Pagina 1032 – Gazet van Hove

Een nieuw boek over de leider van de Vlaamse beweging in Frankrijk, Jean-Marie Gantois, noopt tot een gesprek over biografie én gebiografeerde. Frans-Vlaming Widou Bourel laat zijn licht schijnen over de nieuwe biografie.

Jean-Marie Gantois, dat is toch dezelfde als l’abbé Gantois ?

‘Jazeker, hij werd priester gewijd in 1931 en studeerde letteren en wijsbegeerte aan de Katholieke Universiteit van Rijsel. Hij was toen al voor de Franse autoriteiten, de kerkelijke en de politieke, geen onbeschreven blad. In 1924, op zijn 20ste, trok hij al de aandacht als medestichter en eerste voorzitter van het Vlaamsch Verbond van Frankrijk (VVF), waarvan hij de bezieler bleef tot in 1944. Hij was ook van 1929 tot 1944 hoofdredacteur van zowel De Torrewachter als van Le Lion de Flandre. Deze twee bladen en het VVF waren de motor van de Vlaamse beweging in Frans-Vlaanderen. Met Gantois aan het stuur.’

Wat brengt ons het boek van Eric Vanneufville ? Wie is die auteur ?

‘Eric Vanneufville (°1950) is een zeer verdienstelijke Frans-Vlaamse historicus met een twintigtal werken op zijn naam die allemaal betrekking hebben op Vlaanderen en het Nederlands. Zijn bekendste is Histoire de Flandre. Le point de vue flamand, uit 2016, dat al aan zijn derde uitgave toe is.[1] Ik bewonder het historische werk van Eric Vanneufville, maar in alle vriendschap moet ik toegeven dat zijn benadering van Gantois niet helemaal de mijne is.’

Tweede Wereldoorlog

Had Gantois een oorlogsverleden ?

‘Uiteraard, aangezien hij in 1904 geboren is… Of hij heeft gecollaboreerd, bedoel je ? In 1940, bij begin van de Tweede Wereldoorlog, werd het VVF door de Franse overheid verboden, gewoon omdat het ‘verdacht’ was. Gantois legde zich daar niet bij neer en bracht in 1941, tijdens de bezetting, het VVF weer op gang. Gantois beperkte deze activiteiten in Frans-Vlaanderen tot het culturele domein. Werven voor het Oostfront, zoals andere Vlaamse priesters werd aangewreven, was er bij Gantois nooit bij. In het VVF vond men zowel Frans-Vlamingen die in het verzet stonden en andere die collaboreerden met de Duitsers. Daarover mis ik bij Vanneufville nuances en aanvullende informatie.’

Werd Gantois na de oorlog veroordeeld ?

‘Hij werd aangehouden samen met andere leidende figuren van het VVF. Na een onwaarschijnlijk leugenachtige en hysterische perscampagne tegen Gantois eiste de aanklager op zijn proces niet minder dan de doodstraf. Uiteindelijk werd hij tot vijf jaar cel veroordeeld, niet wegens collaboratie, maar wegens… separatisme. Al in 1948 kwam hij weer vrij en in 1952 kreeg Gantois zelfs amnestie.

Hierover had Vanneufville nieuwe elementen kunnen aanbrengen. Bijvoorbeeld over de interventies van Gantois bij de Duitse autoriteiten om Frans-Vlamingen te redden van vervolging of deportatie, over de tegenstand die Gantois ondervond van Duitse officieren en over andere Duitse gezagdragers die hem tegemoetkomend behandelden en banden bleken te hebben met de verzetsbeweging in Duitsland zelf. Iedereen die een beetje te goeder trouw was, wist dat Gantois geen nazi was. Dat onderstreept ook Vanneufville.’

Heel-Nederland

Nu was Gantois geen gewone ‘taalstrijder’, maar een overtuigde Heel-Nederlander, niet ?

‘Zeer zeker. Dat wordt verwoord door zijn vroeger zeer bekende versregels :

Ik ben geen Frans-Vlaming.

Ik ben geen Zuid-Vlaming.

Ik ben geen Groot-Nederlander.

Ik ben Nederlander.’

Hoe stond de kerkelijke overheid tegenover Gantois en zijn Vlaamse activiteiten ?

