door Lode Goukens in ’t Pallieterke .
Voor elke drie euro die u vorig jaar al betaalde voor uw energiefactuur, komt er dit jaar één euro bij. Maar geen paniek ! Depraetere plant een Energie-armoedeplan 2030, dat u via een heffing op uw energiefactuur zal mogen betalen.
Eigenlijk dateert het antwoord van Vlaams minister van Energie en Klimaat Melissa Depraetere (Vooruit) van 3 juni 2025, maar het parlementaire document kwam pas recent online op de site van het Vlaams Parlement.
Een stijging van 33 procent van de nettarieven. Dat is het deel dat u betaalt voor de levering van de energie aan intercommunales. Dat is geen verbruik. Daarvan komt er dus een derde bij. En in die nettarieven zit van alles. Meestal gaat het om de kostprijs van politieke beslissingen door de federale of gewestelijke regering of investeringsbeslissingen van intercommunales… geleid door lokale politici.
Vlaams Parlementslid Filip Brusselmans (Vlaams Belang) vroeg tien specifieke zaken. Brusselmans gaf daarbij ook enige context. Hij deed dat omdat, zoals hij in zijn vraag schreef, de distributienettarieven voor elektriciteit in 2025 met gemiddeld 33 procent gestegen zijn ten opzichte van 2024.
“Voor een gemiddeld Vlaams gezin betekent dit een stijging van 120 euro op jaarbasis”, schetste Brusselmans. “Hiermee komt het distributienettarief voor elektriciteit op gemiddeld 483 euro (inclusief btw) voor een gezin met een verbruik van 3.500 kWh en een maandpiek van 4,26 kW. De stijging van de distributienettarieven voor aardgas bedraagt gemiddeld 6 procent, ofwel 15 euro op jaarbasis.”
Minister verwijst door naar regulator
Zo’n schriftelijke vraag is soms zeer leerrijk. De Vlaamse minister van Energie trok meteen haar paraplu open en verwees voor de eerste zeven vragen naar de Vlaamse Nutsregulator. Daarmee gaf ze eigenlijk te kennen dat ze blijkbaar niet kan antwoorden op de toch eenvoudige vraag wat de exacte evolutie van de distributienettarieven per netbeheerder voor de periode 2020-2025 is. En hoe dat zit voor industriële verbruikers, kmo’s of residentiële afnemers (huishoudens).
De Vlaamse minister van Energie weet dus niet hoeveel huishoudens, kmo’s en industriebedrijven uitgeven aan energie. Tenzij ze de vraagsteller van het kastje naar de muur wil sturen, natuurlijk.
Op de vraag naar de kosten van de groene-stroomcertificaten (een miljardenput uit het verleden dankzij haar partijgenote Freya Van den Bossche, die nu voorzitster van het Vlaams Parlement is) antwoordde Depraetere al evenmin. Verder kwam er geen antwoord op de vraag wat of welke beslissingen zoal verantwoordelijk zijn voor die explosie van de nettarieven en wat het aandeel van elk van die kostenposten is.
De vraag over het capaciteitstarief en in welke mate dat de facturen van de huishoudens negatief beïnvloedde, verkoos Depraetere ook niet te beantwoorden. Neem maar contact op met de Vlaamse Nutsregulator.
Twintig e-mails over tariefstijgingen
Wat de minister wel kon, is het aantal e-mails tellen dat haar kabinet ontving. Op de vraag hoeveel klachten er binnenkwamen, antwoordde ze dat haar kabinet 20 mails had ontvangen met “vragen” over de verhoging van de nettarieven.
Depraetere moest in haar schriftelijke antwoorden ook gas terugnemen. Eerder deed ze in de media allerlei beloftes over subsidies, compensaties, enzovoort om de elektriciteitsfacturen van de Vlaamse huishoudens te reduceren.
