MULTICULTUUR & SAMENLEVEN
Forum
Ralph Pais (JID) : ‘Jonge ouders vragen zich af of hun kinderen ooit onbezorgd met een keppel over straat zullen lopen of vanaf nu hun identiteit zullen moeten verbergen voor hun veiligheid.’
door Ralph Pais - www.doorbraak.be .
De nieuwe borden ‘Verboden voor Joden’ hangen niet meer aan de deur – ze zitten in de mailbox.
‘Politiek te gevoelig.’ Met die drie woorden liet evenementenlocatie Vestar in Antwerpen ons deze week weten dat het Joods Informatie & Documentatiecentrum (JID) er niet langer welkom is als klant.
Enkele maanden geleden organiseerden wij daar een conferentie over de bestrijding van antisemitisme en de toekomst van het Joodse leven in België. Geen protestactie. Een bijeenkomst waar een rabbijn en een imam samen het woord namen, waar politici uit verschillende partijen aanwezig waren – onder wie eerste minister Bart De Wever – en waar werd gesproken over samenleven en dialoog.
De veiligheid werd volledig door onszelf verzorgd en bekostigd, in nauw overleg met de politie. Er was geen enkel incident.
Toch horen wij nu dat toekomstige reserveringen van het JID niet meer worden geaccepteerd. Onze bijeenkomst zou ‘politiek te gevoelig’ liggen.
Ik heb die woorden meermaals herlezen en heb de dame er speciaal over opgebeld. Wanneer is de strijd tegen discriminatie politiek geworden ? Sinds wanneer is het verdedigen van een bedreigde minderheid controversieel ?
Mijn grootouders hoefden tijdens de Tweede Wereldoorlog geen uitleg wanneer zij een bord zagen met ‘Verboden voor Joden’. De boodschap was ondubbelzinnig.
Wij vertellen onszelf graag dat die tijd voorgoed achter ons ligt, en inderdaad, die bordjes hangen niet meer aan deuren van hotels of concertzalen. De bordjes zijn verdwenen. Het beleid niet; het is alleen sluwer verpakt.
Want dit is geen alleenstaand verhaal. Steeds vaker hoor ik over gelijkaardige ervaringen van andere Joodse organisaties : hotels die afhaken, congrescentra die plots geen beschikbaarheid meer hebben, locaties die liever geen ‘gevoelige evenementen’ organiseren. Niemand schrijft vandaag nog ‘Verboden voor Joden’ op een deur; dat zou terecht iedereen choqueren. Maar voor wie geweigerd wordt, voelt een beleefde e-mail met de juiste woorden vaak identiek hetzelfde.
Extremisten hoeven geen deuren meer te sluiten, angst doet het werk voor hen
De geschiedenis verandert zelden met één grote klap. Ze verandert met kleine beslissingen die op zichzelf redelijk lijken : een zaal die geen risico wil nemen, een ondernemer die het eenvoudiger vindt om nee te zeggen dan een principiële keuze te maken. Niet uit overtuiging. Uit angst. En precies daar schuilt het gevaar : extremisten hoeven geen deuren meer te sluiten. Angst doet het werk voor hen.
Joden worden al eeuwen de kanarie in de koolmijn van Europa genoemd. Die uitdrukking komt uit de mijnbouw. Mijnwerkers namen vroeger een kanarie mee onder de grond omdat die veel gevoeliger was voor giftige gassen. Wanneer de kanarie stopte met zingen, wist iedereen dat er gevaar dreigde. Niet omdat de vogel belangrijker was dan de mijnwerkers, maar omdat hij als eerste aangaf dat er iets fundamenteel mis was.
Zo is het ook met het antisemitisme.
Wanneer Joden zich niet langer veilig voelen, hun identiteit beginnen te verbergen of zich afvragen of ze nog welkom zijn in het publieke leven, is dat zelden alleen een Joods probleem. Het is vaak het eerste signaal dat een samenleving haar moreel kompas begint te verliezen. De geschiedenis van Europa heeft dat meer dan eens bewezen.
De manier waarop een samenleving met haar Joodse gemeenschap omgaat, vertelt iets over haar eigen gezondheid. Wie denkt dat dit alleen Joden raakt, vergist zich : vandaag wordt een Joodse organisatie geweigerd, morgen misschien een andere minderheid, overmorgen iedereen die afwijkt van wat op dat moment aanvaardbaar wordt geacht.
Ik schrijf dit niet omdat ik medelijden zoek, maar omdat ik wil dat mijn kinderen en kleinkinderen kunnen opgroeien in hetzelfde België waarin ook mijn niet-Joodse vrienden willen leven – een land waar niemand moet nadenken of hij welkom is omwille van zijn identiteit.
Maar wat mij het meeste angst aanjaagt, is dat de vraag binnen de Joodse gemeenschap verschoven is. Het gaat niet langer over de vraag of wij nog een zaal kunnen huren. Jonge ouders vragen zich af of hun kinderen ooit onbezorgd met een keppel over straat zullen lopen of vanaf nu hun identiteit zullen moeten verbergen voor hun veiligheid. En steeds meer Joden spreken hardop uit wat ondenkbaar leek : misschien moeten we vertrekken. Niet omdat ze België niet graag zien – integendeel – maar omdat ze zich beginnen af te vragen of België hen nog wel graag ziet.
