door John Dejaeger – www.doorbraak.be .
John Dejaeger : ‘De mainstreammedia negeren de grote maatschappelijke vraagstukken. Polariserende feiten worden liever achtergehouden.’
John Dejaeger droomt van een medialandschap dat de juiste vragen stelt.
De gevestigde media hebben veel aan invloed verloren. Hoofdredacteurs van kranten waren ooit toonaangevend in het bepalen van de politieke en maatschappelijke agenda. Dat is voltooid verleden tijd. De publieke opinie wordt almaar minder beïnvloed door wat mainstreamkranten en -nieuwszenders voorhouden. En dat ligt niet alleen aan de opkomst van sociale media.
Kranten die Vlaams-voelend en centrumrechts waren zweerden dat gedachtegoed gaandeweg af als te nationalistisch, niet vooruitstrevend en wereldvreemd. Zij gingen voor een politiek correct, Belgicistisch, groen-links narratief. Wie bleef opkomen voor echte democratie, voor zelfbestuur en responsabilisering, voor een beperkte overheid, voor de vrije markt en voor de ondernemers zat niet langer op de golflengte van redacties waar solidariteit, herverdeling, etatisme en allerlei westerse schuldbekentenissen het moreel kompas uitmaken.
Eigen bubbel
Meer Vlaamse autonomie klonk verdacht en werd genegeerd. De ‘vrije’ meningsuiting werd aan controle onderworpen. Alleen de eigen waarheid was relevant. Zoals ten tijde van de Sovjet-Unie, toen de Pravda letterlijk en figuurlijk ‘De Waarheid’ schreef.
En toch, ook zonder die spreekbuizen groeiden de Vlaams-nationale partijen fors. Vandaag vertegenwoordigen zij circa 50 procent van de kiezers. Waardoor meteen is aangetoond dat patserige media, die zichzelf toonaangevend noemen, sterk aan relevantie hebben ingeboet.
De vergelijking met kranten en tijdschriften uit het buitenland valt toenemend negatief op. De grootte van het lezerspubliek speelt zeker een rol. In Duitsland heeft een krant zoals de Frankfurter Algemeine Zeitung (AFZ) een duidelijk schaalvoordeel.
Maar het gebrek aan diepgang, nuance en debat kan bij ons niet alleen worden toegeschreven aan een relatief kleine oplage. En wie denkt dat frustratie over de dalende impact zou leiden tot introspectie binnen de redacties komt bedrogen uit. Er wordt verder gefocust op domeinen die voornamelijk de eigen bubbel en een groen-links lezerspubliek welgevallig zijn. En er blijkbaar van uitgaand dat economische prestaties niet zo belangrijk zijn en dat het geld als manna uit de hemel zal blijven vallen. Steevast blijft men hameren op meer belastingen voor ‘de rijken’, het meer belasten van grote vermogens en erfenissen, en dat in een land dat nu al belastingkampioen is.
Gezond verstand
De grote maatschappelijke vraagstukken komen minder aan bod. Door het achterhouden en manipuleren van wat men stigmatiserende of polariserende feiten en studies noemt, worden die problemen groter en de media-impact kleiner. Kiezers hebben doorgaans gezond verstand. Zij voelen aan wanneer er voor hen gedacht wordt en denken er in het stemhokje het hunne van. Terwijl gans Europa als tegenreactie op de overdreven politieke correctheid opschuift naar rechts, gaan de media verder naar links.
Kiezers voelen aan wanneer er voor hen gedacht wordt en denken er in het stemhokje het hunne van
Analyses over de honderdduizenden langdurig zieken, de wantoestanden bij justitie en in de gezondheidszorg, de ongecontroleerde migratie en radicalisering, de klimaatverandering, de rol van vakbonden en ziekenfondsen en het grote democratische deficit in dit land munten vooral uit door wat niet verteld wordt en zoeken het heil steevast bij de overheid. Terwijl de torenhoge staatsschuld in dit land net te wijten is aan een inefficiënte, verspillende overheid die decennialang verouderde sectoren heeft ondersteund en de PS carte blanche gaf om allerlei sociale zekerheidssystemen en uitkeringen oneigenlijk te gebruiken.
Vergeten vocabularium
Klemtonen zoals het eigendomsrecht als sleutel tot succesvol ondernemen, rechten maar ook plichten, vrije meningsuiting, maatschappelijk engagement en het opnemen van verantwoordelijkheid zijn bij de mainstreammedia een haast vergeten vocabularium. In de plaats daarvan faciliteren zij een samenleving gebaseerd op afgunst, gelijkheid, nivellering en een administratieve regelneverij die innovatie en initiatief fnuikt.
De vierde macht zou een baken kunnen zijn van reflectie en kritisch nadenken over de uitdagingen voor onze economie, onze welvaart en ons welzijn. Helaas blijven de media gemakshalve ploeteren in de waan van de dag met de vaste overtuiging dat een reeds overvraagde overheid alle problemen moet oplossen.
De verdere opkomst van de sociale media en van AI vormen ontegensprekelijk een grote maatschappelijke uitdaging. Alertheid, verschillende meningen, onderzoek, meerdere bronnen, degelijke data en cijfers zullen nodig zijn om de publieke opinie zo volledig mogelijk te informeren. Maar met een attitude van zelfgenoegzaamheid en een gebrek aan geloofwaardigheid zijn de mainstreammedia slecht gewapend om die evenwichten in de berichtgeving te garanderen.
John Dejaeger is voorzitter van Pro Flandria en oud-CEO van BASF Antwerpen
foto’s (c) Gazet van Hove.