door Jan Huijbrechts in 't Pallieterke .
Gisteren was het 1 mei, de Dag van de Arbeid. Een officiële en betaalde feestdag in ons land, die we – en dat schijnen nog slechts weinigen te weten – in feite aan Adolf Hitler te danken hebben.
Om te weten te komen waarom 1 mei de ‘Dag van de Arbeid’ werd, moeten we terug naar het laatste kwart van de 19de eeuw. In die periode kreeg het socialisme langzaam, maar zeker voet aan de grond in Europa en in de Verenigde Staten. Dat ging echter niet zonder slag of stoot. Het ging gepaard met felle discussies met afscheuringen en dissidentie tot gevolg. Sociaaldemocraten stonden vaker wél dan niet met getrokken messen tegenover marxisten, proudhonisten, anarchosyndicalisten, reformisten, blanquisten, possibilisten en ga zo nog maar even door… De meer lucide geesten in het linkse kamp beseften dat al die ideologische stammentwisten geen goed deden aan de gemeenschappelijke zaak. Nadat het eerste internationaal georganiseerde los-vaste samenwerkingsverband van linkse clubjes, dat bekend stond als de ‘Eerste Internationale’, in 1876 aan het oeverloze gekrakeel tussen socialisten en anarchisten was ten onder gegaan, werd in september 1877 in Gent een poging tot verzoening ondernomen op een herenigingscongres dat echter compleet de mist inging door de opnieuw opflakkerende ruzies tussen marxisten en anarchisten.
Ondanks de ideologische verschillen was de linkerzijde het wel unaniem eens over één strijdpunt, namelijk het invoeren van de achturige werkdag. In die tijd was de werkdag gemiddeld 12 uur lang. Een vermindering tot 8 uur zou de arbeidstijd op 48 uur per week brengen (alleen de zondag was vrij). De eis van “acht uur werk, acht uur vrije tijd, acht uur slaap” was een schot in de roos van de stilaan vaste vorm aannemende vakbonden. Op 1 mei – de dag waarop in de Verenigde Staten traditioneel de jaarcontracten van de arbeiders moesten worden vernieuwd – legden in 1886 naar schatting 340.000 Amerikaanse arbeiders het werk neer om hun eis voor een achturige werkdag kracht bij te zetten.
In de nasleep van die staking kwam het op 3 mei in Chicago tot een confrontatie tussen syndicalisten, die met geweld stakingsbrekers wilden verdrijven, en de politie. Er vielen enkele doden en als reactie hierop werd beslist om de volgende dag op het Haymarket Square te demonstreren. Tijdens die protestmeeting wierp een op wraak beluste anarchist een zelfgemaakte bom naar de politie, die zeven agenten doodde. De politie opende daarop het vuur op de demonstranten, waarbij 8 doden en tientallen gewonden vielen. In een schijnproces werden acht anarchistische leiders veroordeeld wegens het ‘beramen of bijstaan’ van de onbekende dader van de bomaanslag. Vier van hen werden in november 1887 opgehangen, een andere pleegde vlak voor zijn executie zelfmoord in de gevangenis. De drie overige anarchosyndicalisten werden enkele jaren later vrijgelaten…
Op 14 juli 1889 – dit jaar 135 jaar geleden – congresseerde internationaal links in Parijs om het eeuwfeest van de bestorming van de Bastille te vieren. Die dag werd niet alleen de ‘Tweede Internationale’ boven de doopvont gehouden, waarin later een aantal landgenoten als Emile Vandervelde en Camille Huysmans een sleutelrol zouden spelen, maar werd op aandringen van de American Federation of Labour ook een resolutie aangenomen. Daarin werd beslist om, als eerbetoon aan de slachtoffers van de dramatische gebeurtenissen in Chicago, 1 mei uit te roepen tot een internationale actiedag voor de invoering van de achturendag.
Of 1 mei een feest- dan wel een strijddag was, werd grotendeels bepaald door de graad van radicalisme van de plaatselijke socialistische partijen en groeperingen. Voor radicale socialisten van marxistischen of anarchistischen huize was 1 mei vanzelfsprekend een strijd- en stakingsdag. De meer gematigde sociaaldemocraten legden het accent eerder op het feest van de arbeid, waarmee ze de maatschappelijke integratie van de arbeidersklasse in de maatschappij bepleitten door in vreedzame optochten een positief beeld te schetsen van een moreel weerbaar en zelfbewust proletariaat. Die discussie was duidelijk zichtbaar onder de Belgische socialisten. De nog jonge socialistische beweging had zich in België sinds 1885 gegroepeerd in de Belgische Werklieden Partij (BWP). Vanaf haar ontstaan was er een tegenstelling tussen de gematigde Vlaamse fractie, die vooral steunde op de sterke Gentse afdeling, en de radicale, op confrontatie uit zijnde Waalse vleugel. In Vlaanderen legde men dus meer de nadruk op 1 mei als feestdag waarop niet werd gestaakt, maar in vreedzame stoeten werd opgekomen voor de 8 urenwerkdag en vanaf 1891 ook voor het algemeen stemrecht.
Als gevolg van de oproep van de ‘Tweede Internationale’ werd op 1 mei 1890 in tal van landen – waaronder ook in België – de eerste Internationale Dag van de Arbeid gevierd met grote demonstraties voor de achturige werkdag. In sommige Italiaanse, Spaanse en Franse steden kwam het tot gewelddadige confrontaties met de ordestrijdkrachten. Alleen in de Verenigde Staten had de staking direct succes, waardoor de timmerlieden in sommige deelstaten de achturige werkdag verkregen, terwijl in sommige andere vakgebieden een negenurige werkdag werd ingevoerd.
