COLUMN - door Bart Maddens - www.doorbraak.be .
centrale bibliotheek van de KU Leuven
Kunnen we nog onbezorgd over een nieuwe brug rijden, erop vertrouwend dat de ingenieurs goed opgeleid zijn ? Kent de leerkracht Frans van mijn kinderen eigenlijk wel Frans ? Leren ze dat nog in de opleiding Letteren aan de universiteit ? In het debat over de onderwijskwaliteit komt meer en meer ook het hoger onderwijs in het vizier. Is het ook aan de hogescholen en de universiteiten pretpedagogie troef ?
We weten dat de kwaliteit van het secundair onderwijs daalt. Logischerwijze zou dit moeten leiden tot een daling van de slaagcijfers aan de universiteit. Maar dat gebeurt niet, meldde De Standaard op 19 september. Die slaagpercentages blijven al jaren stabiel. Ligt de conclusie dan niet voor de hand dat ook aan de universiteiten de lat almaar lager wordt gelegd ?
Eigenlijk weten we dat niet. In het lager en het secundair onderwijs wordt de kwaliteit voortdurend gemonitord, tegenwoordig ook via de centrale toetsen. Maar de onderwijskwaliteit aan de universiteiten ? Dat is een groot vraagteken.
Lang geleden bestond er zoiets als de externe onderwijsvisitaties, georganiseerd door de Nederlands-Vlaamse Accreditatieorganisatie (NVAO). Om de acht jaar streek er zo’n commissie neer op de faculteit om de opleidingen grondig tegen het licht te houden. Ik heb er zelf drie meegemaakt. De commissie bestond uit studenten, onderwijsexperts en buitenlandse, doorgaans Nederlandse, professoren.
Niemand zag zo’n commissie graag komen. Het was een stressvolle en tijdrovende bedoening. Vooraf moest een gedetailleerd zelfevaluatierapport worden opgesteld. De eigenlijke visitatie duurde doorgaans drie dagen. Professoren en studenten werden stevig aan de tand gevoeld. Hoe testen jullie eigenlijk of de studenten de onderwijsdoelstellingen halen, vroegen ze. En toon ons eens een aantal masterproeven, vroeger licentiaatsverhandelingen. Al die studenten met een tien of elf op twintig, die hebben er toch echt niet veel van gebakken. Hoe is het mogelijk dat die toch een diploma hebben gekregen ? Klokkenluiders konden een vertrouwelijk en anoniem gesprek aanvragen met de commissie.
Zo’n visitatierapport was niet zelden een koude douche
De bevindingen van de visitatiecommissie werden publiek gemaakt in een lijvig rapport. Het vervelendste van al was dat de Vlaamse universiteiten daarin met elkaar werden vergeleken. Elke opleiding kreeg een eindbeoordeling, van onvoldoende, over voldoende en goed, tot excellent. Vanaf een ‘voldoende’ kreeg de opleiding een accreditatie tot aan de volgende visitatie. Maar tussendoor moest ze in opvolgingsrapporten aangeven wat ze met de kritiek en de aanbevelingen van de commissie had gedaan.
Voor universiteiten die van zichzelf dachten dat ze op een eenzame hoogte van excellentie vertoefden, was het visitatierapport niet zelden een koude douche. Zo gebeurde het al eens dat de eigen opleiding slechts een ‘voldoende’ kreeg, terwijl net die prutsuniversiteit waarop men altijd had neergekeken ‘excellent’ bleek te scoren.
Geen wonder dat er aan de universiteiten een zucht van verlichting werd geslaakt toen de Vlaamse overheid in 2014 besliste om de externe visitaties af te schaffen. Sindsdien gebeurt de kwaliteitscontrole ‘in eigen regie’ : de universiteiten controleren zichzelf. Ze worden enkel nog onderworpen aan een instellingenreview, om de zes jaar. Die beoordeelt onder meer hoe de universiteit haar interne kwaliteitszorg organiseert. Met andere woorden, de overheid controleert niet meer rechtstreeks de opleidingen, maar beperkt zich tot een controle van de controle.
Aan de KU Leuven verloopt die interne kwaliteitsbewaking via een vierjaarlijkse ronde van reflectiemomenten, met studenten, professoren en externen. Die zijn veel informeler en vrijblijvender dan de visitaties van vroeger. Uiteindelijk mondt het proces uit in een beknopte fiche per opleiding, die publiek consulteerbaar is. Maar dit is maar een schim van de kritische en doorwrochte visitatierapporten van weleer. En vooral : doordat de controle grotendeels een louter interne aangelegenheid is, worden universiteiten niet meer systematisch met elkaar vergeleken. Daarmee is ook een belangrijk deel van de externe druk verdwenen. De kwaliteitszorg is er een stuk relaxter op geworden.
