COLUMN - door Jan Denys - www.doorbraak.be .
Op één vlak haalt de Belgische arbeidsmarkt in elk geval een gouden medaille : voor aantal stakingsdagen.
Wat zijn speciale kenmerken van de Belgische arbeidsmarkt ? De nog altijd te lage werkzaamheidsgraad komt als eerste kenmerk naar voren. Er zijn maar een paar landen in de Europese Unie waar gemiddeld minder mensen werken dan in België. Het groot aandeel contracten van onbepaalde duur mag ook niet ontbreken. Amper 8 procent van de werknemers werkt met een tijdelijk contract, in de EU is dat gemiddeld 13 procent. En wat zeker ook niet kan ontbreken is het hoge aantal stakingsdagen. Daar halen we zelfs goud. Ook dit jaar.
Gemiddeld werd er in België tussen 2013 en 2022 maar liefst 102 dagen gestaakt per 1000 werknemers. In Frankrijk was dat 99 en in Finland 90. Er is een brede perceptie dat er veel meer wordt gestaakt in het Zuiden van Europa dan in het Noorden. In het Zuiden heerst het conflictmodel, in het Noorden het consensusmodel. Maar dat beeld stemt maar gedeeltelijk overeen met de realiteit.
In België wordt het hoge aantal stakingsdagen mee bepaald door de grote stakingsbereidheid in Brussel en Wallonië. Daar ligt het aantal stakingsdagen dubbel zo hoog als in Vlaanderen. Voor België gaat de Noord-Zuidvergelijking dus wél op. Voor de EU als geheel geldt dat minder.
Frankrijk scoort hoog, maar in Finland– een Scandinavisch land – wordt bijna evenveel gestaakt. En op de vierde plaats vinden we Denemarken terug, nog een Scandinavisch land. Spanje vervolledigt de top vijf. Waar zijn Italië en Griekenland ? Blijkt dat er in die landen geen betrouwbare statistieken te vinden zijn over staken. Als we een schatting moeten maken, zou Griekenland wellicht nog België voorbijsteken. Ook Italië zou sterk aanleunen bij de top drie. Maar in Portugal wordt dan weer bijna niet gestaakt.
Zowel in het Noorden als in het Zuiden zijn er landen met veel en weinig stakingsbereidheid
De dichotomie Noorden-Zuiden inzake stakingsbereidheid is in elk geval veel te simplistisch. Zowel in het Noorden als in het Zuiden zijn er landen met veel en weinig stakingsbereidheid. De landen met de minste stakingsbereidheid zijn te vinden in het Oosten van Europa (Polen, Hongarije …) en in het centrum van Europa (Nederland, Duitsland).
Waarom staken sommige landen meer dan andere ? Een hoge graad van vakbondslidmaatschap is niet voldoende als verklaring. België combineert een hoog lidmaatschap met veel stakingen, maar in veel landen is die samenhang niet te vinden. In Frankrijk zijn net weinig mensen lid van de vakbond. Zweden en Denemarken kennen allebei een hoog lidmaatschap, maar in Denemarken wordt een stuk meer gestaakt dan in Zweden.
In sommige landen zijn politieke stakingen gangbaar, elders zijn ze onwettig
In sommige landen zijn politieke stakingen gangbaar. Dat is het geval in België, maar bijvoorbeeld ook in Finland, wat mee verklaart waarom er daar relatief veel gestaakt wordt. In veel landen is zoiets dan weer uit den boze. Duitsland heeft een cultuur van vredesplicht (Friendspflicht) tijdens de looptijd van een CAO. Zolang een CAO loopt is het not done te staken. Er wordt alleen gestaakt als een CAO verlopen is en men er niet in slaagt een nieuwe af te sluiten. Politieke stakingen zijn sowieso onwettig.
Stakingen vinden ook meer plaats in tijden van sociaaleconomische hervormingen. Frankrijk is daar wellicht het beste voorbeeld van, maar ook België laat zich niet onbetuigd. Het grootste aantal stakingen de voorbije halve eeuw vond plaats tijdens de regering-Dehaene bij de invoering van het Globaal Plan in 1993. Het was de tijd van de invoering van de gezondheidsindex, de loonstop en forse besparingen in de sociale zekerheid. Toen De Wever zijn hervormingsagenda lanceerde konden we al voorspellen dat we zouden afstevenen op een nieuwe piek inzake stakingsdagen.
Opnieuw is er Duitsland als tegenvoorbeeld. De Hartzhervormingen (2003-2005) lokten wel straatprotest uit, maar relatief weinig stakingen. Deze waren gewoon niet wettig.
Ten slotte wordt er ook meer gestaakt in de overheidssector. In de privésector is er meestal enige terughoudendheid, zeker als het om een sector gaat die blootgesteld is aan internationale concurrentie. Daar speelt de tucht van de markt. Die bezorgdheid hebben ambtenaren niet. Bovendien is er dikwijls sprake van monopoliesituaties zoals bij het openbaar vervoer. En de syndicalisatiegraad ligt bij de overheid ook een stuk hoger.
Voor ambtenaren speelt de bezorgdheid over markt en concurrentie niet
Dit betekent dat sociaaleconomische hervormingen bij de overheid zelf per definitie zware stakingen uitlokken. Zoals in België vandaag. Het is overigens goed mogelijk dat Bart De Wever straks Jean-Luc Dehaene onttroont als de premier met de meeste stakingsdagen. De lijst van stakingen sinds het aantreden van de regering oogt nu al hallucinant. In absolute dagen zal dat zeker het geval zijn, maar wellicht niet als het wordt afgezet tegen het aantal werknemers. In 1993 waren er 3,1 miljoen werknemers, nu 4,2 miljoen.
