen genoemd worden. Bij deze.
Soit. Aan humor en satire heb ik een boek (*) gewijd, vertrekkend van het middeleeuwse Reynaert-epos, met als centrale stelling dat humor universeel is, maar dat de wieg van satire in Europa staat, ergens in de Griekse oudheid met het optreden van tonbewoner Diogenes, en pain-in-the-asses zoals komedieschrijver Aristophanes (446 – 386 v.C.). Dit ontstaansmoment is verbonden met de verschijning van het kritische individu, bevrijd van religieuze banden en elke vorm van gezag in vraag stellend. Hekel en spot begeleiden de provocatie en nemen het publiek mee. In de Vlaamse middeleeuwen verrijst de schalkse rebel opnieuw, gelijklopend met de opkomst van de steden en de burgerij, tegen de machtsaanspraken van de oude adel.
Dat Ella Leyers in dat interview al meteen satire en humor door elkaar haalt, bewijst dat ze de clou niet snapt. Genoemde Aristophanes was niet zomaar een grappenmaker. Hij deinsde er niet voor terug om de toenmalige staatsman Kleon belachelijk te maken, via pikante beschrijvingen als ‘Hij stinkt uit zijn bek als een zeehond, zijn reet lijkt wel op een kameel en zijn kloten zijn smerig en goor als de kut van een heks.’ (‘Wespen’, 1034-1035). De auteur kwam dan ook af en toe in onzachte aanraking met het gerecht wegens beledigingen (toen al), en verkende bewust de grenzen van de vrije meningsuiting. Idem voor de auteur van Reynaert, die wellicht bewust anoniem bleef.
Satire is Europees, mannelijk, scabreus én gefocust op de machthebbers. Het is bepaald een onvriendelijke bezigheid waarmee je vooral vijanden maakt
Proper is het niet, er is een voorkeur voor schuttingtaal en beledigende, kwetsende uitspraken ad hominem. Dat lijnt het genre scherp af. Satire is Europees, mannelijk, scabreus én gefocust op de machthebbers. Het is bepaald een onvriendelijke bezigheid waarmee je vooral vijanden maakt. Net daarom moet je een mate van onthechtheid bereikt hebben, verbonden met ouderdom en maturiteit. Cartoonisten die aan hun carrière denken, maken flauwe cartoons. In woke termen : satire en het daaraan verbonden vlijmscherp sarcasme zijn het domein van de oudere witte heteroman, de intersectionaliteit van het kwaad. Dat etiket viel nog niet zo lang geleden de komiek Urbanus te beurt.
Urbanus : ’te wit, te mannelijk, te oud, te hetero’
Ons Ella dus en haar monkellachjes. Men moet geen misogyne natuur zijn om vast te stellen dat ze het in De Ideale Wereld weliswaar niet onaardig doet, maar het is allemaal iets te guitig en te glad. Babbels en grapjes, maar geen steken en sneren. De redacteurs weten waar ze moeten stoppen en verschillen daarin niet van andere mainstream media.
De hoeveelheid oestrogeen op de set is een beslissende factor. Heeft ze een vrouwelijke gast, dan overheerst de gezellige babbel, en als ook de sidekick nog van vrouwelijke kunne is, ontaardt het programma gewoon tot een koffieklatsj. Dat is geen verwijt, vrouwen zitten gewoon zo in mekaar, maar voor satire, en al zeker politieke satire (bestaat er andere?) is deze hormonale consistentie te zacht.
Men had kunnen opteren voor het gelijkheidsbeginsel ‘iedereen een sneer op tijd en stond’, à la Charlie Hebdo, maar men heeft blijkbaar gekozen voor het vermijden van politieke zere tenen
Bovenop die versofting, en de politiek correcte noodzaak om te bewijzen dat vrouwen ook een satirisch programma kunnen maken, voelt men sowieso de gêne om het politieke universum aan te pakken, want dat is glad ijs en zou tot parlementaire vragen kunnen leiden. Ik zie maar heel zelden eens een politicus/a erdoor gehaald, terwijl dat dé kernmissie van satire is. Men had kunnen opteren voor het gelijkheidsbeginsel ‘iedereen een sneer op tijd en stond’, à la Charlie Hebdo, maar men heeft blijkbaar gekozen voor het vermijden van politieke zere tenen, een voorzorgsmaatregel die bijvoorbeeld ook Koningin Mathilde in haar interviews aanhoudt.
