Het Drama van Luik beperkt zich niet enkel tot de waterbom die een deel van Wallonië veranderde in een materiële en menselijke puinhoop. Ook de onmacht van de overheid om kordaat, snel en effectief op te treden, spreekt stilaan tot de verbeelding. Heel wat slachtoffers worden aan hun lot overgelaten, terwijl ze af te rekenen krijgen met ongedierte, plunderaars en een gebrek aan hygiënische omstandigheden, water, gas, elektriciteit, degelijke voeding en een comfortabel bed. Gelukkig zijn er nog de duizenden vrijwilligers die zich amechtig een weg zoeken doorheen de puinhopen om de armlastige bevolking te helpen.
Ongenoegen groeit in de Waalse ruïnes
Vanuit Vlaanderen kwam een enorme solidariteit op gang die door de plaatselijke bevolking ruim werd geapprecieerd. De autoriteiten in Wallonië gaven niet thuis. Bart De Wever getuigt tijdens een gesprek met Jan De Meulemeester voor Trends Talk dat er vanuit Vlaanderen een grote bereidwilligheid is om de getroffenen van de Waalse overstromingen te helpen, maar dat de Waalse autoriteiten de boot afhielden : ‘We hebben onmiddellijk onze capaciteit van brandweer en gespecialiseerde stedelijke diensten bevraagd om te zien of ze konden helpen en die bereidwilligheid was enorm… maar we hebben moeten vaststellen dat hun hulp door de overheden niet gewenst was, wel door de plaatselijke bevolking.’
De communautarisering van het probleem zit niet bij de bevolking of de Vlaamse overheid, wel bij de Waalse autoriteiten die hoogmoedig hulp vanuit Vlaanderen afwijzen, terwijl hele gebieden in Wallonië herschapen zijn in een oorlogszone. Van doortastend en snel optreden is er geen sprake. In De Standaard stelt Waals minister Jean-Luc Crucke dat er een aanbesteding voor wooncontainers is uitgeschreven. Als het goed gaat kunnen de slachtoffers over een maand de containers betrekken. Ondanks de dramatische nood aan dringende hulp slaagt de overheid er niet in om haar tergend trage administratieve en bureaucratische aanpak te overstijgen. Op het terrein heerst chaos en de aansturing ontbreekt.
Diensten geërodeerd
Maar naast het onvermogen, is er ook de ontluisterende vaststelling dat in een land met een van de hoogste belastingschalen van de wereld, heel wat diensten en structuren zwaar zijn geërodeerd en afgebouwd door een gebrek aan middelen. De civiele bescherming, de brandweer en het leger zijn zwaar gedecimeerd, wat zich op het terrein uiteraard laat voelen. De vorige regering investeerde liever in een miljardencontract voor de aankoop van de Lockheed Martin F-22. Het resultaat van deze rampzalige beslissing laat zich nu op het terrein voelen.
In de Waalse ruïnes groeit het ongenoegen zienderogen. Dat kan de komende maanden nog verergeren door de energiefactuur die dreigt te ontsporen. In heel Europa gaan de gas- en elektriciteitsprijzen naar recordhoogtes. Kwetsbare gezinnen zullen nog meer onder druk komen te staan. De armoede zal in veel getroffen gezinnen nog meer binnensluipen. Voeg daarbij de enorme kostprijs van de energietransitie en de kans op sociale onvrede in de vorm van gele hesjes is volgens De Tijd reëel. Een sociale bijsturing van de overheid lijkt veraf. Door de peperdure coronafactuur zit de overheid financieel op haar tandvlees. De Wever vreest terecht voor onlusten.
‘Een implosie van het systeem’
Voor Trends Talk legde Bart De Wever de vinger in de pijnlijke wonde : ‘België is van alle negentiende-eeuwse natiestaten de grootste mislukking. Men weigert de structuren aan te passen. Dat kost ons heel veel efficiëntie en ongelofelijk veel geld. De federale regering mist iedere slagkracht om dit land vooruit te helpen.’ Volgens de N-VA-voorzitter is niet alleen de federale overheid failliet, ‘de Waalse overheid is failliet in het kwadraat.’ De Waalse overheid heeft nominaal een hogere schuld dan Vlaanderen. ‘Wallonië gaat naar een schuldgraad van 200 % en Brussel 250 % t.o.v. hun inkomen. Dit is onhoudbaar.’ De Wever wijst erop dat men in Wallonië nooit de verantwoordelijkheid genomen heeft om de eigen situatie te verbeteren, maar dat het zich altijd heel afhankelijk heeft opgesteld.
Iedereen is bevoegd, maar niemand is verantwoordelijk. De Wever geeft duidelijk aan dat het binnen de huidige situatie onmogelijk is om het land drastisch te hervormen naar een confederale structuur. In eerste instantie is er de grendelgrondwet. Daarnaast is er de balkanisering van het politieke landschap waarbij het haast onmogelijk is om nog een werkbare meerderheid te vinden. De Wever pleit er dan ook voor om de grondwet aan de nieuwe realiteit aan te passen, waardoor een grondige hervorming van het land mogelijk wordt. ‘We hebben een nieuwe coup nodig, een nieuw Loppem-moment. Toen werd de grondwet gepasseerd om een fundamentele verandering door te voeren… De grondwet mag niet in de weg staan van noodzakelijke verandering.’
Twee tendensen
‘Als we na 2024 opnieuw een onherkenbare bestuursbrei krijgen zoals Vivaldi, dan voorspel ik een implosie van het systeem… Ik sluit zelfs burgerlijke onlusten niet uit. Dat mensen elkaar te lijf gaan op straat.’ Dat heeft volgens de N-VA-voorzitter te maken met twee tendensen die op elkaar inspelen. In eerste instantie is er de structurele verarming van de bevolking, met daaraan gekoppeld de politieke keuzes die een meerderheid van dit land wil en die niet worden gehonoreerd. De Vlaamse democratie wordt systematisch aan de kant geschoven. Vlamingen kunnen natuurlijk niet blijven betalen voor Wallonië, terwijl er op het terrein geen enkele verbetering merkbaar is.
Dat zijn toch wel straffe verklaringen van een conservatieve politicus die staat voor een realistische, stapsgewijze verandering. De Wever lijkt te beseffen dat zijn aanpak in de huidige context niet meer werkt en hoopt dat een meer revolutionaire aanpak beter zal werken. De groeiende onvrede in de Vesdervallei en het Maasbekken, de oplopende energiefactuur en het onvermogen van de federale overheid om de grote dossiers, zoals de hervormingen van de pensioenen, aan te pakken, kunnen inderdaad als een brandversneller werken om België van onderop te hervormen tot een confederaal model. Het komt erop aan het ijzer te smeden terwijl het heet is. Tijd voor een plan en een een strategie. Geen getalm. Dat besefte ook Julius Caesar. ‘Het is beter de eerste te zijn in uw dorp dan een van de laatsten in Rome.’