Wat gebeurt er wanneer Joden zich opnieuw beginnen af te vragen of er voor hen nog een plaats is ?
Dat breekt mijn hart. Mijn grootouders hebben de verschrikkingen van Auschwitz overleefd en geloofden, ondanks alles wat hun was afgenomen, dat hun kleinkinderen ooit weer in vrijheid zouden leven in Europa. Ons werd ‘never again’ beloofd. Dat ‘Verboden voor Joden’ voorgoed tot de geschiedenis zou behoren.
Dit gaat uiteindelijk niet over één zaal. Niet over één restaurant. Niet over Vestar. Het gaat over de vraag of wij als samenleving nog beseffen wat er gebeurt wanneer Joden zich opnieuw beginnen af te vragen of er voor hen nog een plaats is – niet alleen in een concertzaal, maar in België zelf.
Het probleem is er niet wanneer de kanarie stopt met zingen. Het probleem is er wanneer de mijnwerkers besluiten de kanarie niet meer ernstig te nemen.
Ralph Pais is vicevoorzitter van het Joods Informatie- en Documentatiecentrum (JID) en en ambassadeur van de European Jewish Association (EJA).
foto's (c) Gazet van Hove.
MULTICULTUUR & SAMENLEVEN Forum Ralph Pais (JID) : ‘Jonge ouders vragen zich af of hun kinderen ooit onbezorgd met een keppel over straat zullen lopen of vanaf nu hun identiteit zullen moeten verbergen voor hun veiligheid.’ door Ralph Pais – www.doorbraak.be . De nieuwe borden ‘Verboden voor Joden’ hangen nietLees verder
Inwoners van De Ster in de Bloemenwijk vragen zich af ‘waarom de groendienst het speelpleintje niet mee heeft opgekuist bij hun recente beurt ?’ Het pleintje werd in 2025 aangelegd na een ontharding en groener gemaakt. Er kwamen ook wat klimtoestanden voor de kinderen uit de straat en de ruimeLees verder
zaterdag 24 oktober 2026 vanaf 10.00u. – Beursschouwburg Brussel Op die dag organiseren het Vlaams Komitee voor Brussel en het Centrum Lieven Gevaert, met ondersteuning van Marnixring Brussel–Hoofdstad, Meervoud en de Vlaamse Volksbeweging, een studiedag onder de titel : BRUSSEL 2030 – EEN VLAAMSE OPDRACHT Vijf thema’s werden gekozen, metLees verder
NIEUWS – door Lucas Kindt – www.doorbraak.be . De rechtenfaculteit van de hoog aangeschreven University of Chicago verbiedt vanaf komend academiejaar laptops, tablets en smartphones in alle eerstejaarsvakken. Ook de examens verlopen voortaan in de aula, zonder internet of digitale toepassingen. Een van de meest prestigieuze rechtenfaculteiten ter wereld kiestLees verder
Van donderdag 23 tot en met zondag 26 juli vindt op het Molenveld Sfinks Mixed plaats, hét gratis festival voor wereldmuziek. Laat je meevoeren door optredens van artiesten van over de hele wereld. Geniet van kleurrijke parades, de speciale Kidz Village voor de kleintjes, de levendige wereldmarkt en zoveel meer. OpeningsurenLees verder
Lier – Grote Markt Zondagen 26 juli – 16 augustus – 20 september – 11 oktober , steeds van 9.00 tot 18.00u. Antiek – Brocante – Vintage – Retro – Decoratie – Design – Kunst – Curiosa – Meubilair – Verzamelingen – Tweedehands – Artisanale Makers Info : www.brocanterie.be –Lees verder
De debieten van nagenoeg alle onbevaarbare waterlopen in de provincie Antwerpen daalden inmiddels onder hun ecologische minimumdebiet. Overal kampen deze waterlopen met zeer lage waterstanden en zijn sommige onbevaarbare waterlopen zelfs volledig drooggevallen. De CIW Adviesgroep Droogte en het Provinciaal Droogte overleg van de provincie Antwerpen stellen vast dat deLees verder
NIEUWS – door Pieter Bauwens – www;doorrbaak.be . Daphne Agten en Lotte De Clerck hosten de vodcast ‘Het Wassalon’. foto © Het Wassalon De commissie Gelijke Kansen van het Vlaams Parlement boog zich deze week over ‘Het Wassalon’. Dat is een productie van het Agentschap Binnenlands Bestuur die jongeren moetLees verder
In de nacht van 17/18 juli 1936 vond in Spanje een extreem-rechtse militaire staatsgreep plaats, die aanvankelijk slechts gedeeltelijk lukte. Het koloniale leger in het Spaanse protectoraat in Marokko o.l.v. generaal Mola kwam in opstand tegen de links-republikeinse regering in Madrid. Dit was het begin van een meedogenloze burgeroorlog dieLees verder
Je ziet dat een vriend, zus of nonkel teveel heeft gedronken en toch in de auto stapt. Je voelt aan alles : dit is geen goed idee. En toch… zeg je niets. Dat is het bystandereffect. Iedereen ziet het, maar niemand grijpt in. Omdat je denkt : “Iemand anders zal het wel doen.” DoeLees verder