COLUMN - door Jan Denys - www.doorbraak.be .
Naast regulier betaalde arbeid zijn er nog vormen van arbeid. Er is zwartwerk, vrijwilligerswerk en als belangrijkste huishoudelijke arbeid, zorgarbeid. In Iedereen aan ‘t werk ! (2024) betoog ik dat een analyse van het reguliere betaalde werk niet compleet is zonder ook andere vormen van werk mee te nemen.
De vier verschillende vormen van arbeid beïnvloeden elkaar namelijk onophoudelijk. Denk aan de interventie van de overheid om zwartwerk te ontmoedigen en zoveel mogelijk te transformeren naar regulier werk.
Huishoudelijke arbeid verschoof de afgelopen weken naar de kern van het (pensioen)debat. In ideologisch heel diverse hoeken werd plots het idee geopperd dat ook huishoudelijke arbeid, veel meer dan nu, zou moeten meetellen voor de opbouw van de pensioenrechten. Alleen dat zou de pensioenkloof tussen mannen en vrouwen kunnen dichten.
Zorgarbeid nog meer gelijkschakelen met betaalde arbeid zou de pensioenfactuur doen exploderen.
De pensioenhervorming kreeg zo een wel heel bijzondere wending. Van een gewenste besparing, absoluut noodzakelijk om in te spelen op de vergrijzing, ging ze heel snel naar een theoretisch enorme verruiming van pensioenrechten. Zorgarbeid nog meer gelijkschakelen met betaalde arbeid zou de pensioenfactuur helemaal doen exploderen.
We hebben sowieso veel te lang gewacht om maatregelen te nemen tegen de vergrijzing. Als huishoudelijke arbeid met terugwerkende kracht volop meetelt, dan kapseist het pensioenschip gegarandeerd. Dan hebben we het nog niet over een eventuele directe verloning van zorgarbeid.
Maar er zijn nog andere redenen om informele zorgarbeid niet volledig mee te nemen in de opbouw van de pensioenrechten. Het was heel opvallend dat dit principe alleen zou gelden voor zij die geheel of gedeeltelijk thuis blijven. Blijkbaar verrichten mannen en vrouwen die voltijds werken, in beide gevallen een meerderheid, geen zorgarbeid, of worden ze geacht dat gratis te doen. Geen gelijk loon voor gelijk werk dus.
Bovendien zou dit volledig in tegenspraak zijn met het adagium dat ‘werken meer moet lonen’. De incentive om betaalde arbeid te verrichten zou, zeker bij kortgeschoolde vrouwen, helemaal verdwijnen. De nu al lage werkzaamheidsgraad zou helemaal instorten.
Minder of niet werken werd in de discussie ook een-op-een gelijkgeschakeld met het opnemen van zorgarbeid. Nochtans geeft maar 25 procent van de deeltijds werkende vrouwen aan dat de zorg voor kinderen of andere familieleden hiervan de reden is. 20 procent beweert dat een voltijdse baan niet mogelijk is. Nog eens 25 procent heeft het over persoonlijke redenen.
We weten intussen dat deeltijdse arbeid een fuik is.
We weten intussen dat opteren voor deeltijdse arbeid een fuik is. De transitie van voltijds naar deeltijds werk komt veel voor, maar eens men in een deeltijds systeem werkt, blijft men erin zitten. Iemand die deeltijds werkt om voor de kinderen te zorgen blijft deeltijds werken eens de kinderen groot zijn. Dan gaat het dikwijls meer om ‘me time’, om de zorg voor zichzelf. Dat is de betrokkenen gegund, maar de claim op bijkomende pensioenrechten vervalt dan wel.
Nog veel belangrijker is dat arbeid in een gezin fundamenteel anders is dan loonarbeid voor een werkgever. De context is totaal anders en quasi onvergelijkbaar. Bij gezinsarbeid gaat het om zorg en affectie, maar ook een informele verplichting. Bij werk voor een werkgever gaat het om contracten, loon en productiviteit.
Het motief om voor onze kinderen te zorgen is niet hetzelfde als om voor een werkgever te gaan werken. De ‘beloning’ is fundamenteel anders. Eleonora Mingarelli, onderzoekster aan de KULeuven, verwoordde het zeer correct in De Standaard : ‘Het gezin functioneert niet op basis van pure berekening, het is geen uitwisseling van diensten waarbij elke bijdrage kan worden gemeten en vergoed’.
Arbeid in een gezin is fundamenteel anders dan loonarbeid voor een werkgever.
Als thuisarbeid meer zou meetellen voor het pensioen en/of verloond zou worden, dan is het voorspelbaar dat de overheid allerlei eisen gaat stellen. Dan komen er gegarandeerd criteria waaraan men moet voldoen. Wie weet komen er zelfs controlemechanismen, een duidelijke ingreep in de privacy en de gezinsautonomie. Wil men dat ?
Er zijn waarschijnlijk betere oplossingen voor de financieel ondankbare situatie waarin veel thuisgebleven vrouwen terechtkomen.
Het voorstel van professor privaatrecht Alain Verbeke om de bescherming die vrouwen nu genieten in een huwelijksstelsel van gemeenschappelijke aanwinsten uit te breiden naar feitelijk samenwonenden is problematisch omdat het verschil tussen huwelijk en samenwonen dan feitelijk wegvalt. Koppels moeten de vrijheid behouden om zaken onderling te regelen zonder de bemoeienis van de overheid.