Net zoals Dehaene toen, heeft De Wever deze stakingen al ingecalculeerd. Net zoals toen zullen de stakingen weinig of geen effect sorteren. Sammy Mahdi (cd&v) was daarin heel eerlijk in De Standaard. Hij gelooft niet dat zijn stem aan de onderhandelingstafel door de stakingen luider heeft geklonken.
Het recht om te staken is een van de meest fundamentele rechten van de werknemer en is verankerd in internationale verdragen. Daar kan niet lichtzinnig mee omgesprongen worden, maar met de huidige reeks van stakingen, veelal op kap van de gewone burger, is een duidelijke grens overschreden. Zo kan het in elk geval niet verder.
Jan Denys
Volgt sinds 1983 de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt. Eerst op de KULeuven als wetenschappelijk medewerker, later bij Randstad en sind eind 2024 als zelfstandig expert. Hij is sinds 2015 lid van de Hoge Raad voor Werkgelegenheid.
Foto's (c) Gazet van Hove.
COLUMN – door Jan Denys – www.doorbraak.be . Op één vlak haalt de Belgische arbeidsmarkt in elk geval een gouden medaille : voor aantal stakingsdagen. Wat zijn speciale kenmerken van de Belgische arbeidsmarkt ? De nog altijd te lage werkzaamheidsgraad komt als eerste kenmerk naar voren. Er zijn maar eenLees verder
Op zaterdag 14 februari – ‘Valentijnsdag’ – was er in de namiddag een massa volk aanwezig op de Grote Markt van Lier. Reden : een poging om het wereldrecord kuskesdans “La Bamba” te breken. Het vorige record stond op naam van de stad Mechelen met 162 dansers. Lier en MechelenLees verder
Bij een noodoproep telt elke seconde. Hulpdiensten zoals politie, brandweer en ambulance doen er alles aan om zo snel mogelijk bij je te raken als je dringende hulp nodig hebt. Maar dan moeten ze je woning natuurlijk wel kunnen vinden… Een goed zichtbaar huisnummer is heel belangrijk. Het voorkomt datLees verder
Dit sterke duo rasmuzikanten heeft gekozen voor een programma waarbij ze elkaarenerzijds uitdagen, maar tegelijk gemeenschappelijke muzikale grond vinden.Zij willen ons een zondagnamiddag verwennen met muziek van Ludwig van Beethoven viaPaul Hindemith, tot het grote meesterwerk “Petrouchka” van Igor Stravinsky. Wanneer ? Zondag 15 maart 2026 om 15.00 u (deuren 14.30 uur).WaarLees verder
Tijdens winterse weersomstandigheden zijn alle overheidsdiensten druk in de weer om de wegen sneeuw- en ijzelvrij te maken en te houden. Dit gebeurt hoofdzakelijk door het vegen van de straten en fietspaden en het strooien van zout.Ook onze medewerkers stellen bij sneeuw en ijzel alles in het werk om deLees verder
NIEUWS – door Roan Asselman – www.doorbraak.be . Soundos El Ahmadi legde Bart Schols het vuur aan de schenen. Ze heeft gelijk : onveiligheid voor vrouwen ís een probleem in ons land. foto © vrt De passage van de Amsterdamse comédienne Soundos El Ahmadi in De Afspraak maakte de tongenLees verder
Dinsdag 12 mei 2026 om 20.00u. C.C. ’t Aambeeld – Della Faillelaan 34 in Aartselaar Beste Davidsfondsleden en -sympathisanten, Voor een veilige samenleving – De schietpartijen en aanslagen in o.a. Anderlecht en Antwerpen doen ons beseffen dat er dringend actie nodig is tegen de drugscriminelen in ons land. Daarom wil deLees verder
MORTSEL, zondag 15 maart 2026, hoeve Dieseghem, 13.30u. Nog even een frisse neus halen langs de groene plekken en trage wegjes in Mortsel ? We komen langs Klein-Zwitserland noord, het Sportlandschap, kasteel Cantecroy en Klein-Zwitserland zuid. Wat is er op korte tijd allemaal veranderd en wat weet je nog nietLees verder
Om 20.00 uur in Da Capo, Lintsesteeneg 1A. Gemeenteraad P.1. Notulen 27 januari 2026P.2. Eedaflegging financieel directeurP.3. Vervanging financieel directeur bij afwezigheid of verhinderingP.4. Uittreding A. Rodenbachschool uit scholengemeenschap De Link en toetreding tot scholengroep FluxusP.5. Stand van zaken traject overdracht Rodenbachschool-GO!P.6. Nominatieve delegatie overheidsopdrachtenP.7. Evaluatieverslag VZW GEVAP-JOC – beslissingP.8.Lees verder
Pensioenen onder vuur ? NIEUWS – door Vanille Dujardin – www.doorbraak.be . Wie vandaag het pensioendebat volgt, krijgt al snel de indruk dat er iets wordt ‘afgepakt’. Werkloosheidsperiodes tellen minder mee, vervroegd pensioen wordt ontmoedigd en de pensioenmalus loert om de hoek. Volgens econoom Bart Van Craeynest (Voka) zijn deLees verder