“Eerste steen” gelegd voor Nieuw Provinciehuis

ANTWERPEN

Nieuwe huisvesting voor provinciale centrale administratie

Op de bouwsite aan de Koningin Elisabethlei worden de eerste contouren van het nieuwe provinciehuis zichtbaar. Tijdens de symbolische eerstesteenlegging werd geen steen, maar wel een eerste raam onthuld. Er werd ook een bijzondere tijdcapsule opgeborgen en er was aandacht voor een opmerkelijk kunstwerk op de funderingsmuur. Het ontwerp van dit compacte en duurzame gebouw is naar de hand van Xaveer De Geyter (XDGA architecten). Eind 2017 wordt dit de werkvloer van de provinciale centrale administratie en de provinciale beleidsorganen. Het gebouw zal omringd worden door een publiek toegankelijk park en voorzien zijn van een ondergrondse parking.

Het oude provinciehuis aan de Koningin Elisabethlei vertoonde tal van gebreken en werd gesloopt. Op dezelfde plaats verrijst een 58 meter hoge nieuwe landmark voor Antwerpen. Na de herpositionering van de opdrachten organiseert de provincie vanaf eind 2017 haar dienstverlening en uitvoering van grondgebonden materies zoals milieuvergunningen, waterbeleid, mobiliteit, toerisme, landbouw, economie,…vanuit dit gebouw. “Het inspirerende bouwwerk wordt een visitekaartje voor een moderne en efficiënte administratie, met plaats voor 860 mensen.Op dit moment zit onze administratie nog verspreid over 5 verschillende gebouwen. Na inhuizing in het nieuwe gebouw kunnen we deze gebouwen verkopen of verhuren. In het torengebouw van het nieuwe provinciehuis delen we allemaal dezelfde werkvloer.”, legt gedeputeerde Ludwig Caluwé uit. Bouwconsortium Democo-Denys startte in oktober 2014 met de bouwwerken. De ondergrondse werken zijn al grotendeels achter de rug. De contouren van het auditorium en het congrescentrum worden al goed zichtbaar. Het uiteindelijke gebouw zal een gelijkvloers en 14 verdiepingen tellen en zal ruimschoots voldoen aan alle moderne eisen op vlak van energie, comfort, toegankelijkheid en veiligheid. Het wordt een passiefgebouw waarbij in alle opzichten over duurzaamheid is nagedacht. De kostprijs van het nieuwe provinciehuis is geraamd op 85 miljoen euro. Het geld is in het verleden opzijgezet. Het project weegt dus niet op de jaarlijkse begroting of op de toekomstige schuld. Geen eerste steen, maar eerste raam Tijdens de symbolische eerste steenlegging onthulde de voltallige deputatie het eerste driehoekige raam. Samen met de opmerkelijke zwenking in het ontwerp zijn de driehoekige ramen kenmerkend voor dit markante gebouw, dat maar liefst 675 van deze exemplaren zal tellen.

Verder zijn er nog een paar indrukwekkende cijfers die de omvang van het project benadrukken : De toren rust op 2 voeten die samen 3000 kuub beton bevatten. Het oude provinciehuis telde ongeveer 52.000 m² vloeroppervlakte. Vandaag gaan we naar ongeveer 23.000 m² en bijkomend ongeveer 9.500 m² parking en 22.000 m² park. Op het dak komen 134 zonnepanelen Er wordt gestreefd naar een K-peil van 20 en een E-peil van 38. Daarmee zal het gebouw bijna energie neutraal zijn en als de uitvoering mee zit wordt het de grootste passiefbouw in ons land. Ook daarmee wil de provincie een voortrekkersrol vervullen.   Tijdcapsule Tijdens de plechtigheid werd ook de tijdscapsule toegelicht. De voorbije maanden konden inwoners van onze provincie boodschappen voor de toekomst inzenden via de website www.tijdcapsule.be. “We kregen heel wat inzendingen. Van leerlingen, gemeentebesturen, grootvaders, gezinnen, collega’s, … Een heel diverse groep mensen, met heel diverse boodschappen. Alle inzendingen voor de werden gedrukt op 15 rollen behangpapier. Het is een tentoonstelling geworden, verpakt in een lucht-, water- en lichtdichte koffer. We houden de rollen geheim en tonen ze nu niet. Ze blijven verdoken in de koffer tot 2115. Wij wensen ze een behouden voortbestaan, dichtbij het kunstwerk op de funderingsmuur, want daar zullen we de tijdscapsule begraven.”, vertelt Caluwé. Kunst op de werf Vanuit de Harmoniestraat is er een niet-alledaags kunstwerk te zien op de werf. Zes kunstenaars gingen aan de slag op een betonnen canvas: de funderingsmuur van de ondergrondse parking van het nieuwe provinciehuis in opbouw. Rond 20 oktober – als de werfplanning niet uitloopt – verdwijnt het kunstwerk, samen met de funderingsmuur, onder de grond. Het kunstevenement kreeg de toepasselijke naam ‘(ON)begane grond’. Het kadert in het pilootproject van de provincie Antwerpen voor ‘Kunst in Opdracht’. Dat daagt openbare besturen uit om kunst te integreren in openbaar patrimonium en kunstenaars de kans te geven om aan het werk te gaan in overheidspatrimonium. De vraag naar de relatie tussen kunst, architectuur en context staat daarbij centraal.

