door Pieter-Jan Verstraete - www.doorbraak.be .
Het boek ‘De ramp met de Van Imhoff’ werpt licht op een duistere episode uit de Nederlandse oorlogsgeschiedenis: de scheepsramp met de Van Imhoff in 1942. Toen het schip zonk lieten de kapitein en de bemanning honderden Duitse geïnterneerden aan hun lot over. Slechts een klein aantal Duitsers overleefde het drama, mede doordat een Nederlands hulpschip later weigerde drenkelingen aan boord te nemen.
De Van Imhoff behoorde tot een van de drie handelsschepen die tijdens de Tweede Wereldoorlog Duitse geïnterneerden vanuit Nederlands-Indië naar India moesten overbrengen. Toen het schip op 18 januari 1942 van Sumatra vertrok, had het naast de bemanning en een militair bewakingsdetachement ook 473 Duitsers aan boord.
Een dag later werd het schip op zee door een Japans vliegtuig aangevallen. Deze aanval had geen directe treffers, maar beschadigde het schip waardoor het water maakte en langzaam begon te zinken. Een aantal uren na de aanval gaf de kapitein opdracht de reddingssloepen te vieren waarop de voltallige bemanning en het bewakingsdetachement het schip verlieten, met nog vele plaatsen onbezet in de sloepen.
De bijna vijfhonderd Duitse geïnterneerden trachten het schip te verlaten en zichzelf te redden met alles wat dreef
Alle Duitsers, onderdeks opgesloten in met prikkeldraad omgeven kooien, werden aan hun lot overgelaten. Toen zij zichzelf hadden bevrijd, troffen zij slechts één reddingsboot en een werkbootje aan. De bijna vijfhonderd Duitse geïnterneerden trachten het schip te verlaten en zichzelf te redden met alles wat dreef.
De Nederlandse admiraal Helfrich beval een reddingsactie, maar beperkte die tot Nederlanders en ‘betrouwbare Duitsers’. De kapitein van het reddingsschip, de Boelangan, trof inderdaad Duitse drenkelingen aan maar nam niemand van hen aan boord. Meer dan vierhonderd Duitsers stierven een ellendige verdrinkingsdood.
Enkel zij die een plaats vonden in de overvolle reddingssloep en in het werkbootje, in totaal 68 man, wisten zich te redden. Ze spoelden aan op een eiland waar ze door de plaatselijke bevolking en een groep zendelingen geholpen werden. Later werden ze opnieuw gevangengenomen.
De verantwoordelijke admiraal Helfrich werd tot aan zijn overlijden in 1962 over deze Nederlandse oorlogsmisdaad nooit ondervraagd. In Nederland bestond er decennialang grote terughoudendheid om Duitsers als oorlogsslachtoffers te erkennen, en al helemaal als slachtoffers van een Nederlandse oorlogsmisdaad. Er bestond immers een wet die bepaalde dat drenkelingen op zee — gelijk welke nationaliteit ze hadden — altijd moesten worden geholpen. Een wet die Nederland dus op grove wijze had geschonden.
Pas vier jaar geleden gaf de Nederlandse overheid opdracht een onderzoek in te stellen naar de ware toedracht van de ramp. Het onderzoek kwam er in 2017 naar aanleiding van een documentaire op de Nederlandse televisie. Duitse nabestaanden dienden een aanvraag in om een onderzoek in te stellen. Tevoren was dat ook al gebeurd, maar de aanvragers waren toen (onder meer door eerste minister Wim Kok) met een kluitje in het riet gestuurd. Alles bleef in de doofpot zitten.
Het onderzoek werd ingesteld door het Nederlands Instituut voor Militaire Historie. De Nederlandse ministers van Binnenlandse Zaken en Defensie namen in de zomer van 2025 het onderzoeksrapport ‘De ramp met de Van Imhoff en het lot van Duitse burgers in Nederlands-Indië’ in ontvangst en boden officiële excuses aan aan de Duitse overheid. Vergoedingen werden niet uitbetaald vermits alle betrokken mensen inmiddels overleden waren.
Van dat onderzoeksrapport is een vlot leesbaar boek gemaakt met tal van illustraties. De eerste zes hoofdstukken geven de brede context waarin de ramp heeft kunnen plaatsvinden. De onderzoekers beschrijven onder meer de aanwezigheid en de integratie van de Duitsers in Nederlands-Indië, maar tekenen ook hoe een aantal van hen beïnvloed werd door het nationaalsocialistische gedachtegoed in de Archipel, wat de angst voor een ‘vijfde colonne’ deed aanwakkeren.
