door Pieter Van Berkel in ’t Pallieterke .
De spanning in Oost-Europa loopt hoog op nu de Russische president Vladimir Poetin de onafhankelijkheid van de pro-Russische separatisten in Oost-Oekraïne erkende en Russische troepen verzamelen blazen aan de grens met Oekraïne. Hoe kijkt het nationalistische Vlaams Belang naar de veiligheidssituatie aan de zogenaamde ‘oostflank’ van de NAVO en de defensie-uitdagingen van de 21ste eeuw ? We vroegen het aan Annick Ponthier, Kamerlid voor het Vlaams Belang en gespecialiseerd in buitenlands beleid en defensie.
“Wij zijn nationalisten”, antwoordt Ponthier op de vraag hoe België zich in de Oekraïne-crisis moet opstellen. “Ons standpunt vertrekt altijd vanuit de vraag waar ons belang ligt en hoe we dat belang het best verdedigen. Wij pleiten in dit conflict al van bij het begin zoveel mogelijk voor de-escalatie, voor dialoog en voor diplomatie. Bij een eventueel militair treffen pleiten wij sowieso voor neutraliteit. Niemand heeft baat bij oorlog aan onze oostgrenzen. Dat zou ons heel wat kosten. Dat doet het op dit moment ook al. De EU-steun aan Oekraïne bedraagt 1,2 miljard euro. Dat zijn rechtstreekse kosten, maar er zijn ook onrechtstreekse kosten zoals de gasprijzen en de weerbots van de sancties. Mocht dat conflict escaleren, dan zullen we onvermijdelijk te maken krijgen met een immigratiegolf. Dat zijn allemaal argumenten die nopen tot kalmte in plaats van sabelzwaaierij of wapengekletter.”
“Sommigen lijken het te vergeten, maar tot nader order is Oekraïne nog altijd geen NAVO-lidstaat, maar wel een autonome staat. Artikel 5 is dus niet van toepassing. In eerste instantie moeten we de territoriale integriteit van dat land respecteren. Een eventueel NAVO-lidmaatschap is een keuze die alleen Oekraïne kan en moet maken. Misschien kan het in het kader van een diplomatiek overleg geen kwaad dat wij namens de EU duidelijk meegeven dat de toetreding van Oekraïne tot de NAVO op dit moment niet op tafel ligt. Dat zou ook wel de militaire spanningen kunnen ontzenuwen. Die laatste uitvoering van die Minsk-akkoorden uit 2014, die focussen op wederzijdse ontwapening, dialoog en vertrouwen, is volgens ons ook al een heel goede piste.”
Is een ‘finlandisering’ of een gewaarborgde neutraliteit van Oekraïne een mogelijke oplossing voor deze crisis ?
“Die keuze maken wij niet. Die moeten de Oekraïners zelf maken. Zij hebben wel in hun grondwet ingeschreven dat ze op termijn lid willen worden van de NAVO. Dat bemoeilijkt de onderhandelingspositie. De Minsk-akkoorden zijn op dit moment niet uitgevoerd. Daar moet eerst werk van gemaakt worden, onder VN-toezicht.”
“De Russische eis om de NAVO terug te trekken uit Oost-Europa is een ‘non-starter’”
Wat vindt u van de Russische eis om NAVO-troepen terug te trekken uit Oost-Europa en de Baltische staten ?
“Dat is een ‘non-starter’ om het in onderhandelingsterminologie te zeggen. Dat is niet aan de orde. Het zou een zwaktebod zijn om daarop in te gaan. Bij het NAVO-lidmaatschap van Oekraïne kan wel de diplomatieke aanzet gegeven worden dat dat op dit moment niet aan de orde is, om de oorlogstaal te temperen.”
N-VA-Kamerlid Theo Francken trok recent op Twitter van leer tegen jullie partij, na uitspraken van Filip Dewinter die een exit uit de NAVO bepleitte. Wat is het NAVO-standpunt van jullie partij ?
“Theo Francken grijpt dat natuurlijk graag aan om een aantal dingen voor zijn eigen partij duidelijk te stellen. Het standpunt van Dewinter is absoluut niet ons partijstandpunt. Daar wil ik heel duidelijk in zijn : Poetin is zeker geen bondgenoot van ons. Ons NAVO-standpunt is inderdaad dubbel : loyaal, maar kritisch. Loyaal, binnen het huidige veiligheidskader dat de NAVO zeker voor Europa biedt, maar we willen zeker niet blind meestappen in de imperialistische ambities van de grote lidstaten. Wat heeft dat ons gebracht in Afghanistan, in Libië ? Dat heeft ons nergens gebracht. We hebben de afgelopen decennia kunnen vaststellen dat de strategie van democratiseringsprocessen, ‘nation-building’ en regimewissels gefaald heeft. De NAVO verkeert al jaren in een soort identiteitscrisis. Dat is niet zo vreemd, omdat we uit de situatie van de Koude Oorlog komen.”
“In de voorstelling van de toekomstvisie 2030 zien we dat ze andere accenten willen leggen, waaronder klimaatverandering – stel je voor -, maar ook het begrip ‘waardengemeenschap’. Onze partij stelt zich dan wel de vraag hoe dat te rijmen valt met de tweeslachtige houding van Turkije. Dat is ons een raadsel. We zien het vuile spel dat Erdogan, die zich wil profileren als een 21ste-eeuwse sultan, speelt. Dat zorgt ervoor dat hij keer op keer bewijst dat hij geen betrouwbare partner kan of wil zijn. Wat ons betreft heeft Turkije geen plaats in dat bondgenootschap. We moetens ons dus ‘d’office’ kritisch opstellen tegenover de NAVO. Stel je voor dat Turkije wordt aangevallen, moeten wij dan troepen sturen om onze zogenaamde partner te gaan verdedigen ?”