‘Daarover had Vanneufville duidelijker mogen zijn. Op vele plaatsen, tot in de Nieuwe Encyclopedie van de Vlaamse Beweging toe, leest men dat Gantois in 1940 uit zijn ambt werd ontzet. Dat is gewoon onwaar ! In samenspraak met de aartsbisschop van Rijsel, de latere kardinaal Achille Liénart (1884-1973), nam Gantois in 1940 officieel ‘verlof’ uit zijn functie van vicaris. Liénart, zelf ook een Frans-Vlaming, was een sociaalvoelend man, bijgenaamd de rode kardinaal, die het op menselijk vlak goed kon vinden met Gantois, volgens hem ‘een goede priester’. Op diens proces liet hij zelfs een brief voorlezen, waarin hij een ethische evaluatie van Gantois presenteerde en de onwaarheden verspreid door de pers formeel tegensprak. Zo werd Gantois daarna nog studentenpastoor in Rijsel.’

Was Gantois daarna nog actief in de Vlaamse Beweging ?

‘Zeer zeker. Hij stichtte de Vlaamse Vrienden in Frankrijk (met het bekende acroniem VVF…) in 1958 en leidde ook het tijdschrift Notre Flandre. Zelfs in Nederland besloot men alle bezwaren tegen Gantois te laten varen. Vergeet niet dat Gantois in 1925 al lid was van het Algemeen-Nederlands Verbond (ANV) als vertegenwoordiger van Frans-Vlaanderen. In 1962 werd hem het lidmaatschap aangeboden van de eerbiedwaardige Maatschappij der Nederlandse Letterkunde in Leiden, opgericht anno 1766.

Jean-Marie Gantois zou niet lang meer leven. Op 28 mei 1968, tijdens de woelige dagen van mei ‘68, vond men zijn ontzielde lichaam in de rivier de Aa, in zijn geboortedorp Waten. Zijn overlijden is nooit opgehelderd.’

Wat is je conclusie over het boek van Eric Vanneufville ?

‘Laat me eerst nog zegen dat het lange slotkapittel van dit boek veel goedmaakt. Het is geschreven door de uitgever van het werk, Yoran, die trots tekent als ‘uitgever en Bretoens nationalist’. Hij stelt Gantois correct voor als een onvermoeibare strijder tegen het Franse jakobinisme, een oorlogszuchtig staatsnationalisme waaronder heel Europa heeft geleden.

Eric Vanneufville heeft zeker de verdienste opnieuw een aantal stukken van het boeiende, Vlaamse leven van Gantois te voorschijn te hebben gehaald. De definitieve biografie van Jean-Marie Gantois moet echter nog worden geschreven. De eer van Frans-Vlaanderen moet worden gered.’

[1] Eric Vanneufville, Histoire de Flandre. Le point de vue flamand, Yoran Embanner, F-29170 Fouesnant. Derde uitgave, 2016, 432 blz., € 12,-

De eer van Frans-Vlaanderen

Door: Redactie

Op: 17 februari 2020

In: Cultureel

www.doorbraak.be – door Luc Pauwels . Eric Vanneufville, L’abbé Gantois, l’histoire, Uitgeverij Yoran Embanner, Fouesnant, 2020, ISBN 9782367470658, 145 blz., € 10.00. Hier te bestellen : www.yoran-embanner.com/ Een nieuw boek over de leider van de Vlaamse beweging in Frankrijk, Jean-Marie Gantois, noopt tot een gesprek over biografie én gebiografeerde. Frans-VlamingLees verder

Lessen trekken uit het Nederlandse debacle

Door: Redactie

Op: 16 februari 2020

In: Duiding & Opinies

Wie wordt er beter van de verengelsing van het hoger onderwijs? (3) www.doorbraak.be – door Filip Michiels Het was min of meer de klap op de vuurpijl toen de universiteit van Twente begin vorige maand aankondigde dat Engels er voortaan de officiële voertaal zou worden. Politiek Nederland schoot wakker, enLees verder

Hoe wil jij wonen in de toekomst ?