Als men politici eens door de mangel haalt, krijgt één partij een opvallende voorkeur
Weinig klachten uit het Wetstraatmilieu dus over dit programma. Er wordt wel een uitzondering gemaakt voor die ene partij, waaraan zelfs een vaste rubriek is gewijd, genaamd ‘Vlaams Belang TV’. Alle kopstukken passeren er de revue, neergezet als hilarische klunzen met een Antwerpse tongval die ook TV willen maken. Dat mag zeker, moet kunnen, maar de dag dat De Croo, Vandenbroucke, zelfs de Vlaamse excellenties en hun gevolg, op een gelijkaardige manier door de mallemolen worden gedraaid, lijkt nog niet in zicht.
Deze positieve discriminatie verraadt dan toch weer het typische VRT-euvel en de activistische kramp om ‘extreemrechts’ te lijf te gaan. Terwijl – vind het leuk of niet – de kritische massa vandaag aan die kant zit, inclusief het rioolkrantje tScheldt. Niet bepaald hoogstaande satire, maar aan de linkerzijde is het genre morsdood. Het is namelijk ‘beledigend’ van toon, ‘haattaal’, en dat past niet in een divers-identitaire porseleinenwinkel. Helaas, satire rijmt niet op woke, erger, ze sluiten elkaar uit. Cartoonisten die mededogen hebben met hun onderwerp, moeten een andere job zoeken.
De redactie van de Ideale Wereld moet dringend eens wat politiek incorrecte input toelaten, vanuit de rechtse hoek, ik zal het maar de Vanmol-factor noemen
Speelt onze Vlaamse volksaard en de schrik van de eigen schaduw ons weer parten ? Iets als ‘De Avondshow’ met Arjen Lubach op VPRO, ik zie het in Vlaanderen nog niet direct haalbaar, ook niet op commerciële zenders of in babbelformats met Gert Verhulst. De redactie van de Ideale Wereld moet dringend eens wat politiek incorrecte input toelaten, vanuit de rechtse hoek, ik zal het maar de Vanmol-factor noemen. Satire die het ook eens kan hebben over kutmarokkanen, negerinnentetten en klimaatpubers.
Het harde cynisme, waarvan Leyers’ voorganger Jan Jaap van der Wal beweert dat het in Vlaanderen niet werkt, wordt inderdaad door regimekranten als De Standaard expliciet als ‘toxisch’ betiteld, maar dat zou net een reden moeten zijn om wél dat register te bespelen. De politiek heeft het dringend nodig. Zo lang ik Alexander De Croo niet op de pot zie zitten, of in bed met een Italiaanse sexbom, of Conner Rousseau als analfabeet Duracelkonijn dat de scholen onveilig maakt, raak ik die Vlaams Belang-parodieën wel wat beu.
Het is gemakkelijk scoren binnen een omroep die ooit nog expliciet in een nota stelde dat deze partij zo min mogelijk aan bod mocht komen. Noem het dan gewoon kolder en plaats het in het rijtje van de plezante kwissen en TV-komieken à la Philippe Geubels. Ziezo, DS kan zich weer verdiepen in een column zonder auteur. Dat was toch met Reynaert ook al zo, het compliment wordt in dank aanvaard.
(*) ‘Kakistocratie – Pleidooi voor méér antipolitiek’ en ‘Malpertus – over humor en satire’ in woketijden’ zijn herdrukt en weer voorradig. Hier te koop, of hier bestellen, voor een gesigneerd exemplaar.
Johan Sanctorum is filosoof, publicist, blogger en Doorbraak-columnist.
Foto's (c) Gazet van Hove & wikipedia.