Toespraak van eerste Provinciaal gedeputeerde Luk Lemmens (N-VA)

“Geachte genodigden (gouverneur, gedeputeerden, provincieraadsleden, burgemeesters, gemeenteraadsleden, werknemers en perslui),

Toen eind jaren ‘60 de bouw van de voormalige provincietoren werd afgerond, was dit het negende hoogste gebouw aan de Antwerpse skyline. De 18 verdiepen maten in totaal 72 meter, dus het spreekt voor zich dat de afbraak van de toren in de loop van vorig jaar niet onopgemerkt voorbij is gegaan. En hoewel het nieuwe provinciehuis slechts 58 meter zal meten, (zo’n 10 meter kleiner dan de witte kraan die u op de werf ziet staan), zal u de komende maanden kunnen ontdekken dat ook deze toren de Antwerpse skyline niet onberoerd zal laten.

Het ontwerp van architect Xaveer De Geyter werd geselecteerd na een open oproep van de Vlaamse Bouwmeester. Het bijzondere gebouw wordt zonder twijfel een landmark voor de buurt en de stad. Zijn bijzonder ontwerp toont een zwenking van het torengebouw en omgekeerde driehoeken in de raampartijen. Het zijn dezelfde driehoeken die het vorige en het huidige provinciale logo mee vorm geven. Oorspronkelijk was het ontwerp overigens voorzien op het behoud van de voorbouw van het voormalige provinciehuis. De voorbouw omvatte immers onder meer de grote Koning Boudewijnzaal, de majestueuze wenteltrap, de raadszaal en de deputatiezaal. Tijdens het voortraject bleek echter dat de afbraak van de voorbouw onvermijdelijk was, ook hier was de tand des tijds op verschillende plekken onverbiddelijk geweest.

Het ontwerp met de twee poten van de toren, die normaal over de voorbouw zouden komen, is wel behouden. Onder de poten komen de congresactiviteiten van ons bestuur met een ruim auditorium en een polyvalente zaal. Vanzelfsprekend zal dit ook ter beschikking worden gesteld van externen die op zoek zijn naar een goede locatie voor een studiedag, academische zitting of seminarie. Vanzelfsprekend zal ook de raadszaal indien nodig dienst doen als conferentiezaal, met een capaciteit van 90 personen in een halfronde opstelling. Voor de zittingen zal het even wennen worden aangezien het aantal raadsleden tegen 2018 zal gehalveerd worden. Het is een beetje laat om de plannen nog aan te passen, maar voor het publiek zal er tijdens de zittingen van de raad alvast meer dan voldoende ruimte zijn.

Het brengt ons wel meteen tot iets waar we niet omheen kunnen. Het is namelijk een vraag waar elke provinciale mandataris en heel wat van onze medewerkers ongetwijfeld al mee zijn geconfronteerd: waarom een nieuw provinciehuis bouwen als de provincies toch stevig worden afgeslankt. De provincies dragen zoals u weet in de loop van volgend jaar hun persoonsgebonden bevoegdheden over aan de steden, de gemeenten of de Vlaamse overheid en zullen dus aan het einde van de rit minder bevoegdheden, maar ook minder medewerkers tellen. Waarom dan toch 14 nieuwe verdiepingen gaan bouwen ?