“Turkije heeft geen plaats in de NAVO”
“Anderzijds zijn we ook loyaal. Er is op dit moment geen volwaardig alternatief. Je ziet ook in de huidige Oekraïnecrisis dat Europa volledig afwezig is. Dat is een rechtstreeks gevolg van decennialange onderinvestering in defensie. Er bestaat zoiets als het gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid op Europees niveau. Op dit moment is dat nog een lege doos. De verdeeldheid zorgt ervoor dat Europa haar gedeelde belangen op dit moment niet op een geloofwaardige manier kan verdedigen, een zwakte waarvan Poetin gebruik maakt. Verdeeldheid wordt op termijn afgestraft. We zijn nog altijd in grote mate afhankelijk van de Amerikaanse militaire macht. Een afbouw van die afhankelijkheid is broodnodig. De Verenigde Staten kijken steeds verder weg van Europa. De Amerikaanse belangen liggen vandaag vooral in de Indo-Pacifische regio.”
“Het wordt stilaan tijd dat we een deftig Europees antwoord klaar hebben. Let wel, wij passen voor een EU-leger. Dat is de natte droom van de Verhofstadts en Vautmansen van deze wereld. Wij blijven hameren op soevereiniteit inzake defensie en buitenlands beleid, en dus niet voor een supranationale structuur waaraan de lidstaten onderworpen zijn.”
“Wij zijn een loyale, maar kritische NAVO-partner”
Loopt zo’n Europees leger zonder supranationale bovenbouw niet het risico uit elkaar gespeeld te worden ?
“We zullen moeten vooropstellen wat onze gedeelde belangen zijn. Als Europa bedreigd wordt, zoals nu op de oostflank, dan moet je op een of andere manier een antwoord kunnen bieden. Een soort interventiemacht waarin niet iedereen verplicht wordt meegestuurd, kan een oplossing zijn. De concrete uitwerking moet wel Europees gebeuren in dat gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid. Daar zit op dit moment geen echte strategie achter en dat moet snel uitgewerkt worden, uiteraard met respect voor de autonomie.”
Cyberaanvallen nemen de laatste jaren toe, zowel in binnen- als buitenland. Doet ons land voldoende om zich daartegen te wapenen ?
“We zien dat ‘cyber-warfare’ een heel belangrijk onderdeel wordt van de toekomstige oorlogsvoering, de hybride oorlogsvoering, waarin Rusland, China en Iran heel sterk zijn. Het cyber-aspect wordt vooral gebruikt om kritieke infrastructuur op cruciale momenten plat te leggen. België heeft dat ook al aan den lijve ondervonden. Op het moment dat de Oeigoerse kwestie werd besproken, kreeg de commissie – toevallig of niet – te lijden onder een cyberaanval. We weten dat die georkestreerd werd door een buitenlandse actor, maar we weten niet welke. We hebben het gezien bij de mailservers van Defensie, waar meer aan de hand is dan men op het eerste gezicht zouden kunnen bedenken.”
“Investeringen in onze cybercapaciteit zijn broodnodig en gebeuren op dit moment nog onvoldoende. Minister Dedonder wil nu naar het einde van de legislatuur een cybercomponent opzetten, als vijfde naast de bestaande componenten. Dat moet natuurlijk bevolkt worden met capabele IT’ers. Die profielen zijn zeer gewild in de privésector en we zien dat Defensie op dit moment nog absoluut niet concurrentieel is qua verloning. Die IT’ers komen niet uit hun bed voor het loon dat ze bij Defensie zouden krijgen. Niet alleen hun loon moet worden opgedreven, ook de logge aanwervingsprocedures moeten beter. Defensie focust te veel op het diploma, terwijl heel wat bekwame IT’ers en hackers meestal geen masterdiploma in dat vakgebied hebben, maar wel de nodige vaardigheden bezitten om het verschil te kunnen maken.”
“Onze defensieve capaciteit mag worden geoptimaliseerd, maar ook de offensieve capaciteit mag worden uitgebouwd. Wanneer wij zelf niet preventief kunnen hacken, gunnen wij onze vijand een grote voorsprong. Het probleem met cyber-oorlog is dat je absoluut moet vermijden dat je steeds een stapje achter loopt.”
Groene rem op defensie
Dat de groenen in de regering zitten, laat zich ook voelen in het defensiebeleid, zo merkt Ponthier.
“De regering kiest ervoor om drones aan te kopen die de capaciteit hebben om bewapend te zijn, maar beslist er dan tegelijkertijd voor om ze niet te bewapenen. Moeten wij dan nu kiezen voor observatiedrones, terwijl alle andere grootmachten kiezen voor offensieve drones ? Wij hebben onlangs een voorstel van resolutie in de commissie behandeld waarin opgeroepen werd om onbemande drones in te zetten. Dat stuitte op enorm veel protest van de groenen omdat dat ethisch ‘niet verantwoord’ zou zijn. Wat is er ethischer ? Met lijkzakken naar huis komen of oorlog voeren met goed bestuurde onbemande vehikels ?”
“We moeten ook aan onze internationale verplichtingen voldoen en ook daar zie je dat onder impuls van de groenen het initieel vooropgestelde budget van 1,60 procent van het bbp werd bijgesteld tot 1,54 procent. Dat betreuren wij ten zeerste.”
Annick Ponthier
- Geboren te Bilzen op 24 oktober 1971
- 1992 : Diploma bedrijfsvertaler aan het HHTI in Genk
- 2006 – 2009 : Provincieraadslid Limburg
- 2007 – heden : Gemeenteraadslid Bilzen
- 2009 – 2014 & 2019 – heden : Kamerlid
Foto’s (c) Gazet van Hove.