door Jan Huijbrechts in 't Pallieterke .
Op 18 april 1898 – precies 125 jaar geleden – nam de Kamer van Volksvertegenwoordigers de Wet betreffende het gebruik der Vlaamsche taal in de officiële bekendmakingen aan. Vandaag zegt u dat wellicht weinig, maar dat was een mijlpaal in de Belgische wetgeving want vanaf dan werden ’s lands wetten in het Frans én het Nederlands gestemd, bekrachtigd, afgekondigd en bekendgemaakt. En dit ging meteen ook op voor alle andere officiële overheidsakten zoals de koninklijke en ministeriële besluiten.
Deze wet, die vaak ook naar de indieners de Wet-Coremans-De Vriendt wordt genoemd, zorgde er voor het eerst sinds de stichting van de Belgische staat in 1830 voor dat het Nederlands als officiële landstaal op gelijke voet met het Frans werd gesteld. Vandaar dat deze wet in de historiografie van de Vlaamse Beweging ook als de ‘Gelijkheidswet’ bekend staat.
Niemand – en zelfs Tom Waes niet in ‘Het verhaal van Vlaanderen’ – vindt het vandaag de dag blijkbaar nog de moeite om erop te wijzen dat het niet minder dan 68 lange jaren geduurd heeft vooraleer het Nederlands, de taal van de meerderheid van de burgers in Belgenland, in het officiële taalgebruik door de Belgische overheid hetzelfde statuut dan het Frans kreeg. Deze wet voorzag in een gelijke behandeling op overheidsniveau van het Nederlands en het Frans. Vandaag de gewoonste zaak ter wereld, maar toen ronduit revolutionair. Voor het eerst werd het rechtsbeginsel van gelijkheid van alle Belgen gebruikt als een basisvoorwaarde voor meer democratie.
En het was absoluut geen toeval dat hierbij de taalkwestie centraal stond, want die was illustratief voor de bestaande sociale ongelijkheid in het land. De Belgen mochten dan al na de muiterij van 1830 vrij zijn, maar gelijk waren ze zeker niet. Op politiek noch op sociaal en economisch vlak, en zeker niet op taalkundig vlak. In Vlaanderen en Brussel werd door de burgerij enkel Vlaams gesproken met de meid en de tuinman. In Wallonië was het Vlaams enkel te horen in de mijnstreek van de Borinage waar de Vlaamse gastarbeiders massaal naar het zwarte goud dolven. Overal in het land, van De Panne tot Arlon, was het Frans de dominante taal in het onderwijs, de administratie en het gerecht. Het lijkt een beetje karikaturaal maar het was dat absoluut niet : je kon in het Belgische leger tot generaal worden bevorderd zonder enige kennis van het Nederlands, maar geen korporaal worden zonder Frans. Deze wanverhoudingen op taalvlak vormden dan ook de perfecte weerspiegeling van de machtsverhoudingen die sinds 1830 in Belgenland golden.
Onder druk van de snel aan populariteit winnende Vlaamse Beweging en na de invoering van het algemeen meervoudig stemrecht in 1894 groeide over verschillende partijen heen een consensus ten gunste van het gebruik van het Nederlands in de parlementaire debatten en voor de erkenning van het Nederlands, naast het Frans als officiële landstaal. Dat resulteerde in het wetsvoorstel dat de Vlaamsgezinde katholieke volksvertegenwoordigers Edward Coremans en Juliaan De Vriendt op 13 maart 1895 indienden ter gelijkberechtiging van beide landstalen in het legislatieve werk. De Antwerpenaar Coremans had eerder al naam gemaakt met de eerste taalwetten. Op zijn initiatief waren de wetten op het gebruik van het Nederlands in de strafrechtspleging van 1873 en 1891 en die op het middelbaar onderwijs van 1883 ontstaan. De Vriendt had, kort na zijn aanstelling als Kamerlid, geschiedenis geschreven door op 16 november 1894 als eerste Kamerlid ooit een redevoering in het Nederlands te houden.
