NIEUWS - door Rik Torfs - www.doorbraak.be .
In zijn stilistisch vlekkeloos, heel persoonlijk en bij momenten ontroerend boek Ondergang beschrijft Bart Maddens het leven en de dood van de IJzerbedevaart. Het is een onderwerp waar ik in principe weinig affiniteit mee heb. Toch maakte ik één IJzerbedevaart mee, toevallig, toen ik een weekend in De Panne doorbracht en uit nieuwsgierigheid naar Diksmuide fietste.
Ik wilde het allemaal weleens zien en was wat verwonderd dat je een ‘kenteken’ moest kopen. Een veel te plechtig woord voor een toegangskaartje vond ik toen, in al mijn driestheid, lang geleden. Het moet in het begin van de jaren tachtig zijn geweest. Notaris Paul Daels was voorzitter van het comité. Ik zie hem nog staan, hoog op het spreekgestoelte, met achter hem een azuurblauwe hemel. Hij hield een bloedserieuze toespraak. Daarom herinner ik me niet meer waarover ze ging. Het beeld staat echter in mijn geheugen gegrift. Het was sterker dan het woord.
In zijn boek schuwt de scherpe observator die Bart Maddens is kritiek noch zelfkritiek. Dat gaat hier en daar gepaard met een vleugje onderkoeld cynisme. Een lichte stijlbreuk in zijn relaas, maar precies daarom prikkelend om te lezen.
Maddens stelt dat er de jongste decennia veel is veranderd en het vandaag niet langer politiek correct is om te spreken over de ‘uitwassen’ van de repressie : ‘Zelfs het woord “repressie” is aangebrand : je moet het nu hebben over de bestraffing van collaborateurs. En die gebeurde werkelijk op voorbeeldige wijze, als we de historici van vandaag mogen geloven. De collaboratie, de vergoelijking ervan, de “mythevorming” rond de repressie, de strijd voor amnestie, dat alles is één grote misdaad geworden.’
Toen ik deze passage las, dacht ik meteen aan de diepere betekenis van het begrip collaboratie. Niet alleen of niet zozeer de collaboratie met het nazisme. Maar de collaboratie in vredestijd, van iedereen die het vandaag dominante verhaal over de collaboratie met de nazi’s en haar ‘bestraffing’ naadloos volgt en napraat. Uit eigenbelang. Om aan die vermaledijde goede kant van de geschiedenis te staan.
Niet alleen of niet zozeer de collaboratie met het nazisme, maar de collaboratie in vredestijd
Intellectuele collaboratie met het establishment, zo zou je het kunnen noemen. Collaboratie van kleurloze academici die het geworden zijn omdat ze niet goed genoeg konden voetballen om ermee aan de kost te komen of omdat handenarbeid hun persoonlijke mogelijkheden oversteeg. Want natuurlijk verliep de bestraffing van collaborateurs niet vlekkeloos. Het getuigt van een krakkemikkig antropologisch inzicht – mensen zijn nu eenmaal geen heiligen – om het tegendeel te veronderstellen.
Mijn vader was in de tijd van de repressie rechter in Mechelen. Hij maakte deel uit van krijgsraden die uit drie personen bestonden : twee legerofficieren en een beroepsmagistraat. Beslissingen werden bij meerderheid genomen. Dat liep niet altijd van een leien dakje.
Op een dag verscheen een collaborateur voor de krijgsraad. Hij zou de aangerichte schade waarvoor hij verantwoordelijk werd geacht moeten vergoeden. Dat kwam zo. Na de bevrijding kregen collaborateurs het zwaar te verduren. Geregeld werden hun woningen door woedende mensen – al dan niet halve of hele verzetslieden – bestormd. Meubilair en huisraad moesten eraan geloven.
Zo meldden ziedende lieden zich ook aan bij het huis van de collaborateur die moest verschijnen voor de krijgsraad waarvan mijn vader deel uitmaakte. Helaas, de man in kwestie bleek niet thuis te zijn. Geen nood, de inboedel van zijn woning werd dan maar in zijn afwezigheid compleet vernield.
Alleen, het bleek om een vergissing te gaan. Niet het huis van de collaborateur werd geplunderd, maar dat van zijn geheel onschuldige buurman, die het ongeluk had evenmin thuis te zijn.
Collaboratie en repressie hebben met elkaar gemeen dat ze het slechtste in de mens de kans bieden om zich schaamteloos te veruitwendigen
Dus werd de collaborateur voor de rechtbank gebracht om de schade die de woning van zijn buurman had opgelopen te vergoeden. De redenering was helder : als hij niet met de Duitsers had gecollaboreerd, zou het huis naast het zijne nooit per vergissing zijn vernield.
Twee leden van het college van drie, de twee legerofficieren, waren meteen bereid om die scherpzinnige redenering te volgen en de collaborateur voor de schade te doen opdraaien. Mijn vader bevond zich in een minderheidspositie en had zich daar in principe moeten bij neerleggen. Maar dat weigerde hij pertinent, er zijn grenzen aan de onnozelheid. Hij bleef zich tegen de absurde visie van zijn collega’s verzetten, tot die uiteindelijk zwichtten voor de druk. Of misschien was het etenstijd en hadden ze honger.