In haar schriftelijk antwoord tapte ze duidelijk uit een ander vaatje : “De tariefmethodologie en tariefstructuur van de nettarieven zijn exclusieve bevoegdheden van de regulator. Het is in se beleidsmatig niet wenselijk en bovendien juridisch niet mogelijk om via een subsidie nettarieven te compenseren, gezien dit zou neerkomen op het uithollen van de bevoegdheid van de regulator.”
Vlaams beleid mag facturen niet verhogen
Maar toch volhardde de minister in een discours alsof ze wel iets kan doen. “Dit doet niets af aan het in mijn beleidsnota geuite voornemen dat deze legislatuur de Vlaamse component in de elektriciteitsfactuur niet mag toenemen als gevolg van eigen Vlaams beleid.”
Vervolgens pakte de minister uit met een federale bevoegdheid waar ze als Vlaams minister geen enkele impact op heeft. “De geplande tax shift van lasten op elektriciteit richting fossiele brandstoffen zal er bovendien voor zorgen dat de elektriciteitsfactuur deels kan worden ontlast.”
Nieuw energie-armoedeplan in de maak
Op de tiende en laatste vraag antwoordde Depraetere met een nieuw plan. Een nieuw Vlaams Energiearmoedeplan. Een energiearmoede die de federale en Vlaamse overheid grotendeels zelf organiseren door constant stijgende nettarieven en openbare dienstverleningen (odv’s) op ieders energiefactuur. Beslissingen die van de energiefactuur een tweede belastingbrief maakten.
Depraetere haalde daarbij een klassieker van stal. Kwetsbare gezinnen kunnen op ondersteuning rekenen om te leren “efficiënter” met energie om te gaan. Energiearmoede is dus eigenlijk hun eigen schuld. Ze moeten maar zuiniger leven. Daar zullen vooral gezinnen met een budgetmeter ontzettend blij mee zijn. Gezinnen die amper genoeg stroom krijgen om een lamp te laten branden en één potje te laten koken. Waar kinderen geen tv mogen kijken als de wasmachine draait of een ouder het eten bereidt.
Daarnaast gaat de minister de gezinnen nog wat extra schulden aansmeren. Bijvoorbeeld met de Mijn VerbouwLening van de Vlaamse overheid. Wie zijn huisje afbetaalt, moet dan extra lenen bij de overheid om energiezuiniger te kunnen gaan leven.
Uiteraard wees Depraetere nog eens op enkele prachtrealisaties van haar voorgangster Zuhal Demir (N-VA), namelijk de Mijn VerbouwPremie voor warmtepompen en isolatie, en de kortingsbon voor energiezuinige huishoudtoestellen. Die laatste raakte bekend als de frigobon toen Depraetere dit met veel poeha introduceerde bij haar aantreden.
Frigobonnen betaald via nettarieven
Wat Depraetere ‘vergat’ te vertellen, is dat de kosten van het uitdelen en registreren van die frigobonnen ten laste van netbeheerder Fluvius zijn en dus via de nettarieven op de facturen van elk huishouden verschijnen.
De conclusie is deprimerend. Blijkbaar citeerde Depraetere vooral maatregelen die ze eigenlijk niet zo goed blijkt te kennen of te begrijpen. Bijvoorbeeld de sociale openbaredienstverplichtingen (odv’s). Voor meer uitleg daarover verwees ze naar het Energiearmoedeplan 2025 uit 2021. Daarvan is enkel nog maar een kort tekstje in de visienota van haar voorgangster Zuhal Demir (N-VA) bekend. En merkwaardig genoeg is dit gekoppeld aan de digitale meters waarin een budgetfunctie zit zodat vanop afstand het verbruik van huishoudens gecontroleerd en beperkt kan worden.
Geen nood, Melissa Depraetere werkt samen met haar kabinet en de Vlaamse administratie van het Vlaams Energie- en Klimaatagentschap (VEKA) aan een Energiearmoedeplan 2030. En u raadt nooit hoe dat beleid gefinancierd zal worden : door een federale heffing voor het Energiefonds op uw energiefactuur.
foto’s (c) Gazet van Hove & Wikimedia Commons.