De Vlaamse regering is van plan om in alle gemeenten vrijwilligerskorpsen op te richten voor mogelijke noodsituaties. Hierbij denkt men aan bijvoorbeeld zandzakken vullen bij overstromingen, jodiumtabletten uitdelen bij een ramp, EHBO-toepassen, burgers evacueren, nieuwsberichten rond dragen, enz… Dit moet de paraatheid van de gemeenschap sterk verhogen.
Alle Vlaamse steden en gemeenten kregen bij het begin van de afgelopen zomervakantie een aansporing van de Vlaamse regering om een gemeentelijk vrijwilligerskorps op te richten. De Vlaamse regering zette reeds het licht op groen om de training en opleiding van 80 vrijwilligers per lokaal korps te financieren. Het Rode Kruis-Vlaanderen ondersteunt deze oproep.
Door de stijgende klimaatverandering, maar ook vanwege de oorlog in Oekraïne, wil de Vlaamse regering zich zo goed mogelijk voorbereiden op mogelijke toekomstige noodsituaties. De lokale vrijwilligerskorpsen moeten dan een aanvulling zijn op de professionele hulpdiensten van politie, brandweer, Rode Kruis / Vlaams Kruis, burgerbescherming, leger, douane, enz…
“Of het nu gaat om overstromingen, hittegolven of een stroompanne in een woonzorgcentrum : in elke crisissituatie zijn er burgers die een handje willen toesteken”, zegt bevoegd minister van Binnenlands bestuur Hilde Crévits (CD&V) aan de krant De Standaard. “Die vrijwillige hulp willen we aanmoedigen en schaalbaar maken bij grote crisissen.”
Ondertussen tekenden er al een veertigtal gemeenten in op deze oproep van de Vlaamse regering. Eén hiervan is de gemeente Lubbeek in Vlaams-Brabant waar minister van Landsverdediging Theo Francken (N-VA) titelvoerend burgemeester is. Hij is reeds enkele jaren bezig met een gemeentelijk vrijwilligerskorps dat er al een zekere aanhang en populariteit kent.
Rode Kruis Vlaanderen
Het Rode Kruis-Vlaanderen staat in voor de opleiding en coördinatie van de vrijwilligerskorpsen.
Men kan zich vanaf de leeftijd van 16 jaar engageren om deel te nemen in een korps. Dan krijgt men een basisopleiding EHBO, een jaarlijkse bijscholing en neemt men deel aan een simulatie-oefening van een noodsituatie.
De vrijwilligers zijn bij een eventuele inzet verzekerd voor lichamelijke ongevallen en burgerlijke aansprakelijkheid.
Een lokaal bestuur zal hem of haar kunnen oproepen bij een ramp, maar reageren is nooit verplicht. Vrijwilligers hebben nog hun privaat leven en ook een privé-agenda. Een vrijwilliger zal ook geen permanenties moeten opnemen. Het zijn geen dienstplichtigen.
Reeds voorbeelden vrijwilligerskorpsen
De oproepen zullen steeds vanuit de lokale besturen komen en niet vanuit de regering.
Vlaanderen kende reeds vele vrijwilligerskorpsen ten tijde van de corona-pandemie. Alle vaccinatiecentra werden bevolkt door vele vrijwilligers naast enkele beroepsmensen. Overal liep het erg gesmeerd. Dit maandenlang tijdens heel de pandemie.
Toestand in Hove ?
We stelden eerst de vraag aan burgemeester Thierry Lens (HN) hoe het met een mogelijk vrijwilligerskorps in Hove staat ? Hij verwees ons door naar schepen van cultuur en onderwijs Lenn De Cleene (N-VA). Deze laatste antwoordde “dat de gemeente ermee bezig is, ze zijn het aan het bestuderen.” Men vreest dat de Vlaamse regering in eerste instantie die vrijwilligerskorpsen zal stimuleren en financieel ondersteunen maar na een tijdje deze steun terug intrekken en de lokale besturen er volledig zelf – logistiek en financieel – zullen voor moeten opdraaien. In het verleden hebben de gemeentebesturen al veel taken van een hogere overheid in hun korf gekregen zonder verdere ondersteuning.
Buitenlandse voorgangers
In 2001 werd in Frankrijk de verplichte militaire dienstplicht voor mannen opgeschort. In de plaats kwam een verplichte “Journée Défense et Citoyenneté” (JDC) voor jongeren rond de 16 en 18 jaar. Dit een dag waarop ze uitleg krijgen over landsverdediging, burgerschap en veiligheid.
In 2019 introduceerde president Emmanuel Macron het idee van een “Service National Universel” (SNU), een soort burger- en gemeenschapsdienst van een paar weken voor jongeren van 15 tot 17 jaar. Die is voorlopig nog vrijwillig. Er zijn plannen om hem op termijn verplicht te maken voor alle jongeren, mannen en vrouwen.
In België is het enkel de partij Vlaams Belang die openlijk in publicaties en debatten voorstander is van een algemene dienstplicht voor mannen en vrouwen, bij het leger of bij de burgerbescherming.
Dossier is in beweging.
Foto’s (c) Gazet van Hove.