Door: Redactie

Op: 16 februari 2020

In: Handelaars & Economie

Doe de woontest Hoe we leven verandert razendsnel. Hoe we wonen ook. Maken we in de toekomst plaats voor meer groen? Hoe pakken we parkeerproblemen aan? Wordt het contact met onze buren beter ? Kan iedereen straks te voet naar de supermarkt ? Wat er allemaal anders wordt, is nietLees verder

Kontich : erfgoedlezing, Bunkers van W.O. I

Door: Redactie

Op: 16 februari 2020

In: Gemeentelijk

Beste, Op dinsdag 24 maart organiseren we in Cultuurhuis Altena (kapel) een erfgoedlezing over de bunkers van WO I in de provincie Antwerpen. Herman Van Eyndhoven neemt ons die avond aan hand van verhalen, foto’s en originele plannen mee langs de lijn van bunkers, prikkeldraad en loopgraven. Je krijgt zelfsLees verder

Feesten n.a.l.v. “75 jaar weekblad ’t Pallieterke”

Door: Redactie

Op: 16 februari 2020

In: Duiding & Opinies, Politiek

Donderdag 26 maart, Brussel, Vlaams Parlement, 19.00u. Colloquium over “de pers in Vlaanderen”, journalistenpanel, nadien receptie Zondag 17 mei, Boechout, zaal “Hof van Reyen”, groot feest Maandag 1 juni, Deurne, begraafplaats Silsburg, 15.00u. hulde stichter Jan Nuyts, toespraak burgemeester Bart De Wever, nadien receptie, inschrijven via www.klauw.net . Donderdag 25Lees verder

Vlamingen benadeeld door aanwervingsbeleid Infrabel

Door: Redactie

Op: 16 februari 2020

In: Politiek

21 jaar na de vernietiging van de taalkaders bij de spoorbedrijven, is het taalevenwicht binnen Infrabel uit balans. Er wordt overwegend Franstalig personeel aangeworven. Federaal volksvertegenwoordiger Tomas Roggeman (N-VA) maakt zich zorgen : “De taalwetgeving wordt al jaren met de voeten getreden. Dat is illegaal.” Roggeman heeft een wetsvoorstel klaarLees verder

Wie wordt er beter van de verengelsing van het hoger onderwijs? (2)

Door: Redactie

Op: 15 februari 2020

In: Duiding & Opinies

De Engelse lobby www.doorbraak.be – door Filip Michiels . In een kenniseconomie als de onze staat of valt het hoger onderwijs bij de kwaliteit ervan, dat spreekt. Maar is die kwaliteit ook werkelijk doorslaggevend in het debat rond de versoepeling van de taalwetgeving, lees de verengelsing ? Achter de schermenLees verder

Jakob Kürüm : “Ons volk heeft te lijden gehad onder de Turken en de Koerden.”

Door: Redactie

Op: 15 februari 2020

In: Duiding & Opinies

(c) ’t Pallieterke – door Frans Crols. Jakob Kürüm draagt een gouden kruisje boven zijn donkere hemd. Hij heeft een roeping en bijt zich vast in het groeiende probleem van de christenvervolging in het Midden-Oosten en op alle continenten. Jakob is 26, volgde zijn vader op als ondernemer in deLees verder

Waalse economie hinkt al 60 jaar achterop

Door: Redactie

Op: 15 februari 2020

In: Handelaars & Economie

door Redactie ’t Pallieterke De Nationale Bank publiceerde vorige week nieuwe regionale groeicijfers. Daarin vallen twee zaken op : Wallonië hinkt ondertussen 60 jaar achterop op Vlaanderen. Sinds de financiële crisis is het Vlaams regionaal product met 14 procent toegenomen, het Waalse met 8 procent. Ondertussen gaan de Waalse rekeningenLees verder

De verengelsing van het hoger onderwijs

Door: Redactie

Op: 15 februari 2020

In: Duiding & Opinies

www.doorbraak.be – door Bart Maddens . Bij lezingen gebeurt het wel eens dat ik het volgende dilemma voorleg aan het publiek. Wat zou je verkiezen ? Een unitair België waar in Vlaanderen enkel Nederlands wordt gesproken ? Of een helemaal verengelst onafhankelijk Vlaanderen ? Men kiest altijd massaal voor de eerste optie.Lees verder

Footmenu

De eer van Frans-Vlaanderen (Pagina 1.032)

Tweede Wereldoorlog

Heel-Nederland

Luc Pauwels