En wat heeft dat alles met Adolf Hitler te maken ? Nadat de Duitse nationaalsocialisten in het begin van 1933 aan de macht waren gekomen, probeerde vooral de toen nog sterke revolutionair-linkse vleugel van de NSDAP de invloed van sociaaldemocraten en communisten op de arbeidersbeweging zoveel mogelijk in te perken. Op 10 april 1933 vaardigde de Duitse regering op aansturen van propagandaminister Joseph Goebbels een besluit uit dat van 1 mei een officiële ‘Feestdag van de Nationale Arbeid’ maakte. Duitsland werd zo de eerste staat in West-Europa waar 1 mei een wettelijk doorbetaalde feestdag werd.
Vooraanstaande Duitse vakbondsleiders als Wilhelm Leuschner en Thedor Leipart, maar ook bijvoorbeeld de overkoepelende Allgemeiner Deutscher Gewerkschaftsbund (ADGB) steunden het initiatief in de hoop zo de vakbonden als legale organisaties te kunnen handhaven. Hoop, die al snel de grond werd ingeboord, want op 2 mei 1933 bezetten de knokploegen van de SA de hoofdkwartieren van de vakbonden, legden ze beslag op hun drukkerijen en vlogen een aantal vakbondsfunctionarissen achter de tralies… Amper een week later, op 10 mei, werd het Deutsche Arbeitsfront (DAF) als enige alternatief voor de vakbonden opgericht. Het DAF diende de belangen van de arbeiders én werkgevers te behartigen. Zo werden arbeiders en werkgevers verenigd in één enkele organisatie, onder rechtstreekse controle van de nationaalsocialisten.
Na de Duitse bezetting van België in mei 1940, werd vanaf 1941 ook in ons land die feestdag door de bezetter ingevoerd. Een beslissing, die door de eerste door linkse partijen gedomineerde regeringen na de bevrijding gehandhaafd bleef.
foto's (c) Gazet van Hove .
door Jan Huijbrechts in ’t Pallieterke . Gisteren was het 1 mei, de Dag van de Arbeid. Een officiële en betaalde feestdag in ons land, die we – en dat schijnen nog slechts weinigen te weten – in feite aan Adolf Hitler te danken hebben. Om te weten te komenLees verder
De voorzitter van het Christelijk Ziekenfonds, Luc Van Gorp, sprak op zaterdag 4 mei jl. voor Beweging.net in de aanloop naar Rerum Novarum. De voordracht had als titel “Geraakt tot in de wortels. CM als moderne profeet voor meer levenskwaliteit”. Er waren een 80-tal aanwezigen. Luc Van Gorp groeide opLees verder
COLUMN – La Voix du Sud door Christian Laporte – www.doorbraak.be . Zo gehecht als ze zijn aan het cordon tegen extreemrechts, zo gretig werd de PTB binnengehaald in de Franse Gemeenschapsregering. Sinds het begin van de week is het aantal angstige Walen toegenomen. Ook gewoonlijk zeer gelijkmoedige burgers voelenLees verder
Hove, woensdag 8 mei 2024 steek je kleding, schoenen, accessoires, beddengoed, badkamertextiel, woningtextiel, knuffels, propere lappen of textiel met klein defect in een zak of doos bevestig de flyer goed zichtbaar aan de doos of zak plaats deze voor 9.00u. ’s morgens voor je woning Opnieuw & co haalt ditLees verder
Gemeente Hove Zitting van maandag 6 mei 2024 In Raadzaal OCMW, Esdoorn 4A – 2540 Hove Het vast bureau keurt de notulen van de vorige zitting goed. Het vast bureau besliste tot het gunnen van de opdracht voor het plaatsen van een laadpaal aan het dienstencentrum. Het Vast Bureau gaatLees verder
HOVE De wonderen zijn de wereld niet uit … Eerst hebben we op zondag 9 juni e.k. de Vlaamse, federale en Europese verkiezingen, maar sommigen zijn al bezig met het samenstellen van de kieslijsten voor 13 oktober e.k. wanneer we voor de gemeenten- en provinciebesturen naar de stembus trekken. AlleLees verder
Samen naar een gezondere mobiliteit Doe mee met Straatvinken op donderdag 16 mei Wat is het ? Straatvinken is een jaarlijks telmoment dat nagaat hoe gezond het verkeer is in onze straten. Dat gebeurt via een papieren telformulier. Tijdens het telmoment noteren burgers gedurende één uur hoeveel voetgangers, fietsers en andere voertuigen erLees verder
donderdag 9 mei ’t Ven, Emblem, Dorps-Kloosterstraat, 8.00u. – 16.00u., +/- 300 exposanten, www.vzwemblem.be Wechelderzande, Voetbalstraat, KFC De Vrede, 7.00u. – 15.00u. +/- 200 exposanten, info Luc Peeters 03 / 311.60.14. zaterdag 25 & zondag 26 mei Superrommelmarkt, Olen, Boerenkrijglaan 51, 8.00u. – 16.00u. – +/- 250 exposanten, info 0495Lees verder
Genieten van een glaasje cava, hapjes, een koffie of frisdrank op een mooie lentedag … Daarvoor moet je op donderdag 9 mei op de markt in Vremde zijn ! Heb je ook een vrije dag met O.L.H. Hemelvaart ? Ideaal om je vrienden en familie op te trommelen en te genieten vanLees verder
door Winny Matheeussen – www.doorbraak.be . Sander Loones (l) zet de puntjes op de i over de juridische gevolgen van dierenwelzijn in de Grondwet. De Kamer besliste donderdagnacht om dierenwelzijn op te nemen in de Grondwet. Daar ontstond veel ophef over. Vooral voormalig minister van Justitie Vincent Van Quickenborne (OpenLees verder