Het zevende uitgebreide hoofdstuk beschrijft gedetailleerd, toegankelijk en levendig de gebeurtenissen tijdens de ramp zelf, en het laatste en achtste hoofdstuk besteedt grotendeels aandacht aan de vooral financiële, juridische en publicitaire nasleep van de ramp.
De conclusie ligt dan ook voor de hand: ‘De weerloze geïnterneerden aan boord van het schip kregen niet de hulp die nodig was om de ramp te overleven.’
Pieter Jan Verstraete (°1956) is sinds 2019 als bibliothecaris met pensioen. Zijn hele leven al wijdt hij zich aan de geschiedschrijving van de Vlaamse beweging. In 2025 publiceerde hij een tweedelige biografie van de VNV-leider Staf de Clercq. Momenteel werkt hij aan een reeks biografieën van Europese collaborateurs (uitgeverij Aspekt).
door Pieter-Jan Verstraete – www.doorbraak.be . Titel De ramp met de Van Imhoff Subtitel En het lot van Duitse burgers in Nederlands-Indië, 1940-1945 Auteur Ellen Klinkers, Linda Terpstra en Maaike van der Kloet Uitgever Boom ISBN 9789024467433 Onze beoordeling Aantal bladzijden 399 Prijs € 39,90 Het boek ‘De ramp metLees verder
Raadslid Anke Muylle (HB) vroeg op de laatste Hovese gemeenteraad om de tijdelijke wijziging van parkeren beperken in de tijd, door het instellen van een blauwe zone met parkeerschijf in de Oudstrijdersstraat, te herzien alsook in te trekken en dit om de omliggende straten te ontlasten. “Nu kan men erLees verder
door Thierry Debels in ’t Pallieterke . Het is zonder twijfel de meest intrigerende e-mail in de Amerikaanse database van de veroordeelde zedendelinquent Jeffrey Epstein. Die e-mail werd verzonden door zijn vriend Lawrence Krauss, een Amerikaans-Canadese natuurkundige die destijds het World Economic Forum in Davos bijwoonde. Krauss schrijft Epstein dat hij moeLees verder
Een nestkastje ophangen is één van de makkelijkste manieren om vogels te helpen in je tuin. Februari is daarvoor een ideaal moment ! Zo hebben de vogels in de buurt nog voldoende tijd om het kastje te leren kennen. En tijdens koude winternachten kunnen ze er alvast in schuilen. WelkLees verder
De jaarlijkse algemene vergadering van de Paul van Ostaijenkring ging door einde januari, nog net op tijd om elkaar een gelukkig nieuwjaar te wensen. Dit jaar ging het evenement door in Dienstencentrum ‘Ten Hove’ aan de René Verbeecklaan. Er waren een goede 65 aanwezigen. Tot vorig jaar ging deze ledenvergaderingLees verder
door Angélique Vanderstraeten in ’t Pallieterke . Met de sluiting van de vestiging van glasvezelproducent Envalior in Kallo verdwijnt nog eens een chemiebedrijf in de Antwerpse haven. Deze cruciale industrietak is stilaan aan het doodbloeden. Om dat bloeden te stelpen, zijn er verschillende remedies gaande van subsidies over heffingen opLees verder
door Piet Van Nieuwvliet in ’t Pallieterke. Het dodelijke geweld, het aantal doden door criminaliteit, bleef ook in 2025 toenemen in Frankrijk. Statistisch gezien wordt elke 7 uur een mens vermoord. Het aantal moorden of moordpogingen steeg er met 8 procent, aldus het Franse ministerie van Binnenlandse Zaken. Concreet : 1.268 moorden ofLees verder
Laat je verrassen door Weline, een uniek streekproduct dat een eerbetoon brengt aan de legendarische gebroeders Weytjens. Deze visionaire ondernemers bouwden niet alleen huizen zonder mortel met hun iconische welo*-blokken, maar brachten ook zoetigheid in Lint met hun confituurfabrieken. Weline is meer dan alleen een praline; het is een reisLees verder
Gemeente Hove Zitting van maandag 2 februari 2026 In Raadzaal gemeentehuis, Geelhandlaan 1 – 2540 Hove Het college van burgemeester en schepenen keurt de notulen van de vorige zitting goed. Het college van burgemeester en schepenen levert een voorwaardelijke omgevingsvergunning af voor rooien van 1 beuk en 2 esdoorns. HetLees verder
Zaterdag 31 januari organiseerde de lokale N-VA-afdeling haar nieuwjaarsreceptie in het Dienstencentrum “Ten Hove” aan de René Verbeecklaan. Er waren een zestigtal aanwezigen, meestal uit Hove. Van de andere politieke fracties uit Hove was er enkel een delegatie van coalitiepartner Hove Natuurlijk, met een fotograaf die alles vastlegde op beeld.Lees verder