door Redactie Politiek ’t Pallieterke .
N-VA-voorzitter Bart De Wever droomt van een politieke herverkaveling op centrumrechts. Voor de verkiezingen van 9 juni 2024 zit die er niet aan te komen. Het is de kiezer die zal herverkavelen. Op twee manieren. Ten eerste kan na de verkiezingen een partij uiteenvallen. Ten tweede valt bij de vorming van een federale regering een partij ‘te veel’ af. De namen die vallen zijn die van Open Vld en MR.
Het is hier al meermaals geopperd : indien peilingen bewaarheid worden en één of meerdere traditionele partijen na de verkiezingen van 9 juni 2024 in bepaalde provincies met de kiesdrempel flirten, dan dient zich een politieke herverkaveling aan. Dat gebeurt dan door het uiteenvallen van één of meerdere partijen naar analogie met de Volksunie in 2001.
Wie komt in het vizier en zal moeten vechten om te overleven ? Dat hangt natuurlijk af van de verkiezingsuitslag. De peilingen geven in deze slechts een bepaalde tendens aan. N-VA-voorzitter Bart De Wever opperde even een politieke herverkaveling net voor de verkiezingen, maar dat was eigenlijk een relatief doorzichtig maneuver. Het leek erop dat hij vooral zocht naar ontevreden figuren bij Open Vld en cd&v, die eieren voor hun geld zouden kiezen en overstappen naar de N-VA. Maar de politicologische literatuur leert dat herverkavelingen er steevast ná de verkiezingen komen, namelijk wanneer een of andere partij een zware mokerslag heeft gekregen en men intern ideologisch ook sterk verdeeld is. Vandaar dat de partij die het meest voor de toekomst moet vrezen Open Vld is.
Gedaan met het ‘liberaal familiebedrijf’
De partij is ondertussen een louter persoonlijk vehikel geworden van premier Alexander De Croo en een aantal baronieën zoals de familie-De Gucht en de clan-Van Quickenborne, die er enkel op uit zijn de eigen zetel te behouden. Inhoudelijk gaapt de leegheid. En dus zal de partij verder verschrompelen met een aantal kandidaten die net niet verkozen zijn en andere oorden gaan opzoeken. De vraag is echter waar ze terechtkunnen. In het verleden was er een bijna directe lijn richting N-VA. Vlaamsgezinde liberalen met een sociaaleconomisch rechtse reflex keken naar die partij omdat die de waarden vooropstelden van bij de oprichting van VLD in 1992. Maar de huidige groep malcontenten, of zij die voor hun zetel moeten vrezen, hebben die Vlaamse reflex totaal niet.
Els Ampe maakte zich op een 11 juliviering in het Brusselse stadhuis ooit belachelijk door de speech van Vlaams Parlementsvoorzitter Jan Peumans te onderbreken. En het was niet omdat hij niet Vlaams-radicaal genoeg was. Andere parlementsleden van Open Vld (Maurits Vande Reyde) zijn sociaaleconomisch centrumrechts, maar hebben vaak kritiek op het Vlaamse niveau. Naar N-VA overstappen is geen optie. Misschien lonkt gewoon het einde van de politieke loopbaan voor een hele reeks Open Vld-mandatarissen. Iemand als Willem-Frederik Schiltz zou perfect bij de groenen thuishoren, net als Gentse burgemeester Mathias De Clercq.
De Open Vld zal dus verschrompelen en irrelevant worden. Tenzij om net voldoende zetels aan te leveren, zodat een regering een meerderheid heeft.
“Open Vld is een louter persoonlijk vehikel geworden van Alexander De Croo en een aantal baronieën”
Ecolo is redding voor Groen
Het kan wat vreemd klinken dat Open Vld in haar voortbestaan bedreigd is, terwijl Groen er nog slechter aan toe is. Van alle Vlaamse partijen haalt Groen de laagste score en nu al lijkt het bijna vast te staan dat ze volgend jaar in één of meerdere provincies de kiesdrempel niet haalt. Dreigt een scenario zonder zetels zoals in 2003 ? Is Groen ‘de partij te veel’ ? Zover zijn we nog niet. En zelfs in dat geval van onder de kiesdrempel te duiken, zal de partij niet verdwijnen. Een redding of levensverzekering van Groen, is de Franstalige zusterpartij Ecolo. Samen vormen ze een fractie in de federale kamer. Groen zal zich op de verkiezingsavond van 9 juni vastklampen aan Ecolo, zoals ze het in 2019 gedaan heeft. De Vlaamse groenen trappelden eigenlijk ter plaatse, Ecolo won.
Nu zou het ook kunnen dat de politieke herverkaveling er niet komt direct na de verkiezingen, maar wel wanneer de verschillende regeringen zijn gevormd. Omdat een bepaalde partij zit weg te kwijnen in de oppositie en zich al te graag als beleidspartij profileert. Dat is een bedreiging voor de cd&v, die ondanks een verschrompeling nog altijd als dé beleidspartij in de markt wordt gezet. Een oppositiekuur heeft weinig opgeleverd. Cd&v niet meer aan de knoppen, betekent een verdere leegloop van de partij.
“Ecolo is de redding of levensverzekering van Groen”
Niemand wil MR
Geldt dat ook voor de Vlaamse liberalen indien ze uit de boot van de regeringsvorming vallen ? Dat kan in theorie, al is er een ontsnappingsroute. De Vlaamse liberalen kunnen als oppositiepartij herleven op twee voorwaarden. Ten eerste moet de huidige top met De Croo, Van Quickenborne en co definitief baan ruimen. Ten tweede moet de partij resoluut gaan voor een rechtsliberaal programma. Weinig plausibel dat dat gebeurt.
Waar ze in elk geval wel zenuwachtig zijn over een mogelijke oppositiekuur is bij de Franstalige liberalen. MR vreest door het balorige gedrag van voorzitter Georges-Louis Bouchez afgestraft te worden. Federaal als PS en N-VA elkaar vinden in hun aversie voor Bouchez, Waals (en eventueel Brussels) van zodra de PS merkt dat een meerderheid met Ecolo en de centristen van Les Engagés mogelijk is.
“MR vreest door het balorige gedrag van voorzitter Georges-Louis Bouchez afgestraft te worden”
Laatstgenoemde centristische ex-christendemocratische partij heeft een aantal Waalse bedrijfsleiders aangetrokken en hoopt gematigde liberalen voor zich te winnen. De nervositeit bij MR is groot, want een partijbureau vorige maandag duurde tot 14 uur en ging over de rol van Bouchez in de campagne. Opnieuw werd de piste geopperd dat voormalig interimpremier zou terugkomen om campagne te voeren en de scherpe kanten van de MR af te vijlen. Kwestie niet ‘de partij te veel’ te worden bij de volgende regeringsvorming.
foto’s (c) Gazet van Hove.