door Jan Huijbrechts in 't Pallieterke .
Je kon er de laatste maanden écht niet naast kijken. Of het nu ging over tijdens de koloniale periode uit Congo ontvreemde artefacten of het spraakmakende boek van onderzoeksjournalist Geert Sels over nazi-roofkunst… Roofkunst is ‘in’… Het is dan ook ietwat vreemd dat het intussen oorverdovend stil blijft wanneer het over de kunst gaat die in de loop der eeuwen uit onze gewesten werd geroofd door vreemde bezetters. Dit gebeurde op een nooit eerder vertoonde schaal en systematisch tijdens de Franse bezetting (1794-1814).
Drie commissies trokken in het spoor van de Franse legers meteen na de slag bij Fleurus (26 juni 1794) onze contreien binnen om ‘alle monumenten, alle rijkdommen, alle kennis betreffende de Kunsten en Wetenschappen te verzamelen, om de Republiek ermee te verrijken’. Ze werden aangestuurd door de Parijse kunsthandelaar Lebrun – een groot kenner van de Vlaamse barokschilderkunst – die zich op zijn beurt liet inspireren door de culturele reisgids ‘Voyage Pittoresque de la Flandre et du Brabant’ die Jean-Baptiste Descamps in 1769 had gepubliceerd. Met deze gids in de hand stroopten de commissieleden, waaronder de bekende architect en schilder Charles de Wailly en tekenaar Pierre-Jacques Tinet, stad en land af op zoek naar waardevolle buit. Volgens Tinets rapport liet hij 73 kunstwerken in beslag nemen. Maar daar hield het niet bij op.
De commissie waarin de kunstschilders Jacques-Luc Barbier en Antoine Léger zetelden maakte het nog bonter. Zij begonnen hun missie in Antwerpen op 31 juli 1794. Daar namen ze in amper een week tijd ongeveer 50 schilderijen in beslag. Van daaruit ging het verder naar onder meer Mechelen, Lier, Brussel, Leuven, Aalst, Gent en Brugge waar ze nog eens een veertigtal werken roofden. De geroofde kunst werd verzameld in Brussel van waaruit tussen september 1794 en februari 1795 niet minder dan zeven transporten richting ‘la douce France’ vertrokken…
Het gros van deze werken belandde in het Louvre. Daar hangen vandaag nog steeds een ‘Laatste Oordeel’ van Jacob Jordaens, twee doeken van Frans Francken en een ‘Kruisiging’ van Caspar de Craeyer. Maar ook elders in Frankrijk kan men geroofde werken terugvinden. ‘Het visioen van Dominicus’ van de hand van Pieter Paul Rubens bijvoorbeeld hangt in het Musée des Beaux Arts in Lyon. Een ander werk van hem is in Rijsel terug te vinden. ‘De miraculeuze visvangst’, een ander topwerk van Caspar de Craeyer, hangt eveneens in Rijsel, terwijl de ‘Sint-Sebastiaan’ van Wenceslas Co(e)bergher, dat uit de Antwerpse Onze-Lieve-Vrouwekathedraal was gestolen, nu in het Musée des Beaux Arts in Nancy te vinden is. In Caen hangt een Antoon Van Dyck, en voor een fraaie Otto Venius moeten we in Bordeaux zijn.
De Franse troepen pasten later overigens hetzelfde recept toe in bijvoorbeeld Italië en Egypte, waarvan de obelisk van Luxor op de Place de la Concorde in Parijs een blijvende getuigenis is. Waar er wereldwijd wel aandacht werd en wordt besteed aan de roof van kunstwerken uit Italië en Egypte, bleef en blijft de ontvreemding van kunstvoorwerpen uit onze gewesten helaas nog al te vaak onder de radar. Een klein deel van de geroofde kunst en artefacten werd na de val van het keizerrijk in 1815 door Willem I gerecupereerd, maar daarna werd het doodstil in dit dossier.
Pas in 2015 liet toenmalig staatssecretaris Elke Sleurs het Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium een inventaris opstellen met 188 geroofde kunstwerken. Na een verkennend juridisch onderzoek werd er – jammer genoeg – geen verder gevolg aan gegeven door bijvoorbeeld een opvolgingscommissie in het leven te roepen. Blijkbaar beschouwde men dit op federaal niveau als een eindpunt, terwijl dit in het feite het beginpunt zou moeten zijn van een breed debat over de restitutie van de Franse roofkunst. Voor Vlaams Parlementslid Filip Brusselmans, die dit dossier al sinds zijn aantreden volgt, is de maat nu vol. Enkele dagen geleden werd door het Vlaams Belang en dit zowel in het Vlaams Parlement als in de Kamer een voorstel van resolutie ingediend waarin wordt aangedrongen om alsnog een commissie in het leven te roepen die middels bilateraal overleg met Frankrijk tot een restitutie van deze roofkunst moet komen.