Het idee van de pensioensplit ben ik meer genegen. Daarbij worden de pensioenen van wettelijk samenwonende of gehuwde mannen en vrouwen samengevoegd en nadien gedeeld. Het idee lijkt simpel; de uitvoering blijft zeer complex. Er zal nog heel wat water naar de zee vloeien voor dit idee überhaupt uitvoerbaar is, gesteld dat hierover een ideologische consensus kan worden gevonden.
De huidige discussie heeft alvast één voordeel : ze zal meer vrouwen en mannen doen nadenken over loopbaankeuzes en het besef doen groeien dat keuzes op jongere leeftijd later grote gevolgen kunnen hebben. Daar kan niemand tegen zijn.
Jan Denys
Volgt sinds 1983 de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt. Eerst op de KULeuven als wetenschappelijk medewerker, later bij Randstad en sind eind 2024 als zelfstandig expert. Hij is sinds 2015 lid van de Hoge Raad voor Werkgelegenheid.
foto's (c) Gazet van Hove.
COLUMN – door Jan Denys – www.doorbraak.be . Naast regulier betaalde arbeid zijn er nog vormen van arbeid. Er is zwartwerk, vrijwilligerswerk en als belangrijkste huishoudelijke arbeid, zorgarbeid. In Iedereen aan ‘t werk ! (2024) betoog ik dat een analyse van het reguliere betaalde werk niet compleet is zonder ook andere vormenLees verder
COLUMN – door Johan Sanctorum – www.doorbraak.be . De thuisplek van de pers is de oppositie. De webstek Apache ziet een subsidie van 40.000 euro door zijn neus geboord. De Nationale Loterij had het dossier goedgekeurd, maar Vlaams minister van Financiën Jan Jambon (N-VA) weigert zijn handtekening te zetten omdatLees verder
De Debatclub nodigt u graag uit voor haar debat “1 jaar De Wever“, tussenbalans van de regeringen De Wever & Diependaele PROFESSOR CARL DEVOS (UGent)IVAN VAN DE CLOOT (Stichting Merito) Moderator : Pieter Bauwens (Doorbraak) Maandag 30 maart, 20.00 uur – Hotel de Basiliek (Trooststraat 22, Edegem)Inkom : 10 euro (onder de 18 gratis), cash teLees verder
donderdag 2 april DAVIDSFONDS : ‘Mon Paris’, multimediapresentatie door Lieven Debrauwer, om 20.00 uur in Da Capo, Lintsesteenweg 1A. 10 euro leden / 12 euro nietleden / 8 euro -26 jaar. Gelieve je deelname te bevestigen via lieve.duffeler@skynet.be of 0477 / 41 79 29. Betaling op rekening BE96 9794 2476Lees verder
Willem-Gert Aldershoff : ‘Via immigratie haalt Europa al jaren religieus-politieke ideeën binnen die fundamentele beginselen als democratie, secularisme en individuele vrijheid onder druk zetten.’ Willem-Gert Aldershoff – foto © Willem-Gert Aldershoff Met een aanzienlijke en groeiende moslimbevolking in België wordt een goede kennis van deze hier nog altijd wat onbegrepenLees verder
zaterdag 4 april 2026 van 15.00 tot 17.30u. Vandaag telt Vogelwerkgroep Ardea voor het 14e jaar de broedkolonie van blauwe reigers in het Schoonselhof. Weinig Natuurpuntafdelingen hebben het voorrecht om een reigerkolonie in hun werkingsgebied te hebben.We zijn dan ook trots dat de kolonie het goed doet.Vorig jaar telde weLees verder
in zaal “Da Capo”, Lintsesteenweg 1A in Hove, 20.00u. Openbare zitting. De gemeenteraad keurt de notulen van de vorige zitting goed. De gemeenteraad keurt de aankoop van het perceel Vredestraat goed. De gemeenteraad keurt de agenda van de AV van GEVAPV JOC Hove van 22 april 2026 goed. De gemeenteraadLees verder
UITNODIGINGDinsdag 12 mei 2026 om 20 uur.C.C. ’t Aambeeld – Della Faillelaan 34 in Aartselaar De strijd tegen de georganiseerde drugscriminaliteit door Nationaal drugscommissaris Ine Van Wymersch Beste Davidsfondsleden en -sympathisanten, Voor een veilige samenleving – De schietpartijen en aanslagen in o.a. Anderlecht en Antwerpen doen ons beseffen dat erLees verder
Arizonapartijen ondanks verschillen tot elkaar veroordeeld NIEUWS – door Christophe Degreef – www.doorbraak.be . De centristen van Les Engagés blijken De Wevers grootste bondgenoot in de regering, met eenzelfde rustige communicatiestijl. De regering-De Wever staat voor (alweer) cruciale gesprekken over de begroting, terwijl de energieprijzen hoog staan en de levensduurteLees verder
Digitaal overleg lezing dinsdag 24 maart van 14.00u. tot 16.00u. De Eigenaarsbond en OVAM geven op 24 maart 2026 een gratis Webinar over het asbestattest gemene delen voor Verenigingen van Mede-Eigenaars (VME’s). De experten leggen eerst in mensentaal de regelgeving uit en geven je daarna tips uit de praktijk. Zo ga jeLees verder