Door Chris Ceustermans – www.doorbraak.be .
Jean-Pierre Rondas voerde in Doorbraak een prikkelend debat over de relatie tussen politieke partijen en het kunstbeleid met Wouter Hilleart, redacteur van het tijdschrift Rekto:verso en woordvoerder van Hart boven Hard. De hamvraag is waarom het Vlaams-nationalisme vandaag vervreemd lijkt van eigentijdse kunst en cultuur. Een boeiende uitwisseling die erg noodzakelijk blijkt. Zeker wanneer men enkele uitgangspunten van Wouter Hillaert aan een ‘reality check’ onderwerpt.
Hillaert merkt terecht op dat de meeste impulsen voor nieuwe cultuur en cultuurhuizen in de steden van socialisten komen en dat dit in schril contrast staat met de aarzelende houding van de N-VA. Hij haalt daarbij ook socialisten Bert Anciaux en Yamila Idrissi aan als dappere voorvechters van cultuur. Dat de socialisten sterk op cultuur inzetten, valt moeilijk te ontkennen. Waaraan Hillaert echter te snel voorbij gaat, is dat cultuur vaak als een louter machtsinstrument wordt ingezet.
Dat Hillaert uitgerekend Anciaux en Idrissi als ‘goede voorbeelden’ uit de kast haalt, is veelzeggend. In Brussel waren zij de voorvechters van Daarkom, het peperdure Vlaams-Marokkaans culturenhuis waarop niemand zat te wachten maar dat er omwille van politieke uitstraling van deze socialisten moest en zou komen. Een project dat zo populair is, dat de barman in het verlaten Daarkom-café je verbaasd aankijkt wannneer je er een hapje bestelt.
Als minister was diezelfde Anciaux dan weer erg stroef ten aanzien van eigenzinnige organisaties zoals het centrum voor wereldmuziek Muziekpublique. Die promoten via concerten en cursussen traditionele muziek en brengen zelfs gemeenschappen zoals Turken en Koerden samen; op het eerste zicht echter weinig spectaculair en moeilijk te instrumentaliseren voor politieke agenda’s. Dergelijke ongebonden organisaties vonden in socialisten zoals Anciaux geen bondgenoten.
Ook de stedelijke bibliotheken die proberen een rijke en eigenzinnige collectie aan te bieden hadden aan de socialisten geen steun. In de meeste steden waar de socialisten de plak zwaaiden werden grote delen van de collecties verkocht en werden de bibliotheken ‘belevingscentra’ in hippe omhulsels maar met een pover literair aanbod dat vooral afhangt van ‘leescijfers’. Bibliotheken die, zoals Muntpunt in Brussel, soms meer lijken op een veredelde jeugdhonk dan op plekken waar mensen boeken kunnen ontdekken. In bibliotheken zoals het Brusselse Muntpunt, daalde het aantal ontleningen dan ook dramatisch. Ook hier weer enorme investeringen als verpakking voor politieke campagnes, maar dit ten koste van de inhoud en de culturele rijkdom.
In de steden waar de socialisten de teugels in handen namen, waren het bovendien zware tijden voor onafhankelijke culturele spelers zoals jazz- en bluesclubs. In heel wat steden sloten toonaangevende clubs onder druk van de lokale overheden die zwaaiden met allerhande regeltjes en geluidsnormen. Dit terwijl diezelfde overheden steeds meer een ‘brood en spelen’-beleid voerden met tal van luidruchtige gratis concerten, zomerbars en evenementen die hele stadsdelen in hun voegen deden daveren, al dan niet onder het mantra van ‘city marketing’. Soms betekende dit een deloyale concurrentie voor de culturele ondernemers die niet konden optornen tegen de vrolijke ‘alles is gratis’-boodschap.
Hillaerts kijk op de nobele inzet van de Vlaamse socialisten voor cultuur is volgens mij dus veel te optimistisch. Te veel gaat hij voorbij aan het politieke opportunisme en aan de bizarre obsessie van de socialisten voor nieuwe en geldverslindende cultuurhuizen waarvan de bestuursraden met politieke schildknapen worden bevolkt.