Restitutie is immers een haalbare kaart. In 1993 gaf toenmalig president Mitterrand één kostbaar manuscript dat tijdens een Franse strafexpeditie in 1867 uit een koninklijk archief in Korea was geconfisqueerd, terug aan Zuid-Korea. In november 2018, na de publicatie van een vernietigende studie door de kunsthistorica Bénédicte Savoy en de Senegalese auteur Felwine Sarr, kondigde de Franse staat aan bereid te zijn om geroofd Afrikaans cultureel erfgoed, onder meer uit Benin, terug te geven. Niets belet met andere woorden ook de teruggave van roofkunst uit onze contreien …
foto's (c) Gazet van Hove & wikipedia - cover : Opera van Lille/Rijsel.
door Jan Huijbrechts in ’t Pallieterke . Je kon er de laatste maanden écht niet naast kijken. Of het nu ging over tijdens de koloniale periode uit Congo ontvreemde artefacten of het spraakmakende boek van onderzoeksjournalist Geert Sels over nazi-roofkunst… Roofkunst is ‘in’… Het is dan ook ietwat vreemd datLees verder
Heeft u een vermoeden van een cannabisplantage, drugslabo of dumping van drugsafval in de buurt? Een verdachte situatie in de provincie Antwerpen melden kan via het anoniem meldpunt. Met deze website willen het Openbaar Ministerie, de politiediensten en de gouverneur van de provincie Antwerpen de burgers de kans geven om opLees verder
Gemeente Hove Zitting van maandag 6 februari 2023 In Raadzaal OCMW, Esdoorn 4A – 2540 Hove. Het college van burgemeester en schepenen keurt de notulen van de vorige zitting goed. Het college van burgemeester en schepenen levert een voorwaardelijke omgevingsvergunning af voor renoveren van de ééngezinswoning. Het college van burgemeesterLees verder
Willem van Saeftinge doodt Robert van Artois – Nicaise De Keyser, 1836 (Kortrijk Museum) 1302 ‘gefactchecked’ INTERVIEW – door Luc Pauwels – www.doorbraak.be . Over de Guldensporenslag heeft ‘Het verhaal van Vlaanderen’ veel losgeslagen. Toch even in herinnering brengen : Hendrik Conscience schreef een roman, geen historische studie. Maar dat is nog geenLees verder
Voor de begeleiding van ons vakantieaanbod zijn we op zoek naar sportleerkrachten en animatoren. Meer informatie over elke functie staat op www.hove.be/vacatures. Solliciteren kan online tot dinsdag 28 februari. Periodes : sportleerkrachten van 20 tot 24 februari en van 3 tot 7 april, animatoren en hoofdanimator speelplein van 11 tot 14Lees verder
elke maandag KONINKLIJK HARMONIEORKEST SINT-LAUREYS : repetitie van 20.00 tot 22.00 uur en repetitie jeugdafdeling van 18.45 tot 19.45 uur in zaal Da Capo, Lintsesteenweg 1A. www.harmoniehove.be . OKRA : fietsen om 13.30 uur aan Dienstencentrum Ten Hove, René Verbeecklaan 3. Info : 03 / 455 76 16. ZANGKOOR SINT-LAURENTIUSLees verder
Op de laatste Hovese gemeenteraad kwam het aangekondigde ontslag van schepen en ex-burgemeester Koen Volckaerts uitgebreid ter sprake. Het was raadslid Diederik Vandendriessche (HB) die het debat opende met vele kritische vragen en opmerkingen. “Ik vraag mij af welke reden men heeft om het ontslag te laten ingaan in hetLees verder
Of : de perfide rol van de media en de elite door Julien Borremans in ’t Pallieterke . Le Soir en RTBF zorgden deze week met hun onderzoek ‘Noir Jaune Blues’ voor enige ophef. Liefst 69 procent van de ondervraagden kiest voor een leider die eens orde op zaken stelt,Lees verder
Woensdag 08/02 en zaterdag 11/02 zijn er uitzonderlijk helaas GEEN sprookjesvertellingen ! Wel op 15/02 en in maart op 1, 4, 8, 11, 15, 18, 22, 25 en 29/03 ! Meer info op : https://www.hove.be/product/1110/sprookjesvertellingen . foto’s (c) Gazet van Hove.Lees verder
Honbu Dojo Vanaf 19 april starten we met een nieuwe reeks * Leer je persoonlijke grenzen te beschermen* Leer de meest effectieve zelfverdedigingstechnieken* Train lichaam en geest en leer emoties te beheersen* Leer presteren onder stress* Train met gecertificeerde SANDO-trainer en wereldkampioen karate Sandra Hoogerdijk-Joannes* Kleine groepen max 14 deelnemers*Lees verder