Het antwoord is betrekkelijk eenvoudig. De provinciale besturen blijven in ieder geval bestaan. De provincies behouden heel wat relevante bevoegdheden op het vlak van onder meer ruimtelijke ordening, mobiliteit, waterbeleid en economie. Een volwaardige werkomgeving gericht op een goede dienstverlening in een aangename en hedendaagse omgeving is onontbeerlijk. Dat het voormalige provinciehuis hier al heen hele tijd niet meer toe voldeed zal iedereen die het ooit bezocht of er gewerkt heeft kunnen beamen. Bovendien waren de plannen voor het nieuwe gebouw al getekend, goedgekeurd en aanbesteed nog lang voor de Vlaamse regering ingreep in de toekomst van de provinciale besturen. Bovendien hoeft het gebouw niet enkel door het provinciebestuur ingevuld te worden, in het vorige provinciehuis bevonden zich bijvoorbeeld Vlaamse administratieve diensten.

Bovendien staat deze nieuwe toren toe om verschillende provinciale diensten te centraliseren in dit nieuwe gebouw. Op verschillende plaatsen in Antwerpen worden nu nog kantoren gehuurd voor diensten die in de toekomst mee in deze toren terecht zullen komen.

Voor deze nieuwe provinciale toren geldt eigenlijk wat voor heel de provincie geldt. Zolang de provincie nog bevoegdheden heeft, en die zijn er met de grondgebonden materies zeker en vast, is het belangrijk dat we deze zo goed mogelijk ten uitvoer brengen. Een nieuw, hedendaags onderkomen voor onze administratie was dan ook gewoon noodzakelijk.

Dames en heren,

Als gedeputeerde voor Cultuur heb ik het genoegen om u attent te maken op een ander uniek aspect van dit gebouw. De provincie Antwerpen werd ongeveer een jaar geleden geselecteerd voor het project ‘kunst in de openbare ruimte van de Vlaamse bouwmeester. Doel van de oproep was om op een innovatieve wijze kunst in de publieke ruimte te realiseren. De provincie heeft deze oproep aangegrepen om de omgang met de eigen kunstcollectie, tijdens de werken in noodgedwongen ballingschap, in vraag te stellen.

De komende drie jaar wordt een traject gerealiseerd dat uiteenlopende partners met elkaar verbindt, van kunstenaars tot provinciaal personeel en van theoretici tot buurtbewoners. Iedereen zal de kans krijgen om over de toekomst van onze collectie reflecteren. Sara Weyns, directeur van het Middelheimmuseum geeft samen met curator Pieternel Vermoortel en kunstenaar Nico Dockx het project vorm.

Hun concept vertrekt vanuit de eigenheid van de provinciale kunstcollectie. Die omvat immers werk van heel wat jonge kunstenaars en sluit aan bij onze provinciale doelstelling om een serre te vormen voor jong artistiek talent. Met als titel (ON)begane grond wil het project een rol spelen in de ondersteuning van jonge kunstenaars in de provincie.

Aan het eerste resultaat van dit project is de voorbije dagen hard gewerkt. Op de funderingsmuur hebben zes kunstenaars een gezamenlijk kunstwerk gecreëerd. Een werk dat slechts enkele dagen zichtbaar zal zijn alvorens samen met de funderingsmuur onder de grond te verdwijnen. De enige getuigen van het werk zullen dan de gedetailleerde voorbereiding en het administratieve spoor zijn. Wees gerust, we willen in de toekomst zeker niet al onze kunstwerken op deze wijze bewaren, maar als u straks vanuit de Harmoniestraat een kijkje zou gaan nemen, zal u merken dat het project toch tot nadenken stemt.

Zo, ik heb alvast een klein deel van het verhaal van dit prachtig project verteld, dan geef ik nu graag het woord aan mijn collega Ludwig Caluwé.”

 

 

Foto’s © Gazet van Hove .