Waarin ik Hillaert wel kan volgen, is dat de huidige Vlaams-nationalisten, met de N-VA op kop, de indruk geven dat cultuur, als spiegel van een gemeenschap, absoluut geen prioriteit is. In het verleden lieten Vlaams-nationalistische kopstukken zoals Hugo Schiltz zich graag en vaak omringen door hedendaagse kunstenaars. Zo bestond Schiltz’ entourage ook uit het vermaarde kunstenaarsgezelschap de Pink Poets, met erudiete figuren zoals Henri-Floris Jespers. Wanneer er een dichtbundel werd voorgesteld in de legendarische avant-garde club VECU (Vereniging voor Europese Cultuur Uitwisseling), was iemand als Schiltz maar al te graag present.
Nu lijkt er een einde te zijn gekomen aan een langdurige verwevenheid van het Vlaamse emancipatiestreven met de toonaangevende kunstenaars en de cultuur. Een traditie die nochtans veel verder teruggaat dan het door Paul Van Ostaijen uitfluiten van de franskiljonse kardinaal Mercier of het vanzelfsprekende en open Vlaamse zelfbewustzijn van een Paul De Vree. Dat heeft niet alleen te maken met het feit dat vele 'geëmancipeerde' Vlaamse cultuurbeoefenaars zich op puberale wijze afzetten tegen alles wat naar Vlaamse ontvoogding ruikt en waarvan ze de rijke avant-garde traditie amper lijken te kennen.
Naast dit pijnlijke kuddegedrag in artistieke milieus, stralen de huidige Vlaams-nationalistische politici zelf een onverschilligheid ten aanzien van de kunstwereld uit. Een onverschilligheid die gelijkloopt met het ontbolsteren van de N-VA, niet tot een conservatieve maar tot een liberale partij. Op macroniveau toont dit zich onder meer door de evidentie waarmee de N-VA symbooldossiers zoals het afschaffen van de bibliotheekverplichting voor gemeenten laat passeren. Ook op lokaal niveau betekent de machtsgreep van de Vlaams-nationalisten niet altijd meer aandacht voor de lokale cultuur en identiteit.
Zelfs in Mortsel, de geboortestad van N-VA voorzitter Bart De Wever, waar de N-VA oppermachtig is en de cultuurbevoegdheid van de socialisten afsnoepte, lijkt die partij weinig geïnteresseerd om iets met de culturele rijkdom aan te vangen. Mortsel bezit nochtans een prachtige literair-historische erfenis. Een belangrijk deel van de klassieke Vlaamse schrijvers werd geboren of werkte in deze Antwerpse voorstad. Enkele voorbeelden : Alice Nahon, Ernest Claes, Paul Van Ostajien, Ivo Michiels, Clem Schouwenaars, Adriaan de Roover, Ward Ruyslinck, Jos Vandeloo ...
Een initiatief van schrijvers - waaronder ondergetekende -, journalisten en boekhandelaars om iets van deze culturele rijkdom terug in de gemeenschap te brengen via brochures, wandelingen en tentoonstellingen werd door het N-VA schepencollege afgeketst. Naast het valoriseren van Fort Vier grijpt het huidige bestuur van Mortsel vooral terug naar door de socialisten beproefde recepten van gratis comedy shows, zomerbars, filmvertoningen ...
Ik vrees dat Wouter Hillaert onder ogen zal moeten zien dat de interesse voor cultuur in deze op kortetermijnwinst-gerichte tijden bij alle politiek families, socialistisch of niet, voornamelijk instrumenteel is : cultuur in de rol van glijmiddel of als glanzend uithangbord voor een of andere partij of voor een politieke strategie (zoals in het geval van Hart boven Hard). Wanneer cultuur die rol niet op korte termijn kan vervullen, verdampt de interesse. Is dit het Verdriet van Vlaanderen ? Het gebrek aan een zelfbewuste, Vlaamse, intellectuele elite die, in de geest van de in 2014 overleden Eric Antonis, kunst niet alleen als een middel ziet, maar ook als het kloppend hart van een geëmancipeerde gemeenschap ?
