door Angélique Vanderstraeten in ’t Pallieterke .
Dat Walen nog te weinig de taalgrens oversteken om in Vlaanderen te gaan werken, is volgens bepaalde opiniemakers de schuld van een mislukte of onterechte regionalisering van de arbeidsbemiddeling. Ook het feit dat Walen van Vlamingen het verwijt krijgen te veel voor een hangmatcultuur te kiezen, zou hen afschrikken de sprong te wagen. De waarheid is een stuk genuanceerder. De essentie is dat de activering en de sanctionering ondermaats werken door gebrekkige bemiddelingsdiensten, maar ook door een onbestaand federaal arbeidsmarktbeleid.
50.000. Dat is het aantal extra werkkrachten dat de West-Vlaamse bedrijven tegen 2030 nodig hebben om de arbeidskrapte aan te pakken. Zelfs op een moment dat die provincie de historische kaap van 80 procent werkzaamheidsgraad rondt. Daarom beslist de Vlaamse werkgeversorganisatie Voka om in het buitenland mensen te zoeken. Men lonkt daarbij naar landen als Mexico en India. Dat veroorzaakte heel wat reacties in politieke kringen. “Waarom op zoek gaan naar mensen in het buitenland als er net over de taalgrens 200.000 Waalse werklozen zijn ?” Een vraag die niet alleen door Vlaams-nationalisten werd gesteld. Nu wisselen de Vlaamse en Waalse arbeidsbemiddelingsdiensten VDAB en Forem wel vacatures uit, maar al snel werd duidelijk dat er geen exacte cijfers beschikbaar waren over het aantal Walen dat effectief in Vlaanderen solliciteert. Het is enkel geweten dat er 45.000 Walen in Vlaanderen werken en dat dat cijfer amper toeneemt.
De PS : partij der werkenden
Arbeidsmarktspecialisten grepen de discussie aan om te pleiten voor een betere samenwerking en een intensievere activering van werklozen. Zeker nadat men in PS-kringen een lans had gebroken voor het aan de slag krijgen van illegalen en asielzoekers. ‘Sans-papiers’ krijgen dus prioritair aandacht van de Waalse regering, terwijl de werkzaamheidsgraad van de eigen Walen met 66 procent ontstellend laag blijft. Ook dat deed de wenkbrauwen fronsen. Net als de bewering van PS-voorzitter Paul Magnette op de zomeruniversiteit van zijn partij dat de “PS de échte partij van de werkenden is”. Vreemd, gezien onderzoek heeft aangetoond dat 70 procent van de kiezers van de Franstalige socialisten uitkeringstrekkers en gepensioneerden zijn. Al die elementen zouden doen vermoeden dat er een matuur debat op gang zou komen, maar dat blijkt eigenlijk niet het geval te zijn.
Luie Waal
Plots doken in de discussie een aantal verwijten op richting… de Vlaams-nationalisten, onder andere van opiniemaakster (en oud-Open Vld-woordvoerster) Zelfa Madhloum. Zij stelde in een column onder andere dat de “stigmatisering” van de Walen door de Vlamingen één van de redenen is waarom die de taalgrens niet oversteken. Anders gesteld : wie wil nu met mensen gaan werken die je altijd als “luie Waal” afschilderen ?! Daarnaast kwam ze tot de conclusie dat de splitsing van delen van het arbeidsmarktbeleid zoals de arbeidsbemiddeling mislukt is, want de uitwisseling van data tussen VDAB en Forem werkt niet.
Gebrekkige regionalisering
Hier worden echt wel verkeerde verwijten of beschuldigingen gelanceerd rond de activering van werkzoekenden. Ten eerste is dat verhaal van “stigmatisering” fel overdreven, anders zouden er nu geen 45.000, maar nul Walen in Vlaanderen werken. Inzake de regionalisering van de arbeidsbemiddeling hebben de critici wel een punt. Jan Denys, arbeidsmarktspecialist bij Randstad, stelt dat de regionalisering van de arbeidsbemiddeling wellicht negatief heeft ingewerkt op de regionale mobiliteit. Het beleid van de VDAB stond de eerste jaren in het teken van ‘weg van de RVA’. Ook de band tussen controle en bemiddeling was de eerste 15 jaar quasi onbestaande. En zo komen we bij de essentie : het is net door een halfslachtige splitsing van het arbeidsmarktbeleid dat de zaken verkeerd zijn gelopen. VDAB en Forem deden aan bemiddeling, waarbij ze vooral de wortel konden en mochten hanteren en niet de stok van de sanctionering; die bleef federaal. Dat is veranderd met de laatste staatshervorming van 2011. Sindsdien is ook de sanctionering overgeheveld naar de regio’s. Echter, in Vlaanderen heeft de VDAB veel te lang gewacht om daarop te focussen. En de Forem, ja die deed niks. Nu denken dat een federaal arbeidsmarktbeleid anders zou gelopen zijn, dat is dagdromen. Net zoals de PS in de Waalse regering niet geïnteresseerd is in activering, zou dat in een federale regering evenmin het geval zijn. Bovendien wordt de Waalse regering net door de gebrekkige regionalisering niet of amper financieel gesanctioneerd als ze er niet in slaagt voldoende mensen aan de slag te krijgen.
Ten slotte moeten we rond de beperkte arbeidsmobiliteit gewoon kijken naar het federale beleid : zolang de werkloosheidsuitkeringen niet beperkt zijn in de tijd, zal men ook niet geneigd zijn om als Waalse werkloze een baan te zoeken in Vlaanderen.
foto’s (c) Gazet van Hove.