Op 13 december jongstleden overleed de econoom Robert Deschamps (Universiteit Namen). Hij was één van de eerste Waalse academici die de Vlaams-Waalse transfers niet weg lachte en de Franstalige politici op hun verantwoordelijkheden wees.
Vandaag de dag beheersen de miljarden euro’s aan geldstromen tussen Vlaanderen en Wallonië amper nog het maatschappelijk debat. We mogen al blij zijn dat een organisatie als de Vlaamse Volksbeweging er een colloquium aan wijdt. Anders was het in de jaren negentig van vorige eeuw. Toen verdrongen academici zich om studies over de transfers te publiceren. Zelfs uit bancaire hoek kwam er telwerk. De Kredietbank en later de KBC bouwden hier een stevige reputatie op. Maar dat studiewerk ebde bij de bank weg onder druk van het Belgische establishment. Ook na 2000 werden verschillende studies gepubliceerd. Warandemanifest uit 2005 was hier een referentie.
Aanvankelijk werden die transferstudies aan Franstalige kant doodgezwegen of staalhard ontkend. En als er dan toch een academicus was die toegaf dat er geldstromen waren van Noord naar Zuid, dan moesten de Vlamingen daar niet teveel over klagen aangezien er vroeger omgekeerde transfers waren, was de boodschap.
Een uitzondering in het debat was de een paar weken geleden overleden Naamse professor economie Robert Deschamps (74). Verbonden aan het Instituut CERPE deed hij heel wat onderzoek naar de geldstromen. Zijn boodschap : de Walen moeten de hand in eigen boezem steken. Dat er miljarden van Vlaanderen naar Wallonië vloeien is de schuld van de Walen zelf, aldus Deschamps. Uitspraken die hem niet in dank werden afgenomen, onder andere door de vakbonden. Deschamps pleitte voor een grondige hervorming van de Waalse arbeidsmarkt. Dat was volgens hem de enige manier om de geldstromen te doen dalen : meer jobs in Wallonië zouden leiden tot minder transfers in de sociale zekerheid.
Deschamps was ook zeer kritisch voor het geldverslindende Franstalig onderwijs. Ook daar moest dringend orde op zaken komen om te vermijden dat de Franstaligen om de haverklap voor geld zouden aankloppen bij de federale overheid.
In 2006 publiceerde hij een ophefmakende studie over de financiering van het onderwijs, waarin hij stelde dat het Franstalig onderwijs te veel middelen kreeg voor te weinig resultaten.
De uitgaven voor onderwijs in verhouding tot het bruto binnenlands product zijn de hoogste in de wereld, met uitzondering van Denemarken, terwijl het niveau ervan veel te laag is.
Daarbij aansluitend was de Naamse professor een overtuigd pleitbezorger van een fiscaal federalisme waarbij de deelstaten in belangrijke mate fiscale autonomie zouden krijgen. Hij wou zelfs een gedeeltelijke splitsing van de personenbelasting. Aan Franstalige kant stond dat natuurlijk gelijk aan vloeken in de kerk.
Maar voor Deschamps was dit de enige manier om de Waalse regering te ‘responsabiliseren’ zoals dat heet. Het eigen geld uitgeven leidt sowieso tot meer verantwoordelijk gedrag dan dat van de anderen over de balk gooien. Zijn voorstellen gingen verder dan wat er vandaag aan fiscale autonomie is toegekend via de nieuwe financieringswet (die van de zesde staatshervorming).
Deschamps, die ook na zijn 65ste onverdroten bleef voortwerken, gold als het economisch geweten van Wallonië. Hij deinsde er zelfs niet voor terug zeer omstreden thema’s aan te kaarten. Zoals de splitsing van de staatsschuld. Al nam hij daar concreet een eerder gematigd standpunt in. Als het ooit zover komt, moet de schuld verdeeld worden tussen de regio’s op basis van het bbp. In dat geval zou Vlaanderen de zwaarste lasten dragen. Indien de verdeling zou gebeuren op basis van de regio die de schuld heeft veroorzaakt, dan zou Wallonië failliet gaan.
Picard
In
Foto’s © Reporters & Gazet van Hove.