door Julien Borremans in ’t Pallieterke .
De kredietwaardigheid van zowel België als het Brussels Hoofdstedelijk Gewest (BHG) kreeg recent een stevige klap. De ratingbureaus Fitch en Standard & Poor’s verlaagden hun beoordeling, respectievelijk voor België en Brussel. De boodschap is duidelijk : het financieel beleid baart grote zorgen. Lenen zal op termijn voor de staat aanzienlijk duurder worden, waardoor de renteverplichtingen boven de 10 miljard euro dreigen uit te stijgen. Diepgaande hervormingen blijven echter uit. “We zitten de komende jaren diep, diep, diep in de problemen”, waarschuwde Bart De Wever in Villa Politica.
Volgens het Planbureau zal de Belgische overheidsschuld tegen 2030 boven de 120 procent van het bbp uitstijgen. Ook de Nationale Bank van België liet weten dat de eerder genomen maatregelen van de regering-De Wever onvoldoende zijn om de financiële ontsporing te keren. De stijgende rentelasten, de gevolgen van de tarievenoorlog en oplopende defensie-uitgaven vormen de kern van het probleem. Bovendien heeft België al lang geen buffer meer om externe schokken op te vangen.
Griekenland aan de Zenne
In het Brussels Gewest is de situatie nog schrijnender. De kredietverlaging is niet alleen te wijten aan de financiële chaos en het uitblijven van een nieuwe regering, maar ook aan het feit dat de federale overheid nauwelijks greep heeft op het gewestelijk bestuur. Andere ratingbureaus dreigen Brussel binnenkort te volgen in de afwaardering.
De vergelijking van de Brusselse crisis met de Griekse schuldencrisis in 2010 gaat maar deels op, omdat de situatie aan de Zenne explosiever is. Net als Griekenland kampt Brussel met een torenhoge schuldgraad, een structureel begrotingstekort en inefficiënte overheidsdiensten. In Griekenland leidden jarenlange belastingontduiking en frauduleuze begrotingscijfers tot een vertrouwenscrisis. Premier Papandreou moest in 2009 toegeven dat het tekort meer dan dubbel zo groot was als eerder gerapporteerd. Wat volgde, was een jarenlange crisis met zware gevolgen voor de bevolking.
Brussel toont verontrustende gelijkenissen. De afgelopen vijf jaar steeg het aantal ambtenaren met bijna 34 procent. Bij Actiris en Leefmilieu Brussel verdubbelde het personeelsbestand. Toch blijft Brussel smerig en is de werkloosheid er torenhoog : 14,2 procent, dat is 10 procent meer dan in Vlaanderen. De werkzaamheidsgraad daalde tot 62 procent.
Brussel kent een chronisch tekort aan investeringen in veiligheid en infrastructuur. Elke dag stijgt de schuld met 4,3 miljoen euro. In vijf jaar tijd is de Brusselse schuldenberg verdubbeld, met een projectie richting 300 procent van het regionale bbp. De hoofdstad van Europa slaagt er niet meer in haar basisfacturen te betalen. Vorige week stuurde de Brusselse Regering in lopende zaken zelfs een bedelbrief naar de Europese instellingen om de hogere kosten van de heraanleg van het Schumanplein te kunnen betalen. Brussel – de hoofdstad van Europa, die talloze internationale instellingen en ambassades herbergt – is niet meer in staat de facturen te betalen en de veiligheid van de burgers te garanderen. Het Brussels Hoofdstedelijk Gewest is een failed state.
Onder curatele
In tegenstelling tot Brussel, werd Griekenland door de EU en het IMF onder curatele geplaatst. In ruil voor leningen voerde Athene ingrijpende maatregelen door : pensioenhervormingen, loonmatiging, massaontslagen, privatiseringen en belastingverhogingen. De economische impact was enorm : het bbp daalde met 25 procent, de werkloosheid steeg naar 27 procent en de sociale onrust groeide. De klassieke partijen werden weggevaagd en Syriza kwam aan de macht met radicaal-links populisme.
In de Kamer moest premier De Wever toegeven dat hij geen vat heeft op de Brusselse situatie. Er bestaat geen solide wettelijke basis om Brussel onder federale voogdij te plaatsen. De federale overheid kan enkel voorwaarden stellen als de Brusselse Regering voor financiële steun komt aankloppen.
Bovendien vormt Brussel een onontwarbaar kluwen van instellingen en versnipperde bevoegdheden. Er zijn minstens zes partijen nodig om het gewest te besturen. Een interne Brusselse staatshervorming is meer dan nodig om een structureel beleid enigszins mogelijk te maken. De Brusselse situatie is net daarom een heel stuk moeilijker aan te pakken dan de Griekse. Griekenland is een unitaire staat met beperkte bevoegdheden voor de regio’s. Dat maakte het doorvoeren van maatregelen een pak eenvoudiger.
Islamo-links bestuur
Intussen werkt Ahmed Laaouej aan een links-islamitische regering met PS, Vooruit, Groen, Ecolo, Team Fouad Ahidar en PTB-PVDA. Net als Syriza belooft Laaouej de bevolking gouden eieren zonder noemenswaardige ingrepen of hervormingen. Maar ook Syriza loog met haar antibezuinigingsprogramma de Griekse bevolking wat voor. De Griekse economie kromp opnieuw. De armoede en de werkloosheid bleven onder Syriza torenhoog.
Als Laaouej minister-president wordt, dan wacht Brussel hetzelfde lot. Hij wil niet bezuinigen of hervormen. Hij houdt het dienstbetoon in stand, flirt met zijn islamitische achterban, is niet van plan om de criminaliteit aan te pakken en is zeker niet van plan om de rechten van de Vlamingen te respecteren. De Griekse catastrofe dreigt zich te herhalen, maar deze keer aan de Zenne.
foto’s (c) Gazet van Hove.