Moeten we dan terug naar de externe visitaties van vroeger ? Als prof zeg ik : ‘O hemel, nee, die nachtmerrie nooit meer’. Maar als vader en belastingbetaler denk ik : ‘Ik wil waar voor mijn geld, leve de externe visitaties !’.
Bart Maddens (1963) is germanist en politieke wetenschapper. Als student was hij actief in het KVHV van Leuven en in de Volksunie-Jongeren. In de jaren 1990 was hij lid en bestuurder van het IJzerbedevaartcomité. Vandaag publiceert hij regelmatig opiniestukken over de Vlaamse Beweging en de staatshervorming. Hij is auteur van onder meer 'Omfloerst separatisme. Van de vijf resoluties tot de Maddens-strategie'.
foto's (c) Gazet van Hove.
COLUMN – door Bart Maddens – www.doorbraak.be . centrale bibliotheek van de KU Leuven Kunnen we nog onbezorgd over een nieuwe brug rijden, erop vertrouwend dat de ingenieurs goed opgeleid zijn ? Kent de leerkracht Frans van mijn kinderen eigenlijk wel Frans ? Leren ze dat nog in de opleidingLees verder
De sociale partners dienden twee stakingsaanzeggingen in : op vrijdag 9 oktober en maandag 12 oktober zal de dienstregeling ernstig verstoord zijn. Zoals steeds bij een aangekondigde staking werken we voor beide actiedagen een alternatieve dienstregeling uit op basis van de beschikbare personeelsleden. Deze zal beschikbaar zijn in onze routeplanner:Lees verder
Beste Op 9 en 10 oktober 2027 mag Stichting tegen Kanker in Hove een Levensloop-evenement organiseren! Daarbij willen we zoveel mogelijk mensen die in Hove wonen, werken, sporten, actief zijn … betrekken, en dat start hier met deze uitnodiging. Bij deze alvast een korte schets van wat Levensloop is enLees verder
Gemeente Hove Zitting van vrijdag 25 september 2026 om 17.00u. In Raadzaal gemeentehuis, Geelhandlaan 1 – 2540 Hove De burgemeester verleent een toelating voor het evenement “Sleepover sint” op 13 en 14 november 2026. De burgemeester verleent een toelating voor het evenement “Sleepover leiding” op 30 en 31 oktober 2026.Lees verder
COLUMN – door Jan Denys – www.doorbraak.be . Sinds 2000 gingen zowel emigratie als immigratie in stijgende lijn in België. In 2000 telden we 90.000 immigranten en 77.000 emigranten. In 2001 werden dat plots 112.000 immigranten tegenover 77.000 emigranten. Het positieve migratiesaldo verdriedubbelde van 13- naar 35.000. Sindsdien steeg zowelLees verder
Feestelijke verjaardagsbrunch op zondag 11 oktober 2026 11.00u. zaal Da Capo, Lintsesteenweg 1A in Hove Kinderanimatie – Bouwfestijn : ontwerp je eigen bouwwerk met LEGO-stenen Iedereen welkom leden Gezinsbond : 5 euro/persoon niet leden : 10 euro/persoon alle kinderen -12 jaar : gratis inschrijven via info@gezinsbondhove.be Activiteiten voor het heleLees verder
Op de laatste gemeenteraad vroeg raadslid Tyson Kouraichi (HB) meer info over de renovatie van het gemeentehuis. “Dit dossier komt geregeld op de politieke agenda. Nu lazen we iets over een schoorsteen die bedekt zou moeten worden. We lazen ook dat er bezorgdheid is bij het personeel over de renovatieLees verder
Bij de juridische dienst van het OCMW kan je terecht voor allerlei informatie rond juridische problemen. Enkele concrete voorbeelden : De juriste kan informatie en raad geven. Zij kan soms bemiddelen tussen de betrokken partijen, maar zij kan niet optreden voor de rechtbank. Elke inwoner van Hove kan gratis beroepLees verder
NIEUWS – door Pieter Bauwens – www.doorbraak.be . De burger zou er goed aan doen minder te eisen en meer zelf op te nemen. ‘Vraag niet wat uw land voor u kan doen, vraag wat u voor uw land kunt doen.’ John F. Kennedy zei dat bij zijn eedaflegging inLees verder
Onze kunstacademie zet elke maand de werken van een van de ateliers, leerkrachten of leerlingen in de kijker. We hebben immers veel talenten in huis. Deze keer : de schilderklas. In de schilderklas van onze Academie is jong en oud welkom om zich te verdiepen in de rijke wereld vanLees verder