Dertig jaar geleden, op 24 november 1991, schudde een electorale schokgolf het partijlandschap door elkaar. De doorbraak van het Vlaams Blok, nu Vlaams Belang, toonde aan dat traditionele partijen de voeling met de kiezers verloren waren. In deze aflevering van Doorbraak Radio blikken Bart Maddens en Pieter Bauwens terug op zwarte zondag.
Op 24 november is het precies dertig jaar geleden dat zwarte zondag plaatsvond. De federale verkiezingen van toen betekenden de grote doorbraak van het Vlaams Blok en traditionele partijen kregen voor het eerst zware klappen. De opgang van het Vlaams Blok heeft geduurd tot 2004 waar de partij bij de Vlaamse verkiezingen bijna 25% haalde, zegt Bauwens. ‘De opkomst van het Vlaams Belang, toen nog Vlaams Blok, verstoorde het politieke evenwicht van toen maar werd op een zijspoor gezet door het cordon sanitaire.’ Niet enkel de opkomst van het Vlaams Belang maar ook die van N-VA is bepalend geweest voor het politieke evenwicht, vindt Bauwens.
Zwarte zondag is een dag die in het collectieve geheugen staat gegrift, maar achteraf moeten we het belang hiervan toch relativeren, zegt Maddens. In het verleden waren er reeds electorale aardbevingen geweest, bijvoorbeeld in 1965 met de doorbraak van de Volksunie en in 1981 met de ineenstorting van de CVP als sterkste partij. ‘Tot de jaren negentig gebeurde dit slechts af en toe maar nu gaan we van de ene electorale shock naar de andere.’ Het aantal kiezers dat verkiezing na verkiezing van partij verandert is nu telkens even groot als in 1991 het geval was. Het belang van zwarte zondag voor het politieke landschap blijft wel dat de traditionele partijen die dag hun greep verloren zijn op het electoraat, benadrukt Maddens.
Maddens vindt het vooral interessant om te kijken naar wat de reacties uit politieke hoek waren vlak na zwarte zondag. Die reacties waren zeer dubbel. Sommige politici namen het signaal van de kiezer ernstig en erkenden dat er een kloof was ontstaan tussen de burger en de politiek maar vaak was de reactie ook een demonisering van het Vlaams Blok, zegt Maddens. ‘Naarmate het Vlaams Blok steeds meer gedemoniseerd werd in de media werd het ook sterker.’ Dit is een soort neerwaartse spiraal die ontstaan is.
Was zwarte zondag de geboorte van het populisme ? Maddens is voorzichtig met het gebruiken van deze term aangezien er geen eenduidige definitie bestaat van wat populisme precies inhoudt. ‘Het Vlaams Belang is natuurlijk wel een anti-systeempartij die het systeem ter discussie stelt.’ Dat anti-systeemdenken bestond ook in het interbellum en in de beginjaren van de Volksunie, zegt Maddens.
Al dertig jaar lang wordt het cordon sanitaire als volstrekt normaal beschouwd
Al dertig jaar lang wordt het cordon sanitaire als volstrekt normaal beschouwd, zowel door politici als journalisten, zegt Bauwens. De laatste jaren is er echter een generatie opgestaan die zich niets meer aantrekt van het maatschappelijke cordon tegen Vlaams Belang en boodschappen van de partij openlijk deelt op sociale media. Er is in de maatschappij iets veranderd dat het diepgewortelde cordon sanitaire heeft doen afbrokkelen, benadrukt Bauwens.
Maddens is van mening dat er begin jaren negentig minder redenen waren tot frustraties van kiezers dan vandaag de dag. Er zijn veel meer problemen vandaag dan toen, zoals de klimaatproblematiek en de vluchtelingencrisis. Als Vlaams Belang het nu slim speelt breken er gouden tijden aan voor de partij, zegt Maddens. ‘In 2024 kan de partij het cordon breken door in enkele gemeenten een absolute meerderheid te halen.’
Vanuit de politiek is er krampachtig gereageerd op de ontevredenheid die ook toen heerste, vindt Bauwens. ‘Alles wat multicultureel was werd als iets positiefs beschouwd, terwijl er ook negatieve kanten waren.’ Over zaken als inburgering mocht er niet gesproken worden en het beleid ging niet na waar de ontevredenheid van een grote groep kiezers zich precies situeerde.
Na de veroordeling voor racisme in 2004 doopte het Vlaams Blok zich om tot het Vlaams Belang. Het Vlaams Belang is geen fundamentele andere partij dan haar voorganger, ondanks het feit dat er wel van bepaalde standpunten werd afgezien. Volgens Maddens heeft dit vooral te maken met het cordon sanitaire. ‘Hoe gematigd Vlaams Belang ook geworden zou zijn, men zou altijd een stok gevonden hebben om de hond mee te slaan.’
