door gastauteurs in ’t Pallieterke.
Leegstand is zogezegd een probleem voor iedereen : het verpaupert buurten, vergroot het gevoel van onveiligheid en laat waardevolle ruimte wegrotten. Tenzij je natuurlijk de NMBS heet. Dan mag je vrolijk decennialang gebouwen en terreinen laten verkommeren zonder ook maar één cent leegstandsbelasting te betalen. Een privilege waar elke burger of ondernemer alleen maar van kan dromen.
Want ja, terwijl een bakker die zijn oude winkel leeg laat staan keurig mag dokken, en een gezin dat een vervallen pand bezit stevig belast wordt, geniet de Nationale Maatschappij der Belgische Spoorwegen – een van de grootste vastgoedeigenaars van het land – al bijna honderd jaar van een koninklijke vrijstelling. Leegstand ? Verwaarlozing ? Geen probleem. Zolang je de naam ‘NMBS’ op de gevel hangt, komt de belastinginspecteur niet eens kijken.
De wonderlijke inventaris
In Vlaanderen bestaat er een officiële inventaris van leegstaande en verwaarloosde bedrijfsruimten. Kom je daarop terecht, dan volgt automatisch een belasting. Een streng systeem, jawel. Voor iedereen, behalve voor de spoorwegen.
“Zolang je de naam ‘NMBS’ op de gevel hangt, komt de belastinginspecteur niet eens kijken”
Waarom? Simpel. Artikel 14 van de wet van 23 juli 1926 verklaart dat de NMBS vrijgesteld is van alle gemeentelijke en provinciale belastingen. Het resultaat: lege stations, vervallen kantoorgebouwen en verlaten spoorweggronden verdwijnen handig onder de radar. Voor de gewone sterveling geldt dat wie zijn pand laat verloederen, betaalt. Voor de NMBS luidt het dat wie zijn pand laat verloederen, ongestoord van de zonsondergang geniet boven zijn ruïnes.
Een eeuw oude vrijgeleide
Federaal parlementslid Vincent Van Quickenborne (Open Vld) vond het onlangs welletjes en diende een wetsvoorstel in om deze absurde uitzondering eindelijk te schrappen. Zijn boodschap is pijnlijk eenvoudig: burgers en ondernemers betalen, dus de NMBS hoort dat óók te doen.
Neem nu het kantoorgebouw aan de Fonsnylaan in Brussel. Al twintig jaar leeg, een monument van stilstand. Voor een gewone eigenaar zou de belasting zich intussen tot in de miljoenen hebben opgestapeld. Voor de NMBS ? Geen probleem, gewoon verder negeren. De belastingvrije verloederingstoer duurt ongestoord voort.
Waarom dit wetsvoorstel logisch is
De voordelen liggen voor de hand:
- De NMBS wordt eindelijk wakker geschud en moet iets doen met haar panden.
- Buurtbewoners hoeven niet langer naast een spookgebouw te wonen.
- Overlast en criminaliteit vinden minder makkelijke broedplaatsen.
- En vooral: burgers krijgen het gevoel dat ze niet langer de enigen zijn die de rekening betalen.
Kortom : één wetswijziging en de NMBS wordt plots behandeld als een doodgewone eigenaar. Schokkend idee, nietwaar ?
En de andere mastodonten ?
De NMBS is trouwens niet de enige die vrolijk buiten schot blijft. Ook rijksgebouwen, gewestelijke patrimonia, de mastodonten van de EU en de NAVO, ambassades en zelfs kerken genieten van gelijkaardige privileges. Het resultaat ? Een scheefgetrokken systeem waarin net de machtigste spelers hun handen proper houden, terwijl de kleine man zonder pardon wordt gepluimd.
Maar goed, laten we beginnen bij de spoorwegen. Als zelfs een mastodont als de NMBS eindelijk belast wordt zoals iedereen, kunnen we misschien ooit dromen van echte rechtvaardigheid. Tot dan blijft het voor de burger simpel: betalen, betalen, betalen, terwijl de grote spelers rustig verder genieten van hun uitzonderingspositie.
Patrick Herbots en Miet Driessen, advocaten
foto’s (c) Gazet van Hove.