door Wannes Neukermans in ’t Pallieterke .
De Nederlanders vormen de grootste nationaliteitsgroep in Vlaanderen. Begin dit jaar woonden er 151.000 personen met de Nederlandse nationaliteit in Vlaanderen. Dat komt overeen met 21 procent van het totaal aantal inwoners met een buitenlandse nationaliteit. Daarnaast is er nog een kleine groep die zich tot Belg laat naturaliseren. Een groot deel van de Nederlanders woont logischerwijs aan de grens met Nederland.
Zowel in Nederland als in Vlaanderen is het aantal inwoners afkomstig uit het andere land fors gestegen. Wat wel opvalt, is dat in Vlaanderen de Nederlanders de grootste buitenlandse bevolkingsgroep vormen, terwijl Vlamingen in Nederland slechts op de zevende plek staan.
Er wonen drie keer zoveel Nederlanders in België als er Belgen in Nederland wonen. De redenen waarom Nederlanders naar Vlaanderen verhuizen, of omgekeerd, zijn werk, studies, partner, enzovoort. Aan de grens spelen bepaalde belastingen of de aankoop van een huis, ook mee. Uit een onderzoek in opdracht van De Standaard blijk dat één op vijf Nederlanders naar Vlaanderen zou willen verhuizen. Omgekeerd zou slechts één op twintig Vlamingen liever in Nederland wonen.
Rijkere Nederlanders, die kunnen blijven genieten van de soepelere Nederlandse hypotheekregels, hebben op enkele plekken een tijdlang Vlaamse kandidaat-kopers verdrongen. Dat was vooral het geval in Lanaken en Riemst, vlakbij de grens en bij Maastricht.
Concentraties aan de grenzen
In 2007 bracht het Nederlandse Centraal Bureau voor Statistiek in samenwerking met onderzoekers van de UCL de beweegredenen in kaart waarom mensen verhuisden. Aan de 458 kilometer lange grens is er een grote aanwezigheid van grensarbeiders, mensen die in het ene land wonen en in het andere land werken. Landsgrenzen lopen soms door dorpscentra heen, waardoor het verschil tussen Nederlanders en Vlamingen daar amper bestaat. Veel bewoners van een grensgemeente vinden een partner aan de andere kant van de grens en migreren nadien naar het ‘buitenland’.
De bekendste grensgemeente is wellicht Baarle. In het Nederlandse deel Baarle-Nassau woonden in 2006 dertig keer zoveel Belgen als gemiddeld in Nederland. In het Belgische gedeelte (Baarle-Hertog) woonden toen 36 keer zoveel Nederlanders als gemiddeld in België. Er zijn geen indicaties dat de cijfers sindsdien fel veranderd zijn.
Goedkoper Vlaanderen
Dan is er nog een groep die richting de grootsteden getrokken is. Zo wonen er relatief veel Nederlanders in en rond Brussel, vlakbij de grote Europese instellingen, de NAVO en de bedrijfswijken. Vlamingen en andere Belgen trekken dan weer vaak naar Oegstgeest en Leiden, in de buurt van de bestuurlijke hoofdstad Den Haag.
De laatste dertig jaar blijkt Vlaanderen een meer aantrekkelijke migratiebestemming te zijn voor Nederlanders, dan Nederland voor Vlamingen. De huizen zijn er klassiek ruimer en goedkoper – vergeleken in functie van het brutoloon zijn Belgische woningen de meest betaalbare van Europa – en in België is er vooralsnog geen vermogensbelasting. Nederland en België sloten jaren geleden wel een belastingverdrag, dat ervoor zorgt dat sommige Nederlanders die in België wonen, maar in Nederland werken, nog steeds onder het Nederlandse belastingstelsel vallen.
Opvallend : het onderzoek van de UCL merkte ook op dat heel wat Nederlanders een (buiten)verblijf hebben in de Oostkantons. “De taal en cultuur liggen dichter bij die van Nederland dan bij die van het Franstalig deel van de Ardennen”, klonk het. Een andere reden dat er zoveel meer Nederlanders naar Vlaanderen verhuizen dan omgekeerd, is dat Nederlanders veel minder honkvast zijn dan Vlamingen.
In Oost-Vlaanderen werd de laatste tien jaar de grootste stijging van het aantal woningen in Nederlandse handen vastgesteld. Volgens onderzoek van Apache hebben er sinds 2012 een kwart meer huizen een Nederlandse eigenaar. Ook op de huurmarkt is er steeds meer interesse van Nederlandse kandidaten.