Het cordon is de grootste levensverzekering van de partij
De nieuwe partij is vlak na 2004 in slaap gewiegd door het verkiezingssucces, zegt Bauwens. ‘Pas na het dieptepunt in 2014 is er een nieuwe generatie opgestaan.’ De nieuwe generatie Vlaams Belangers probeert de opstap te maken naar een beleidspartij, al blijven ze hier wel mee worstelen. Ze blijven een buitenbeentje en veel van de standpunten die ze verdedigen zijn gewoon onmogelijk, zegt Maddens. Maar omwille van het cordon sanitaire worden ze hier nooit op afgerekend. ‘Het cordon is de grootste levensverzekering van de partij.’ Wie de gevestigde partijen pijn wil doen stemt Vlaams Belang.
Maddens en Bauwens zien slechts één partij de stap zetten naar een samenwerking met Vlaams Belang en dat is N-VA. Een Vlaams-nationalistische regering op Vlaams niveau zou heel wat druk kunnen zetten, die impact mag niet onderschat worden, benadrukt Maddens. Maar eerst moet die meerderheid er wel zijn en moet N-VA bereid zijn om in zee te gaan met Vlaams Belang.
Redacteur artikel : Rani De Leeneer.
Foto's (c) Gazet van Hove.
www.doorbraak.be – door David Geens . Dertig jaar geleden, op 24 november 1991, schudde een electorale schokgolf het partijlandschap door elkaar. De doorbraak van het Vlaams Blok, nu Vlaams Belang, toonde aan dat traditionele partijen de voeling met de kiezers verloren waren. In deze aflevering van Doorbraak Radio blikken Bart Maddens enLees verder
Samen met ons lokaal bestuur bekeek de dienst Mobiliteit van de provincie de feedback en bekommernissen na het infomoment over het proefproject op de fietsostrade F1 Antwerpen-Mechelen in Hove. Vanaf 1 december tot mei 2022 loopt er een proefproject om het conflict tussen gemotoriseerd verkeer en zachte weggebruiker op hetLees verder
Supermarktketen Delhaize organiseert van donderdag 2 december tot en met woensdag 8 december een voedselbonactie ten voordele van de Voedselbank en is daarvoor op zoek naar vrijwilligers. Zoals de voorbije jaren stelt Delhaize aan klanten voor ‘waardebonnen’ aan te schaffen. Deze omvatten een lunch (€ 3), een warme maaltijd (€ 6) of drie dagelijkseLees verder
De Grote Grondvraag geeft alle grondeigenaars in Vlaanderen de kans om te controleren of hun grond mogelijk vervuild is en eventueel gesaneerd moet worden. Vlaanderen heeft een rijk industrieel verleden en dat laat zijn sporen na in de bodem. Zonder gezonde grond kunnen we de kostbare ruimte in Vlaanderen nietLees verder
Aan het Sportpark werd op 30 oktober het nieuwe skatepark geopend. Het oude skatepark werd afgebroken en op dezelfde locatie werd, met inspraak van de jongeren, een nieuw gebouwd. De ontwerper en bouwer, Nine Yards Skateparks, ging aan de slag met suggesties van de skaters zelf. Na de afstemming enLees verder
SPREKERSHOEK – door Theo Francken – www.doorbraak.be . ‘Ik ben niet bang voor een leger van leeuwen geleid door een schaap, ik ben bang voor een leger van schapen geleid door een leeuw’. met deze woorden gaf Alexander de Grote 2300 jaar geleden het belang van sterk leiderschap aan. De koning vanLees verder
Streekvereniging Zuidrand Tijdens de Week van de Smaak van 18 tot 28 november zet Streekvereniging Zuidrand haar smakelijke troeven in de kijker! Wist je dat de Zuidrand heel wat lekkere streekproducten te bieden heeft ? Een aantal chefs uit de Zuidrand verrassen je ook met een lokale suggestie, ga zekerLees verder
EDEGEM Op woensdag 1 december komt Sinterklaas naar Edegem. Om 13.30 uur vertrekt de Sintstoet aan de Onze-Lieve-Vrouw-van-Lourdesbasiliek richting het oud-gemeentehuis. Van 14.00 tot 17.00 uur ontvangt de goedheilig man daar alle lieve kindjes. Is de wachtrij te lang ? Amuseer je ondertussen op het Gemeenteplein. Wanneer ? Woensdag 1Lees verder
Na vele hoorzittingen en maanden vergaderen heeft de bijzondere commissie, die belast was om de aanpak van de coronacrisis (vooral in de eerste golf) te onderzoeken, een aantal aanbevelingen neergelegd. Helaas missen deze aanbevelingen duidelijkheid en is het volgens de N-VA-fractie verre van zeker dat ook de juiste lessen zullenLees verder
De week van 20 tot 28 november staat in het teken van afvalvermindering. Zoals je misschien al weet, doet ons lokaal bestuur mee met het project zwerfafval van Mooimakers. Heel wat Hovenaars hebben ondertussen thuis al een grijpstok liggen om regelmatig de buurt te gaan opruimen, want onze voorraad grijpstokkenLees verder