ACTA SANCTORUM – door Johan Sanctorum – www.doorbraak.be . – Op de rechtse opiniewebsite Doorbraak.be verscheen een bijdrage met in de inleiding al enkele denigrerend opmerkingen over u. Onder uw foto, de kop : ‘Satire is een door en door mannelijke uitvinding’. Glijdt dat ook van u af ? – ‘Dat is bestLees verder
foto : © Wikimedia Commons REPORTAGE – door Ardy Beld – www.doorbraak.be . Het leven aan het front bestaat uit heel wat meer dan de succesvolle heroveringen en dodelijke nederlagen die het nieuws halen. Enkele soldaten vertelden mij anoniem hun ervaringen in korte verhalen en anekdotes. Deze herinneringen zijn niet glorieus ofLees verder
Om overdreven snelheid in het verkeer aan te pakken, gaan onze gemeenten en de politie HEKLA in 2023 meer inzetten op handhaving. Vanaf februari gaan we bovenop de bestaande mobiele controles een eerste mobiele flitspaal inzetten om snelheidsovertredingen in de zone 30 en 50 in kaart te brengen. Hoe ?Lees verder
De gemiddelde prijs van een woonhuis is in 2022 in Vlaanderen met 8% gestegen. In Hove stegen de prijzen met meer dan 20%. In een aantal Antwerpse gemeenten daalden de prijzen, zeker deze van appartementen die in 13 gemeenten in onze provincie daalden. De notarisfederatie kwam met enkele opmerkelijke feitenLees verder
Al jouw vragen die te maken hebben met afval (niet opgehaald, recyclagepark, sorteren, huisvuilcontainer,…) kan je stellen aan de collega’s van het team klantenbeheer : telefonisch via het gratis nummer 0800 / 1 46 46 (elke werkdag tussen 8.00 en 18.00 uur en zaterdag tussen 9.00 en 12.00 uur enkelLees verder
door Frans Crols – www.doorbraak.be . Herwig De Lannoy, Broederschap Vrijmetselaars en hun loges, Uitgeverij ElenA, 272 blz., ISBN9789464664409 , € 39.50 . Koop dit boek op doorbraakboeken.be ‘Broederschap’ kan je het noemen, zoals de titel van het boek. Wout Pittoors was mijn broeder in de journalistiek. Grappig, sinjoor,Lees verder
De Debatclub nodigt u graag uit voor een debat over de transfers tussen Vlaanderen en Wallonië. Bodemloos. BARBARA PAS, fractievoorzitter Kamerfractie VB en mede-auteur van Bodemloos.Prof. LODE VEREECK, Vlaams politicus en beleidseconoom E.P. mede-auteur van Bodemloos.Prof. RUDY AERNOUDT, Belgisch politicus, meervoudig kabinetschef, hoogleraar aan UGent en U.Nancy. Moderator : PieterLees verder
De Vlaamse Regering wil het gebruik van taalregisters in faciliteitengemeenten voorleggen aan het Grondwettelijk Hof. Op deze manier wil ze een einde stellen aan de afbraak van het Nederlandstalige karakter van de Vlaamse Rand. Dat blijkt uit een parlementaire vraag van Vlaams Parlementslid Inez De Coninck (N-VA) aan Vlaams ministerLees verder
door Wannes Neukermans in ’t Pallieterke . Qua belastingdruk staat België op plaats acht van de OESO-landen, met belastinginkomsten voor de overheid die oplopen tot 42 procent van het bruto binnenlands product. De gemiddelde belastingdruk in OESO-landen is 34,1 procent. Quasi iedereen is het erover eens dat de belastingen omlaagLees verder
Winkel Duffel wordt 19 jaar ! Onze winkel in Duffel bestaat 19 jaar ! Op 5 januari 2004 zag de winkel het levenslicht in een oude wasserij op de Hondiuslaan 46. Ondertussen is die kleine winkel uitgegroeid tot een megastore met 3 verdiepingen en een textielafdeling met meer dan 9000Lees verder