Hun wetsvoorstel werd op 17 juli 1895 in de speciaal hiervoor opgerichte commissie goedgekeurd. Na de parlementsverkiezingen van juli 1896 werd het op 19 november met een grote meerderheid – 92 ja-stemmen, drie neen-stemmen en één onthouding – door de Kamer aanvaard.
"gauche, droite" ...pour les Flamands la mëme chose
De goedkeuring lokte talloze reacties uit. Aan Franstalige zijde waren enkel de socialisten voor omdat ze het gelijkheidsidee, die achter de wet schuilging, genegen waren. Alle andere Franstaligen, of ze nu in Vlaanderen, Brussel of Wallonië woonden, vormden echter een front tegen deze wet. In hun streven om de taalkundige en dus politieke gelijkheid tussen Vlamingen en Franstaligen af te remmen, lobbyden ze massaal en dreigden ze de wet te boycotten omdat ze vreesden dat deze wet – met de steun van de katholieke regering – zou leiden tot de volledige tweetaligheid van het land. Een doemscenario voor de Franstaligen die vreesden dat hun dominante positie in het land werd ondermijnd door de Vlaamse Beweging die riep om gelijke toegang tot de machtsbronnen en taalrechten. Een in hun ogen reële dreiging, die in het ergste geval zou kunnen uitdraaien op een omkering van de machtsrelaties in het land waarbij de ondergeschikten zouden heersen en de onmachtigen de macht zouden grijpen… Sterker nog, het Vlaamse emancipatiestreven was een bedreiging voor de nationale eenheid. In hun visie eindigde de Gelijkheidswet niet met een tweetalig Vlaanderen maar streefde men naar ééntaligheid, wat door de meeste Franstaligen als een illegitieme en kwetsende eis werd gezien.
Het Franstalige verzet wierp vruchten af want de Senaat, bolwerk van conservatisme en belgicisme, keurde op 5 februari 1897 enkel een flink afgezwakt wetsvoorstel goed met 51 ja-stemmen, 23 tegen en 23 onthoudingen. De senatoren aanvaarden een amendement van gewezen minister van Justitie Jules Lejeune waardoor, bij twijfel of onenigheid, enkel de Franstalige wetteksten rechtsgeldig bleven; de Nederlandstalige behielden slechts de waarde van een officiële vertaling. Het wetsvoorstel ging daarop terug naar de Kamer die de afgezwakte versie van de Senaat evenwel verwierp en het oorspronkelijke wetsontwerp uiteindelijk na veel gepalaver en bekvechten op 18 april 1898 goedkeurde met 99 stemmen voor, 19 tegen, 4 onthoudingen waarna de Senaat zich op 15 april 1898 met een kleine meerderheid alsnog aansloot bij het ongewijzigde wetsvoorstel (47 stemmen voor, 39 tegen, 3 onthoudingen). Op 18 april 1898 werd de wet door koning Léopold II ondertekend en bekrachtigd.
De beoogde gelijkheid in rechte was met de Wet-Coremans-De Vriendt echter nog lang geen feit. Rechtsgeldige Nederlandstalige wetten kwamen er pas na de Tweede Wereldoorlog. Het zou nog tot 1967 duren vooraleer de Belgische Grondwet een officiële Nederlandstalige vertaling kreeg en de federale kieswetgeving werd pas in 1970 officieel vernederlandst. Allemaal historische feiten die voor de makers van ‘Het verhaal van Vlaanderen’ blijkbaar irrelevant waren. Onbegrijpelijk, want zonder de taalstrijd valt het streven naar culturele en later bestuurlijke autonomie voor Vlaanderen onmogelijk te verklaren …
Foto's (c) Gazet van Hove.