Chris Ceustermans is auteur en observator van het stedelijk leven in Antwerpen en Brussel. In 2014 verscheen bij WPG-Manteau zijn roman 'De Boekhandelaar'. In september 2015 verschijnt de roman : Koude Oorlogsdromen. http://deboekhandelaar.com/
Foto’s : © Reporters.
Kunst als hart van de Vlaamse Gemeenschap. Een illusie ? Kent Vlaanderen nog politici die kunst niet alleen als een strategisch instrument zien, maar ook als het hart van een geëmancipeerde gemeenschap ? Door Chris Ceustermans – www.doorbraak.be . Jean-Pierre Rondas voerde in Doorbraak een prikkelend debat over de relatie tussen politieke partijen enLees verder
De politie heeft in de nacht van dinsdag op woensdag een auto achtervolgd vanaf de Lierse ring tot in Hove. Daar kon de wagen worden klemgereden. De chauffeur bleek nog geseind te staan. Een patrouille van de lokale politie Lier kreeg dinsdagnacht op de Ring een verdachte wagen in hetLees verder
Red Panthers ontmoeten wereldkampioenen Nederland. Het nationaal damesteam hockey speelt een vriendschappelijke wedstrijd op de terreinen van hockeyclub Beerschot. De Red Panthers nemen het op tegen het Nederlandse damesteam. Het Nederlandse damesteam hockey behaalde in 2014 de wereldtitel. Ter voorbereiding van het Europees kampioenschap in Londen spelen de dames vanLees verder
Het wereldDANSfestivalEDEGEM bestaat in 2015 juist 40 jaar ! De festivalfotografen, An Bruloot, Luc Collart, Norbert De Prijck, Bruno Marschang en Albert Van Hees, stelden een retrospectieve samen op basis van hun materiaal van de afgelopen jaren. De tentoonstelling staat tussen 4 en 12 augustus 2015 in Huis Hellemans inLees verder
Topondernemer Fernand Huts, grote baas van Katoen Natie en 15de rijkste Belg, is de administratieve en andere moeilijkheden met de Belgische overheid meer dan beu. Geheel in zijn eigen stijl kiest hij daarom voor een non-conformistische oplossing : een onafhankelijke vrijstaat. De Vrijstaat Katoenland zal zich uitstrekken van het schiereilandLees verder
Deze viering ging door op zondag 26 juli. Eerst om 9.30u. Te Deum in de Sint-Laurentiuskerk, nadien optocht naar het nabije Monument van de Gesneuvelden aan het begin van de Geelhandlaan en tot slot gratis receptie van het gemeentebestuur in O.C. De Markgraaf. Er waren enkele tientallen aanwezigen. Toespraak BartLees verder
Donderdag 30 juli e.k. wordt de Kongostraat in Kontich afgesloten voor motorverkeer tussen 7.00u. en 18.00 uur. ‘Water-Link’ voert er die dag rioleringswerken uit. Wie de Kongostraat wil uitrijden, kan dat ’s morgens, maar de enkelrichting blijft behouden. Bewoners dienen hun auto zeker tijdig uit de straat te zetten.Lees verder
De Vlaamse Regulator voor de Media, agentschap van de Vlaamse overheid en onafhankelijk toezichthouder voor de Vlaamse audiovisuele media, publiceerde onlangs op zijn website ‘de radiodatabank’. In deze databank worden alle radiostations van Vlaanderen gekoppeld aan de steden en gemeenten waar deze te ontvangen zijn. Vlamingen en radio, het is eenLees verder
‘Het politieke debat is warrig, net als de mens’ Door Harry De Paepe – www.doorbraak.be . Als historicus en filosoof verbindt Jelle Dehaen (°1984) zijn twee disciplines. Doorbraak : Je boek ‘Het conservatieve denken’ werd in sommige kringen als een echte eyeopener ontvangen. Jelle Dehaen : ‘Dat komt omdat erLees verder
Het Rode Kruis afdeling Hove-Lint doet op woensdag 29 juli 2015 a.s. een bloedinzameling in Hove. Het begin is voorzien om 18.00u. en zou moeten eindigen rond 20.30u. Doe goed, geef bloed en kom woensdag e.k. naar de gemeentelijke Albrecht Rodenbachschool in de Onderwijsstraat 19 in Hove. Meer info vindtLees verder