Collaboratie en repressie hebben met elkaar gemeen dat ze het slechtste in de mens de kans bieden om zich schaamteloos te veruitwendigen. Het levert nog applaus op ook. Applaus van mensen die per definitie aan de kant van de winnaars staan omdat ze terecht vrezen van nature verliezers te zijn.
De stem van de rede is niet altijd die van de schijnbare meerderheid.
Rik Torfs is Belgisch hoogleraar emeritus aan de KU Leuven, kerkjurist, oud-rector van de KUL, bekend mediafiguur, voormalig christendemocratisch politicus en bekende twitteraar.
foto's (c) Gazet van Hove.
NIEUWS – door Rik Torfs – www.doorbraak.be . In zijn stilistisch vlekkeloos, heel persoonlijk en bij momenten ontroerend boek Ondergang beschrijft Bart Maddens het leven en de dood van de IJzerbedevaart. Het is een onderwerp waar ik in principe weinig affiniteit mee heb. Toch maakte ik één IJzerbedevaart mee, toevallig, toenLees verder
Onze bibliotheek is naast een verzameling boeken ook een plek voor ontmoeting en recyclage. In onze ontmoetingszaal staan verschillende containers om voorwerpen in te zamelen voor hergebruik. Pampers Alle niet-gebruikte pampers, maandverband en incontinentieluiers mogen in de doos van de Pamperbank. Ze worden herverpakt en verkocht via de sociale kruidenier.Lees verder
zondag 4 oktober 2026 – van 13.30u. – 15.30u. Bomen zijn graag gezien om groen in de wijk te creëren. Dat maakt iedereen blij, zeker als ze zorgen voor schaduw, een mooie herfsttooi en ritselende bladeren om rustig van te worden. Maar al eens afgevraagd hoe bomen onze leefomgeving beleven ?Lees verder
Besluitenlijst Raad van bestuur Zitting van dinsdag 22 september 2026 Om 22.00u. in zaal Da Capo, Lintsesteenweg 1A in 2540 Hove De raad van bestuur van het autonoom gemeentebedrijf keurt de notulen van de vorige zitting goed. De raad van bestuur neemt kennis van het ontslag van mevrouw Marie MisselynLees verder
NIEUWS – door Pieter Bauwens – www.doorbraak.be . Zeven tot acht gemaskerde figuren, verkleed als kerstman, stappen een collegezaal van de ULiège binnen. Ze gooien taarten naar het hoofd van professor Damien Ernst en roepen ‘facho’ en ‘collabo Thales’. Sympathiek toch, tegen een ‘oorlogsgeleerde’, en het is maar taart. VindtLees verder
Nederlands praten ? Makkelijk en gezellig tijdens de oefenkansen Nederlands ! Je spreekt al wat Nederlands, maar wil wat extra oefenen in een ontspannen sfeer ? Kom gezellig met ons mee babbelen, want zo leer je het meest. We praten actief over verschillende thema’s, zoals tradities, de geschiedenis van deLees verder
De Oosterweelverbinding bereidt zich dit najaar voor op enkele belangrijke verkeersomzettingen op de Antwerpse Ring (R1). Laat je niet verrassen en bereid je verplaatsing voor. Zo zal het eerste stukje definitieve infrastructuur op rechteroever, de onderdoorgang naar afrit Deurne, openen in het weekend van 18 op 21 september. Daarna volgenLees verder
MORTSEL foto (c) Orfeo Op zondag 18 oktober om 15.00 uur (deuren 14.30 uur) wordt de start gegeven van het 13e concertjaar van de Orfeo Mortsel-Dorp Concerten.Drie jonge muzikanten, Marjolein Acke (sopraan), Joy Gonnissen (mezzosopraan) en Elewout Acke (piano), brengen “Pure Pareltjes – Een middag vol vocale meesterwerken”.Dit wordt eenLees verder
NIEUWS – door Jan Fabry – www.doorbraak.be . De overheid betaalde al 278.000 euro voor ‘Het Wassalon’. De facturen zijn er, maar de beloofde evaluatie en bewezen resultaten niet. foto © VRT De Vlaamse overheid betaalde al ruim 278.000 euro voor een gelijkekansencampagne rond de videopodcast ‘Het Wassalon’. Daarbovenop gingLees verder
‘Aan Franstalige kant herschikken we de ligstoelen op de Titanic’ NIEUWS – door Vanille Dujardin – www.doorbraak.be . De Wever zoekt minstens 10 miljard euro om de federale begroting verder op de rails te krijgen. ‘Onevenwichtig’, oordeelde MR-vicepremier David Clarinval. ‘Onverteerbaar’, vond Maxime Prévot van Les Engagés. De eerste begrotingsnotaLees verder