door Jan Huijbrechts in ’t Pallieterke . Op 18 april 1898 – precies 125 jaar geleden – nam de Kamer van Volksvertegenwoordigers de Wet betreffende het gebruik der Vlaamsche taal in de officiële bekendmakingen aan. Vandaag zegt u dat wellicht weinig, maar dat was een mijlpaal in de Belgische wetgevingLees verder
elke maandag KONINKLIJK HARMONIEORKEST SINT-LAUREYS : repetitie van 20.00 tot 22.00 uur en repetitie jeugdafdeling van 18.45 tot 19.45 uur in Da Capo, Lintsesteenweg 1A. www.harmoniehove.be . OKRA : fietsen om 13.30 uur aan Dienstencentrum Ten Hove, René Verbeecklaan 3. Info : 03 / 455 76 16. ZANGKOOR SINT-LAURENTIUS :Lees verder
door Wannes Neukermans in ’t Pallieterke . In de aanloop naar de verkiezingen van 2024 lijken minstens twee partijen alvast zeker de kaart te trekken van meer Vlaamse autonomie : N-VA en Vlaams Belang. Men haalt hiervoor allerlei argumenten uit de kast, maar voor veel Vlamingen zullen praktische overwegingen doorslaggevendLees verder
MILIEU EN DUURZAAMHEID Bij Opnieuw & Co start de zomer al eind april.Op zaterdag 22 april halen ze er van 10.00 tot 18.00 uur weer alle zomerspulletjes boven.Tijdens Opnieuw & Co Zomert vind je parasols, tuinmeubelen, strandspelletjes, barbecues, waterpistolen, koelboxen, ventilators, teenslippers, zomerjurkjes, shorts, badpakken en nog zoveel meer. AllesLees verder
Tijdens een anonieme patrouille merkten onze ploegen drie verdachte personen op in de omgeving van de Groeningenlei in Kontich. Ze werden door onze inspecteurs herkend op basis van eerdere camerabeelden van verdachten van winkeldiefstallen. Het mannelijke trio van 22, 25 en 38 jaar kon gelinkt worden aan meerdere diefstallen uitLees verder
Ons lokaal bestuur werkt samen met de GECORO en andere adviesraden aan een nieuw en hedendaags Beleidsplan Ruimte waarmee we vol vertrouwen de uitdagingen van de toekomst tegemoet kunnen treden. In het plan is er onder andere aandacht voor slimme verdichting, energie en klimaat, duurzame mobiliteit en het behoud vanLees verder
HULPDIENSTEN In opdracht van de lokale besturen van Boechout, Edegem, Kontich, Lint, Mortsel en Hove labelen de fietspuntmedewerkers fietsen in het kader van diefstalpreventie en dat elke werkdag in het station Mortsel-Oude God.Iedereen heeft een uniek rijksregisternummer. Als dat nummer op het kader van je fiets staat, contacteert de politieLees verder
door Angélique Vanderstraeten in ’t Pallieterke . Vice-premier en federaal minister van Werk Pierre-Yves Dermagne (PS) zei in een interview dat extra belastingen de voorkeur genieten om het begrotingstekort onder controle te krijgen. Het leidde tot verontwaardigde reacties in Vlaanderen. Nochtans is het voorstel van Dermagne zeer voorspelbaar en pastLees verder
Tot en met 31 oktober 2023 loopt het Vlaams Kampioenschap Tegelwippen. Doe mee met onze gemeente ! Je breekt zoveel mogelijk tegels uit en vervangt die door groen. Hoe meer inwoners meedoen, hoe meer verharding er verdwijnt. En zo beschermen we onze gemeente en Vlaanderen beter tegen de gevolgen vanLees verder
In de zomervakantie voorziet de dienst Vrije Tijd een gevarieerd vakantieaanbod. De inschrijvingen starten op maandag 17 april om 18.00 uur voor Hovenaars. Niet-Hovenaars kunnen inschrijven vanaf dinsdag 18 april om 18.00 uur. Tijdens de twee inschrijfmomenten is de dienst Vrije Tijd van 18.00 tot 18.30 uur telefonisch bereikbaar op het nummer 03 /Lees verder