Veelal gezinnen
Nederlanders die richting Vlaanderen verhuizen, doen dat vaak met (een deel van) hun gezin. Vaak zijn het jonge koppels met of zonder kinderen die richting Vlaanderen verhuizen, want opnieuw spelen de ruimere, relatief betaalbare woningen in de grensstreek een rol. Alleenstaande Nederlanders verhuizen vaker richting de grootsteden. Studenten gaan richting Antwerpen, Leuven en Gent, terwijl een bepaalde groep ook richting Brussel trekt.
Cultuur
Qua cultuur zijn er grote verschillen tussen Nederland en Vlaanderen, al zijn er toch ook overeenkomsten. Dat wordt duidelijk door het succes van bepaalde televisiereeksen en programma’s in beide landen. Zo was de serie ‘Undercover’ onlangs een groot succes in zowel Nederland als Vlaanderen. Naar de eerste aflevering van ‘Het verhaal van Vlaanderen’ keken in Nederland bijna 1 miljoen mensen.
“Vlaanderen is populairder bij Nederlanders dan omgekeerd”
POLITIEK
Hereniging en Nederlands-Vlaamse samenwerkingen
Een hereniging van de Nederlanden is iets waar verschillende toppolitici van de Vlaamse separatistische partijen van dromen. Ze wijzen erop dat het land dan met Rotterdam en Antwerpen de twee grootste havens van Europa zou hebben : “Een economische supermacht”, droomde Jan Jambon (N-VA) luidop in ’t Pallieterke. Verschillende peilingen – aan beide kanten van de grens – bewezen al dat een grotere samenwerking tussen Nederland en Vlaanderen door een ruime meerderheid wenselijk geacht wordt.
Sinds 2004 werken Vlaanderen en Nederland al intensief samen op het gebied van economie, wetenschap en innovatie. De toenmalige Vlaamse en Nederlandse regeringen ondertekenden een intentieverklaring. Samenwerken is een logische stap, omdat Nederland en Vlaanderen met gelijkaardige problemen te maken krijgen. Zo werkt de Vlaamse overheid samen met Nederland om enkele landbouwuitdagingen op te lossen, bijvoorbeeld op het vlak van waterkwaliteit en stikstof.
Zo heeft minister van Landbouw Jo Brouns (cd&v) 25 miljoen euro opzijgezet voor Limburgse kmo’s die voor een ‘innovatief project’ samenwerken met een Nederlands bedrijf. Kmo’s kunnen de helft van bepaalde kosten, met een maximum van 250.000 euro, laten betalen door de overheid. Op die manier wil de minister grensoverschrijdende innovatie stimuleren. “Kwesties als duurzaamheid, energie-efficiëntie, technologische vooruitgang en gezondheidszorg vereisen gezamenlijke inspanningen vanuit verschillende perspectieven en expertisegebieden”, zegt Brouns daarover. “Om die uitdagingen aan te pakken, helpt het om de handen ineen te slaan en onze krachten te bundelen.”
Bijkomende samenwerkingen zijn ook wenselijk, als het van de Vlaamse N-VA-regering zou afhangen. Zo startte Vlaams minister van Energie Zuhal Demir (N-VA) eind vorig jaar verkennende gesprekken op met haar Nederlandse collega. Vlaanderen zou eventueel mee willen investeren in nieuwe kerncentrales die in Nederland gebouwd worden, bijvoorbeeld op de site van Borssele in Zeeuws-Vlaanderen. Als de wet op de kernuitstap nooit wordt aangepast en er daardoor geen nieuwe kernreactoren in België gebouwd kunnen worden, zou Vlaanderen op die manier toch nog kunnen investeren in kernenergie.
Een effectieve hereniging van Nederland en Vlaanderen is minder evident. In Nederland zou een meerderheid nog steeds te vinden zijn voor een hereniging van de Nederlanden. In een peiling uit 2007 zou 77 procent aangegeven hebben voor een samenvoeging van de twee gebieden te zijn. In Vlaanderen is die Groot-Nederlandse gedachte minder populair.
“Rijke Nederlanders verdringen op sommige plekken Vlaamse kandidaat-kopers”
Cijfers
- In Vlaanderen : 151.000 personen met de Nederlandse nationaliteit
- = 21 procent van het totaal aantal inwoners met een buitenlandse nationaliteit
- Slechts een kleine groep Nederlanders laat zich tot Belg naturaliseren
foto’s (c) Gazet van Hove.